Aft nedir?
Aft, ağız içinde oluşan küçük, ağrılı yaralardır. Bulaşıcı değildir ve genellikle bir-iki hafta içinde kendiliğinden iyileşir.
Bu içerik BulutDoktor Sağlık Editörü tarafından hazırlanmış ve gözden geçirilmiştir. Son güncelleme: 31.07.2026 · Editoryal politikamız
Aft, ağız içindeki yumuşak dokularda ortaya çıkan küçük ve ağrılı yaralardır. Halk arasında pamukçuk ile karıştırılır ama farklı tablolardır.
Aftlar yuvarlak ya da oval görünür. Ortası beyaz ya da sarımsı, kenarı kırmızıdır.
En sık yanak içi, dudak içi, dil kenarı ve diş eti tabanında görülür. Damak ve dil altı da tutulabilir.
Boyutlarına göre üç gruba ayrılır. Küçük aftlar en sık görülendir ve bir ile iki hafta içinde iz bırakmadan iyileşir. Büyük aftlar daha derindir, haftalarca sürer ve iz bırakabilir. Küçük ve çok sayıda çıkan biçim daha seyrektir.
Aftlar bulaşıcı değildir. Uçuk ise virüse bağlıdır, bulaşır ve çoğunlukla dudak kenarında su toplayarak başlar.
Nedeni tek bir etkene bağlanamaz. Yatkınlık, küçük travmalar, stres, hormonal değişimler ve bazı eksiklikler bir arada rol oynar.
Demir, B12 vitamini, folik asit ve çinko eksikliği tekrarlayan aftlarda sık bulunur.
Sık ve çok sayıda aft, ateş, göz ve genital bölge yaralarıyla birlikteyse Behçet hastalığı araştırılır.
Çölyak ve iltihaplı bağırsak hastalıkları da tekrarlayan aftlarla seyredebilir.
Üç haftadan uzun süren, iyileşmeyen ve sertleşen tek bir yara aft olarak kabul edilmez; bu görünüm ayrıca incelenir.
Karbonat, limon ve tuz gibi uygulamalar yarayı derinleştirir.
Aftlar yuvarlak ya da oval görünür. Ortası beyaz ya da sarımsı, kenarı kırmızıdır.
En sık yanak içi, dudak içi, dil kenarı ve diş eti tabanında görülür. Damak ve dil altı da tutulabilir.
Boyutlarına göre üç gruba ayrılır. Küçük aftlar en sık görülendir ve bir ile iki hafta içinde iz bırakmadan iyileşir. Büyük aftlar daha derindir, haftalarca sürer ve iz bırakabilir. Küçük ve çok sayıda çıkan biçim daha seyrektir.
Aftlar bulaşıcı değildir. Uçuk ise virüse bağlıdır, bulaşır ve çoğunlukla dudak kenarında su toplayarak başlar.
Nedeni tek bir etkene bağlanamaz. Yatkınlık, küçük travmalar, stres, hormonal değişimler ve bazı eksiklikler bir arada rol oynar.
Demir, B12 vitamini, folik asit ve çinko eksikliği tekrarlayan aftlarda sık bulunur.
Sık ve çok sayıda aft, ateş, göz ve genital bölge yaralarıyla birlikteyse Behçet hastalığı araştırılır.
Çölyak ve iltihaplı bağırsak hastalıkları da tekrarlayan aftlarla seyredebilir.
Üç haftadan uzun süren, iyileşmeyen ve sertleşen tek bir yara aft olarak kabul edilmez; bu görünüm ayrıca incelenir.
Karbonat, limon ve tuz gibi uygulamalar yarayı derinleştirir.
Belirtileri
- Ağız içinde yuvarlak ya da oval yara
- Yaranın ortasında beyaz ya da sarımsı görünüm
- Yara kenarında kırmızı halka
- Yanma ve batma hissi
- Yemek yerken ve konuşurken artan ağrı
- Ekşi, tuzlu ve baharatlı gıdalarla artan yanma
- Yara çıkmadan önce bölgede karıncalanma
- Ağız içinde birden çok yara
- Tükürük artışı
- Yeme ve içmede zorlanma
- Dişleri fırçalarken ağrı
- Çene altında lenf bezi büyümesi
- Ateş, ağır olgularda
- Halsizlik
- Üç haftadan uzun süren ve iyileşmeyen yara
Nedenleri
- Kalıtsal yatkınlık ve ailede aft öyküsü
- Ağız içi küçük travmalar ve yanak ısırma
- Sert diş fırçası ve fırçalama sırasında zedelenme
- Diş teli ve uygun oturmayan protez
- Stres ve uykusuzluk
- Hormonal değişimler ve adet dönemi
- Demir eksikliği
- B12 vitamini ve folik asit eksikliği
- Çinko eksikliği
- Bazı diş macunlarındaki köpürtücü maddeler
- Ekşi, baharatlı ve sert gıdalar
- Bazı ilaçlar
- Çölyak hastalığı
- İltihaplı bağırsak hastalıkları
- Behçet hastalığı ve bağışıklık sistemi bozuklukları
Tanı ve tedavi
Tanı çoğunlukla muayeneyle konur.
Yaranın yeri, sayısı, boyutu, sınırları ve ne kadar süredir var olduğu değerlendirilir.
Yılda kaç kez tekrarladığı, ailede benzer yakınma bulunup bulunmadığı ve tetikleyiciler sorgulanır.
Eşlik eden bulgular ayrıca sorulur: göz kızarıklığı, genital bölge yaraları, eklem ağrısı, ishal, kilo kaybı, deri döküntüsü.
Dişler, protezler ve diş teli incelenir; sürekli aynı bölgede çıkan yaralarda mekanik neden aranır.
Sık tekrarlayan olgularda kan tetkikleri istenir: kan sayımı, demir, ferritin, B12 vitamini, folik asit, çinko.
Çölyak açısından tarama testleri yapılabilir.
Behçet düşünülüyorsa romatoloji değerlendirmesi istenir.
Üç haftadan uzun süren, sertleşen ve iyileşmeyen tek yaralarda biyopsi yapılır.
Tedavinin amacı ağrıyı azaltmak ve iyileşmeyi hızlandırmaktır; aftlar çoğunlukla kendiliğinden iyileşir.
Ağrı için lokal jel ve pomatlar kullanılır.
Ağız gargaraları iltihabı azaltır; hekimin önerdiği içerikler tercih edilir.
Kortizon içeren yerel uygulamalar seçilmiş olgularda kullanılır.
Ağır ve sık tekrarlayan olgularda ağızdan tedaviler gündeme gelir; bu kararı hekim verir.
Eksiklik saptanırsa demir, B12 vitamini ya da çinko desteği verilir.
Altta yatan hastalık varsa tedavi ona yönelir.
Köpürtücü madde içermeyen diş macunlarına geçiş bir bölüm hastada tekrarı azaltır.
Karbonat, limon, tuz ve alkollü gargaralar uygulanmaz; bu yöntemler yarayı derinleştirir ve ağrıyı artırır.
Yaranın yeri, sayısı, boyutu, sınırları ve ne kadar süredir var olduğu değerlendirilir.
Yılda kaç kez tekrarladığı, ailede benzer yakınma bulunup bulunmadığı ve tetikleyiciler sorgulanır.
Eşlik eden bulgular ayrıca sorulur: göz kızarıklığı, genital bölge yaraları, eklem ağrısı, ishal, kilo kaybı, deri döküntüsü.
Dişler, protezler ve diş teli incelenir; sürekli aynı bölgede çıkan yaralarda mekanik neden aranır.
Sık tekrarlayan olgularda kan tetkikleri istenir: kan sayımı, demir, ferritin, B12 vitamini, folik asit, çinko.
Çölyak açısından tarama testleri yapılabilir.
Behçet düşünülüyorsa romatoloji değerlendirmesi istenir.
Üç haftadan uzun süren, sertleşen ve iyileşmeyen tek yaralarda biyopsi yapılır.
Tedavinin amacı ağrıyı azaltmak ve iyileşmeyi hızlandırmaktır; aftlar çoğunlukla kendiliğinden iyileşir.
Ağrı için lokal jel ve pomatlar kullanılır.
Ağız gargaraları iltihabı azaltır; hekimin önerdiği içerikler tercih edilir.
Kortizon içeren yerel uygulamalar seçilmiş olgularda kullanılır.
Ağır ve sık tekrarlayan olgularda ağızdan tedaviler gündeme gelir; bu kararı hekim verir.
Eksiklik saptanırsa demir, B12 vitamini ya da çinko desteği verilir.
Altta yatan hastalık varsa tedavi ona yönelir.
Köpürtücü madde içermeyen diş macunlarına geçiş bir bölüm hastada tekrarı azaltır.
Karbonat, limon, tuz ve alkollü gargaralar uygulanmaz; bu yöntemler yarayı derinleştirir ve ağrıyı artırır.
Risk faktörleri ve korunma
Aft çoğunlukla iyi seyirlidir; sorun tekrarlayan olgularda ve atlanan tanılarda ortaya çıkar.
Ağrı nedeniyle yeme ve içmenin azalması en sık görülen sorundur. Çocuklarda ve yaşlılarda sıvı kaybına yol açabilir.
Beslenmenin bozulması eksiklikleri derinleştirir ve döngü sürer.
Büyük aftlar iz bırakabilir ve iyileşmesi haftalar sürer.
Yaranın enfeksiyon kapması ayrı bir sorundur.
Sık tekrarlayan aftlarda altta yatan hastalığın gözden kaçması asıl risktir. Demir, B12 ve folik asit eksikliği, çölyak, iltihaplı bağırsak hastalıkları ve Behçet bu grupta aranır.
Behçet hastalığında göz tutulumu görmeyi tehdit eder; ağız yaralarıyla birlikte göz kızarıklığı ve genital yaralar varsa değerlendirme gecikmemelidir.
Üç haftadan uzun süren ve iyileşmeyen tek yara ayrı bir başlıktır; bu görünüm incelenmeden geçilmez.
Karbonat, limon ve alkollü uygulamalar önlenebilir bir risktir.
Korunmada tetikleyicilerin belirlenmesi ilk adımdır; aftın hangi dönemde çıktığı kaydedilir.
Ağız içi travmalar azaltılır: yumuşak diş fırçası kullanılır, hızlı ve sert fırçalamadan kaçınılır.
Uygun oturmayan protez ve batan diş teli düzeltilir.
Kırık ve keskin diş kenarları diş hekimince giderilir.
Köpürtücü madde içermeyen diş macunu denenebilir.
Ekşi, tuzlu, baharatlı ve sert gıdalar atak dönemlerinde azaltılır.
Dengeli beslenme sürdürülür; demir, B12 ve çinko açısından yeterli alım gözetilir.
Uyku düzeni korunur ve stres yönetimi desteklenir.
Sigara ve alkol azaltılır.
Düzenli diş hekimi kontrolü yaptırılır.
Ağrı nedeniyle yeme ve içmenin azalması en sık görülen sorundur. Çocuklarda ve yaşlılarda sıvı kaybına yol açabilir.
Beslenmenin bozulması eksiklikleri derinleştirir ve döngü sürer.
Büyük aftlar iz bırakabilir ve iyileşmesi haftalar sürer.
Yaranın enfeksiyon kapması ayrı bir sorundur.
Sık tekrarlayan aftlarda altta yatan hastalığın gözden kaçması asıl risktir. Demir, B12 ve folik asit eksikliği, çölyak, iltihaplı bağırsak hastalıkları ve Behçet bu grupta aranır.
Behçet hastalığında göz tutulumu görmeyi tehdit eder; ağız yaralarıyla birlikte göz kızarıklığı ve genital yaralar varsa değerlendirme gecikmemelidir.
Üç haftadan uzun süren ve iyileşmeyen tek yara ayrı bir başlıktır; bu görünüm incelenmeden geçilmez.
Karbonat, limon ve alkollü uygulamalar önlenebilir bir risktir.
Korunmada tetikleyicilerin belirlenmesi ilk adımdır; aftın hangi dönemde çıktığı kaydedilir.
Ağız içi travmalar azaltılır: yumuşak diş fırçası kullanılır, hızlı ve sert fırçalamadan kaçınılır.
Uygun oturmayan protez ve batan diş teli düzeltilir.
Kırık ve keskin diş kenarları diş hekimince giderilir.
Köpürtücü madde içermeyen diş macunu denenebilir.
Ekşi, tuzlu, baharatlı ve sert gıdalar atak dönemlerinde azaltılır.
Dengeli beslenme sürdürülür; demir, B12 ve çinko açısından yeterli alım gözetilir.
Uyku düzeni korunur ve stres yönetimi desteklenir.
Sigara ve alkol azaltılır.
Düzenli diş hekimi kontrolü yaptırılır.
Günlük yaşamda neler yapılabilir?
Aft döneminde amaç ağrıyı azaltmak ve yarayı zedelememektir.
Sert, keskin ve kabuklu gıdalardan uzak durulur; cips ve kuruyemiş yarayı tahriş eder.
Ekşi, tuzlu ve baharatlı yiyecekler atak süresince azaltılır.
Sıcak yerine ılık ya da serin gıdalar tercih edilir.
Yumuşak ve kolay çiğnenen besinler seçilir: çorba, yoğurt, muz, patates püresi.
Sıvı alımı sürdürülür; pipetle içmek yaraya teması azaltır.
Yumuşak diş fırçası kullanılır ve fırçalama nazik yapılır.
Köpürtücü madde içermeyen diş macunu denenebilir.
Alkol içeren gargaralar kullanılmaz.
Karbonat, limon ve tuz yaraya uygulanmaz.
Ağız temizliği aksatılmaz; kirli ağız iyileşmeyi geciktirir.
Hekimin önerdiği jel ve gargaralar düzenli kullanılır; jel yemekten sonra uygulanırsa daha uzun kalır.
Yanak ısırma alışkanlığı varsa fark edilip azaltılır.
Protez ve diş teli batıyorsa diş hekimine düzelttirilir.
Sigara ve alkol azaltılır.
Uyku düzeni korunur; stres yoğun dönemlerde ataklar sıklaşır.
Atakların hangi dönemde ve hangi gıdalardan sonra çıktığı kaydedilir; bu kayıt tetikleyiciyi gösterir.
Tekrarlayan olgularda kan tetkikleri hekimin belirttiği aralıkla yaptırılır.
Hekime başvuru gerektiren durumlar şunlardır: üç haftadan uzun süren yara, giderek büyüyen ve sertleşen yara, yılda çok sayıda tekrar, ateşle birlikte yaygın ağız yaraları, yeme ve içmenin belirgin azalması, göz kızarıklığı ve genital bölge yaralarının eşlik etmesi, ishal ve kilo kaybı, ağızda kanama.
Sert, keskin ve kabuklu gıdalardan uzak durulur; cips ve kuruyemiş yarayı tahriş eder.
Ekşi, tuzlu ve baharatlı yiyecekler atak süresince azaltılır.
Sıcak yerine ılık ya da serin gıdalar tercih edilir.
Yumuşak ve kolay çiğnenen besinler seçilir: çorba, yoğurt, muz, patates püresi.
Sıvı alımı sürdürülür; pipetle içmek yaraya teması azaltır.
Yumuşak diş fırçası kullanılır ve fırçalama nazik yapılır.
Köpürtücü madde içermeyen diş macunu denenebilir.
Alkol içeren gargaralar kullanılmaz.
Karbonat, limon ve tuz yaraya uygulanmaz.
Ağız temizliği aksatılmaz; kirli ağız iyileşmeyi geciktirir.
Hekimin önerdiği jel ve gargaralar düzenli kullanılır; jel yemekten sonra uygulanırsa daha uzun kalır.
Yanak ısırma alışkanlığı varsa fark edilip azaltılır.
Protez ve diş teli batıyorsa diş hekimine düzelttirilir.
Sigara ve alkol azaltılır.
Uyku düzeni korunur; stres yoğun dönemlerde ataklar sıklaşır.
Atakların hangi dönemde ve hangi gıdalardan sonra çıktığı kaydedilir; bu kayıt tetikleyiciyi gösterir.
Tekrarlayan olgularda kan tetkikleri hekimin belirttiği aralıkla yaptırılır.
Hekime başvuru gerektiren durumlar şunlardır: üç haftadan uzun süren yara, giderek büyüyen ve sertleşen yara, yılda çok sayıda tekrar, ateşle birlikte yaygın ağız yaraları, yeme ve içmenin belirgin azalması, göz kızarıklığı ve genital bölge yaralarının eşlik etmesi, ishal ve kilo kaybı, ağızda kanama.
Ne zaman doktora gidilmeli?
Aftlar sık tekrarlıyorsa ya da iyileşmiyorsa hekime başvurulmalıdır.
Başvurulacak yer diş hekimliği, ağız ve çene cerrahisi ya da iç hastalıkları bölümüdür; eşlik eden bulgulara göre romatoloji ve gastroenteroloji devreye girer.
Beklemeden değerlendirme gerektiren durum şudur: üç haftadan uzun süren, iyileşmeyen, sertleşen ya da giderek büyüyen tek bir yara.
Bu görünüm aft olarak kabul edilmez ve ayrıca incelenir.
Değerlendirme gerektiren diğer durumlar şunlardır: yılda çok sayıda tekrarlayan aft, çok sayıda yaranın aynı anda çıkması, ateşle birlikte yaygın ağız yaraları, yeme ve içmenin belirgin azalması, ağızda kanama.
Behçet hastalığı açısından şu birliktelik incelenmelidir: ağız yaralarına eşlik eden göz kızarıklığı, genital bölge yaraları, deri döküntüsü ve eklem ağrısı.
Çölyak ve iltihaplı bağırsak hastalığı açısından şu bulgular değerlendirilmelidir: ishal, karın ağrısı, kilo kaybı, kansızlık.
Çocuklarda beslenmenin azalması ve sıvı alamama erken bildirilmelidir.
Bağışıklığı baskılanmış kişilerde ağız yaraları beklenmeden değerlendirilmelidir.
Protez ve diş teli nedeniyle aynı bölgede tekrarlayan yaralarda diş hekimine başvurulmalıdır.
Sigara kullanan kişilerde iyileşmeyen ağız yaraları ayrıca incelenmelidir.
Başvurulacak yer diş hekimliği, ağız ve çene cerrahisi ya da iç hastalıkları bölümüdür; eşlik eden bulgulara göre romatoloji ve gastroenteroloji devreye girer.
Beklemeden değerlendirme gerektiren durum şudur: üç haftadan uzun süren, iyileşmeyen, sertleşen ya da giderek büyüyen tek bir yara.
Bu görünüm aft olarak kabul edilmez ve ayrıca incelenir.
Değerlendirme gerektiren diğer durumlar şunlardır: yılda çok sayıda tekrarlayan aft, çok sayıda yaranın aynı anda çıkması, ateşle birlikte yaygın ağız yaraları, yeme ve içmenin belirgin azalması, ağızda kanama.
Behçet hastalığı açısından şu birliktelik incelenmelidir: ağız yaralarına eşlik eden göz kızarıklığı, genital bölge yaraları, deri döküntüsü ve eklem ağrısı.
Çölyak ve iltihaplı bağırsak hastalığı açısından şu bulgular değerlendirilmelidir: ishal, karın ağrısı, kilo kaybı, kansızlık.
Çocuklarda beslenmenin azalması ve sıvı alamama erken bildirilmelidir.
Bağışıklığı baskılanmış kişilerde ağız yaraları beklenmeden değerlendirilmelidir.
Protez ve diş teli nedeniyle aynı bölgede tekrarlayan yaralarda diş hekimine başvurulmalıdır.
Sigara kullanan kişilerde iyileşmeyen ağız yaraları ayrıca incelenmelidir.
Sık sorulan sorular
Aft için hangi bölüme gidilir?
Aft şikayetinde ilk başvurulacak bölüm Diş Hekimi bölümüdür. Belirtileriniz şiddetliyse ya da uzun sürdüyse randevu almayı geciktirmeyin.
Aft bulaşıcı mı?
Aft bulaşıcı değildir. Uçuk ise virüse bağlıdır, bulaşır ve çoğunlukla dudak kenarında su toplayarak başlar; iki tablo karıştırılmamalıdır.
Ne kadar sürede iyileşir?
Küçük aftlar bir ile iki hafta içinde iz bırakmadan iyileşir. Büyük ve derin olanlar haftalarca sürebilir ve iz bırakabilir.
Üzerine karbonat ya da limon sürebilir miyim?
Sürmeyin. Karbonat, limon, tuz ve alkollü gargaralar yarayı derinleştirir ve ağrıyı artırır. Hekimin önerdiği jel ve gargaraları kullanın.
Sürekli aft çıkıyor, neden?
Sık tekrarlayan aftlarda demir, B12 ve folik asit eksikliği araştırılır. Çölyak, iltihaplı bağırsak hastalıkları ve Behçet hastalığı da bu tabloya yol açabilir.
Hangi yara aft sayılmaz?
Üç haftadan uzun süren, iyileşmeyen, sertleşen ya da büyüyen tek bir yara aft kabul edilmez ve ayrıca incelenir. Bu durumda başvurmayı geciktirmeyin.
İlgili durumlar
İçerik hakkında
Bu içerik, BulutDoktor Sağlık Editörü tarafından güncel tıbbi bilgiler doğrultusunda hazırlanmış ve gözden geçirilmiştir. Son güncelleme: 31.07.2026.
Kaynaklar: Mudanya Devlet Hastanesi
⚠ Bu sayfa yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tavsiye, tanı veya tedavi yerine geçmez. Şikayetleriniz için bir hekime başvurun, acil durumlarda 112'yi arayın.