Ağız kokusu nedir?

Ağız kokusu, nefeste hoşa gitmeyen bir kokunun bulunmasıdır. Tıpta halitozis adı verilir.

Sabah uyanınca hissedilen koku olağandır. Uykuda tükürük akışı azalır ve bakteriler çoğalır; diş fırçalamayla geçer.

Gün boyu süren ve fırçalamaya rağmen geçmeyen koku ise incelenir.

Kaynağın büyük bölümü ağız içindedir. Bakteriler ağızdaki protein artıklarını parçalar ve kükürtlü bileşikler açığa çıkar; koku bu bileşiklerden gelir.

Dil sırtı en sık kaynaktır. Dilin arka bölümündeki pürüzlü yüzeyde bakteri ve döküntü birikir.

Diş eti hastalığı, çürükler, uygun oturmayan dolgu ve protezler, temizlenmeyen diş teli ve yirmi yaş dişi çevresindeki iltihap diğer ağız içi nedenlerdir.

Ağız kuruluğu kokuyu belirgin biçimde artırır; tükürük doğal temizleyicidir.

Ağız dışı nedenler daha seyrektir. Bademcik taşları, geniz akıntısı, sinüzit, reflü, akciğer enfeksiyonları ve bazı sistemik hastalıklar bu grupta yer alır.

Kontrolsüz şeker hastalığında nefeste aseton benzeri koku, ileri böbrek yetmezliğinde idrar benzeri koku, karaciğer yetmezliğinde ise ağır ve tatlımsı bir koku olur.

Kişi kendi kokusunu çoğu zaman algılayamaz.

Gargara ve sakız kokuyu geçici olarak örter; kaynak bulunmadan kalıcı sonuç alınmaz.

Değerlendirme ağız muayenesiyle başlar; kaynağın büyük bölümü burada bulunur.

Dişler, diş etleri, dil sırtı, protezler ve dolgular incelenir.

Diş eti cebi ölçümü yapılır; derin cepler kokunun sık kaynağıdır.

Ağız kuruluğu değerlendirilir ve tükürük akışı gözlenir.

Kullanılan ilaçlar sorgulanır; pek çok ilaç ağız kuruluğu yapar.

Kokunun ne zaman başladığı, gün içinde nasıl değiştiği ve fırçalamayla azalıp azalmadığı sorulur.

Beslenme alışkanlıkları, sigara ve alkol kullanımı öğrenilir.

Ağız içinde neden bulunamazsa kulak burun boğaz değerlendirmesi istenir. Bademcikler, geniz ve sinüsler incelenir.

Reflü düşünülüyorsa sindirim yakınmaları sorgulanır.

Sistemik neden düşünülen olgularda kan tetkikleri istenir: şeker, böbrek ve karaciğer işlevleri.

Kokuyu ölçen cihazlar bazı merkezlerde kullanılır.

Tedavi kaynağa yönelir; koku bir bulgu olduğu için tek başına tedavi edilmez.

İlk basamak ağız bakımının düzeltilmesidir. Dişler günde iki kez fırçalanır, diş ipi kullanılır ve dil sırtı temizlenir.

Dil temizliği çoğu hastada belirgin fark yaratır; dil kazıyıcı ya da fırça arka bölüme kadar uygulanır.

Diş taşı temizliği yapılır ve diş eti tedavisi tamamlanır.

Çürükler doldurulur, uyumsuz protez ve dolgular yenilenir.

Ağız kuruluğu varsa nedeni araştırılır ve tükürük artırıcı önlemler alınır.

Bademcik taşları temizlenir; tekrarlayan olgularda cerrahi seçenek değerlendirilir.

Reflü ve sinüzit ayrıca tedavi edilir.

Gargaralar destekleyicidir; alkolsüz ve antibakteriyel içerikler tercih edilir. Gargara tek başına çözüm sayılmaz.

Ağız kokusunun kendisi yaşamı tehdit etmez; sorun kaynağının ihmal edilmesidir.

En sık altta yatan neden diş eti hastalığıdır. Tedavi edilmezse diş eti çekilir, kemik erimesi başlar ve dişler kaybedilir.

Çürüklerin ilerlemesi diş apsesine yol açar.

Ağız kuruluğu tedavi edilmezse çürük ve mantar enfeksiyonu sıklaşır.

Sürekli örtücü ürün kullanmak asıl riski oluşturur; koku maskelenirken hastalık ilerler.

Alkol içeren gargaraların uzun kullanımı ağız kuruluğunu artırır ve kısır döngü yaratır.

Sosyal ve ruhsal etkiler önemsenmelidir. Kişi konuşmaktan çekinir, sosyal ortamdan uzaklaşır ve özgüveni etkilenir.

Bir bölüm kişide gerçekte koku olmadığı hâlde koku olduğu inancı gelişir; bu tablo ayrı ele alınır.

Sistemik nedenlerin atlanması ayrı bir risktir. Nefeste aseton benzeri koku kontrolsüz şeker hastalığını düşündürür ve acil değerlendirme gerektirebilir.

Korunmada düzenli ağız bakımı ilk sıradadır.

Dişler günde iki kez, floridli macunla ve en az iki dakika fırçalanır.

Diş ipi ya da ara yüz fırçası günlük kullanılır.

Dil sırtı her fırçalamada temizlenir.

Protezler her gün çıkarılıp temizlenir ve gece ağızda bırakılmaz.

Su tüketimi yeterli tutulur.

Öğün atlanmaz; uzun açlık kokuyu artırır.

Sigara bırakılır ve alkol azaltılır.

Şekerli içecek ve atıştırmalık azaltılır.

Altı ayda bir diş hekimi kontrolü yaptırılır ve diş taşı temizliği aksatılmaz.

Şeker hastalığı kontrol altında tutulur.

Ağız kokusunda günlük bakım düzeni sonucu doğrudan belirler.

Dişler günde iki kez fırçalanır; fırçalama süresi en az iki dakikadır.

Diş ipi ya da ara yüz fırçası her gün kullanılır; koku çoğunlukla dişler arasındaki artıklardan gelir.

Dil temizliği ihmal edilmez. Dil kazıyıcı ya da yumuşak fırça arkadan öne doğru, birkaç kez uygulanır.

Dil temizliğinde öğürme oluyorsa daha ön bölümden başlanır ve kademeli ilerlenir.

Fırça üç ayda bir değiştirilir.

Protez kullananlar protezi her gün çıkarıp fırçalar; gece ağızda bırakılmaz ve uygun çözeltide saklanır.

Diş teli kullananlar ara yüz temizliğine daha fazla zaman ayırır.

Su tüketimi gün boyu sürdürülür; ağız kuruluğu kokuyu artırır.

Şekersiz sakız tükürük akışını artırır ve geçici olarak yardımcı olur; kalıcı çözüm sayılmaz.

Alkol içeren gargaralar sürekli kullanılmaz.

Sigara bırakılır.

Kahve, alkol, sarımsak ve soğan tüketimi gözden geçirilir.

Öğün atlanmaz; kahvaltı yapılır.

Ağız solunumu varsa nedeni araştırılır; burun tıkanıklığı kuruluğu artırır.

Kokunun gün içinde nasıl değiştiği ve hangi durumlarda arttığı kaydedilir.

Altı ayda bir diş hekimi kontrolü yaptırılır.

Hekime başvuru gerektiren durumlar şunlardır: ağız bakımına rağmen geçmeyen koku, diş etlerinde kanama ve çekilme, sallanan dişler, yüzde şişlik ve ateş, nefeste aseton ya da idrar benzeri koku, boğazda sürekli takılma hissi, yutma güçlüğü, ses kısıklığının uzaması, kilo kaybı.