Diş beyazlatma nedir?

Diş beyazlatma, dişin renk veren yapılarını kimyasal olarak açan bir uygulamadır. Halk arasında diş ağartma denir. Diş yüzeyini kazımaz; etken madde mine ve dentin içine geçerek renkli molekülleri parçalar.

Renklenmenin nedenini ayırmak gerekir, çünkü sonucu bu belirler. Dış kaynaklı renklenmeler çay, kahve, sigara ve renkli gıdalarla yüzeyde birikir; bunlar beyazlatmaya iyi yanıt verir. İç kaynaklı renklenmeler ise dişin yapısıyla ilgilidir: yaşla birlikte dentinin koyulaşması, darbe sonrası kanamaya bağlı renk değişimi, çocuklukta kullanılan bazı ilaçlar ve florozis. Bu grupta yanıt daha sınırlıdır ve bazen farklı yöntemler gerekir.

Uygulamanın önünde bir koşul vardır: ağız sağlığının uygun olması. Diş çürüğü, diş eti iltihabı, kırık ve sızdıran dolgular varken beyazlatma yapılmaz. Etken madde bu bölgelerden içeri sızarak ağrı ve hassasiyet yaratır.

Bir başka nokta sık atlanır. Dolgu, kaplama, kron ve porselen yüzeyler beyazlamaz. Ön dişlerinde dolgu ya da kaplama bulunan kişilerde beyazlatma sonrası renk uyumsuzluğu ortaya çıkabilir; bu durumda restorasyonların yenilenmesi gündeme gelir. Bu, uygulamadan önce konuşulması gereken bir konudur.

Uygulama yetkisi diş hekimlerine aittir. Muayenehane dışında, kuaför ve güzellik merkezlerinde yapılan uygulamalar ile internetten alınan yüksek yoğunluklu ürünler diş eti yanığı ve kalıcı hassasiyet riski taşır.

Süreç muayeneyle başlar. Çürük, diş eti durumu, mevcut dolgu ve kaplamalar, mine kalınlığı ve varsa çatlaklar değerlendirilir. Gerekiyorsa röntgen çekilir. Renklenmenin dış mı iç kaynaklı mı olduğu belirlenir; bu, hangi yöntemin uygun olduğunu ve nasıl bir sonuç beklenebileceğini gösterir.

Uygulama öncesinde diş taşı temizliği yapılır. Yüzeydeki birikinti kaldırılmadan yapılan beyazlatma hem eşit sonuç vermez hem gereksiz olur; bazı kişilerde yalnız temizlik ve cilalama beklenen açılmanın önemli bölümünü sağlar.

İki ana yöntem kullanılır. Muayenehanede yapılan uygulamada diş etleri koruyucu bir bariyerle örtülür, yüksek yoğunluklu jel dişlere uygulanır ve belirli sürelerle bekletilir; bazı sistemlerde ışık kullanılır. Bir seans genellikle bir saat civarında sürer.

Evde uygulanan yöntemde kişiye özel plaklar hazırlanır. Daha düşük yoğunluklu jel bu plakla, hekimin belirttiği süre ve gün sayısı boyunca kullanılır. Etki daha yavaş ortaya çıkar; buna karşılık hassasiyet genellikle daha az olur. İki yöntem birlikte de planlanabilir.

Darbeye bağlı olarak tek dişin koyulaştığı durumlarda farklı bir yol izlenir. Diş kanal tedavisi görmüşse beyazlatıcı madde dişin içine yerleştirilir ve belirli aralıklarla yenilenir.

Sonuç kişiye göre değişir. Sarı tonlar genellikle iyi yanıt verirken gri tonlar daha dirençlidir. Uygulamadan sonra rengin bir miktar geri dönmesi beklenir; kalıcılık alışkanlıklara bağlıdır ve genellikle aylar ile birkaç yıl arasında değişir. Belirli aralıklarla tekrar uygulama yapılabilir, ancak sıklığı diş hekimi belirler.

Diş hekimi denetiminde yapıldığında güvenli kabul edilen bir uygulamadır. Yan etkileri ve sınırları bilinmelidir.

En sık görülen yan etki diş hassasiyetidir. Soğuk ve sıcakla artan, kısa süreli keskin bir duyarlılık ortaya çıkar. Genellikle uygulamadan sonraki birkaç gün içinde geçer. Hassasiyeti azaltan diş macunları ve hekimin uygulayacağı ürünler bu dönemde kullanılır. Süre ve yoğunluğu artırmak hassasiyeti belirgin biçimde artırır.

Diş eti tahrişi ikinci sıradadır. Jelin diş etine taşması yanma ve beyazımsı renk değişimi yapar; çoğunlukla geçicidir. Muayenehanede diş etleri bariyerle korunduğu için bu risk azalır. Evde hazır ve kişiye uymayan plaklarla yapılan uygulamalarda ise sık görülür.

Daha ciddi sorunlar denetimsiz kullanımdan doğar. İnternetten alınan yüksek yoğunluklu ürünler, ağız içi yanık, kalıcı hassasiyet ve mine yüzeyinde bozulma yapabilir. Kuaför ve güzellik merkezlerinde yapılan uygulamalar hem yetki dışıdır hem ağız sağlığı değerlendirilmeden yapıldığı için risklidir.

Uygulanmaması ya da ertelenmesi gereken durumlar şunlardır: tedavi edilmemiş çürük, diş eti iltihabı ve diş eti çekilmesi, sızdıran dolgular, kırık ve çatlak dişler, aşırı mine aşınması, gebelik ve emzirme dönemi, on sekiz yaş altı.

Beklenti tarafında iki gerçek söylenmelidir. Dolgu ve kaplamalar beyazlamaz; bu yüzden ön bölgede restorasyonu olan hastalarda renk uyumsuzluğu oluşabilir. Sonuç kalıcı değildir; sigara, çay ve kahve alışkanlığı sürdükçe renk zamanla geri döner. Diş renginin belirli bir tona ulaşacağı yönünde bir taahhüt verilmesi doğru değildir.

Evde uygulanan karbonat, limon, sirke ve kömür tozu gibi yöntemler mine aşınmasına yol açar. Aşınan minenin altındaki dentin daha sarıdır; bu yöntemler bu nedenle uzun vadede dişi daha koyu gösterir.

Beyazlatma sonrası ilk günler renk tutulumuna açık bir dönemdir.

İlk kırk sekiz saatte renkli gıda ve içeceklerden kaçınmak gerekir. Çay, kahve, kola, kırmızı şarap, koyu meyve suları, çikolata, salça ve soya sosu bu listenin başında gelir. Bu dönemde açık renkli beslenmek işe yarar.

Sigara aynı dönemde renklenmenin en güçlü kaynağıdır; bırakmak sonucun kalıcılığını doğrudan etkiler.

Hassasiyet olduysa hekimin önerdiği diş macunu kullanılır. Çok sıcak ve çok soğuk içeceklerden birkaç gün uzak durmak rahatlatır. Hassasiyet artıyor ya da uzun sürüyorsa hekime bildirilmelidir.

Evde plakla uygulama yapılıyorsa süre ve gün sayısı aşılmaz. Fazla kullanım daha iyi sonuç vermez, hassasiyeti artırır. Plak her kullanımdan sonra yıkanır ve kurutulur.

Günlük bakım sonucu korur. Günde iki kez fırçalamak, diş arası temizliğini sürdürmek ve düzenli diş hekimi kontrolü hem rengi hem diş sağlığını korur. Renk veren içecekleri pipetle içmek ve sonrasında ağzı suyla çalkalamak birikimi azaltır.

Diş taşı temizliğini aksatmamak gerekir; birikinti hem rengi koyultur hem diş eti sağlığını bozar.

Ön bölgede dolgu ya da kaplama varsa, beyazlatma sonrası renk uyumu için bunların yenilenmesi gerekebilir. Bu karar renk oturduktan sonra, genellikle iki hafta beklenerek verilir.

Diş hekimine başvurulması gereken durumlar şunlardır: birkaç günden uzun süren ve artan hassasiyet, kendiliğinden başlayan zonklayıcı diş ağrısı, diş etinde yanma, beyazlaşma ve yara, dişte yeni fark edilen kırık ya da çatlak, tek dişte koyulaşmanın sürmesi.