Diş eti iltihabı nedir?

Diş eti iltihabı, diş etinin kızarması, şişmesi ve kanamasıyla giden tablodur. Tıpta gingivit denir. Toplumda çok yaygındır ve en önemli özelliği geri döndürülebilir olmasıdır.

Başlangıç noktası plaktır. Diş yüzeyinde biriken bakteri tabakası temizlenmediğinde diş eti buna iltihapla yanıt verir. Bu evrede kemik ve bağ dokusu henüz etkilenmemiştir; plak düzenli temizlendiğinde diş eti birkaç hafta içinde eski hâline döner.

En tipik bulgu fırçalarken kanamadır. Toplumda bu, sert fırçalamaya bağlanır ve kişi o bölgeyi fırçalamayı bırakır; oysa kanamanın nedeni iltihaptır ve fırçalamayı bırakmak tabloyu büyütür. Sağlıklı diş eti fırçalamayla kanamaz.

Diş eti iltihabı tedavi edilmezse bir bölüm kişide ilerler ve dişi tutan kemik erimeye başlar. Bu ikinci evreye periodontit denir ve geri dönüşü yoktur; kaybedilen kemik yerine konmaz. Bu nedenle erken evrede müdahale belirleyicidir.

Bazı dönemler tabloyu ağırlaştırır: gebelik, ergenlik ve adet dönemleri hormonal değişim nedeniyle diş etini plağa karşı daha duyarlı hâle getirir.

Şeker hastalığı ile diş eti hastalığı arasında çift yönlü bir ilişki vardır: kontrolsüz şeker diş etini bozar, diş eti iltihabı da kan şekeri kontrolünü zorlaştırır.

Tanı diş hekiminin muayenesiyle konur. Diş etinin rengi, kıvamı ve kanama eğilimi değerlendirilir. Diş eti cebi özel bir sonda ile ölçülür; bu ölçüm iltihabın erken evrede mi olduğunu yoksa kemik kaybının başlayıp başlamadığını gösterir. Röntgen ile kemik düzeyi incelenir.

Bu ayrım tedaviyi belirler. Cep derinliği normal sınırlardaysa tablo diş eti iltihabıdır ve geri döndürülebilir. Cep derinleşmiş ve kemik kaybı varsa periodontit söz konusudur ve tedavi farklı yürütülür.

Tedavinin temeli plak ve diş taşının temizlenmesidir. Diş taşı temizliği, diş eti üstündeki ve kenarındaki birikintileri kaldırır. İşlem sonrası diş eti birkaç hafta içinde belirgin biçimde düzelir.

İşlemin ardından geçici hassasiyet ve diş aralarının açılmış gibi görünmesi olağandır; bu, şişliğin gerilemesiyle ilgilidir ve diş taşının dişi tuttuğu inancı yanlıştır.

Asıl belirleyici, temizlik sonrası günlük bakımın sürdürülmesidir. Aksi hâlde plak birkaç ay içinde yeniden birikir ve tablo tekrarlar.

Diş etini tahriş eden dolgu ve protez kenarları düzeltilir; çapraşık dişler ortodontik olarak değerlendirilebilir.

Gargaralar destekleyici olarak, sınırlı süre ve hekim önerisiyle kullanılır; fırçalamanın yerine geçmez. Uzun süreli kullanımda dişlerde renklenme yapabilir.

Sigara bırakılır, şeker hastalığı kontrol altına alınır. Bu iki adım tedaviye yanıtı doğrudan etkiler.

Diş eti iltihabının asıl riski, sessizce ilerleyip kemik kaybına dönüşmesidir.

Erken evrede ağrı olmaz; kanama dışında yakınma bulunmayabilir. Bu nedenle çoğu kişi başvurmaz ve tablo ilerler.

İlerlediğinde dişi tutan kemik erir. Cepler derinleşir, diş etleri çekilir, dişler sallanır ve sonunda kaybedilir. Kaybedilen kemik geri kazanılmaz; bu, erken müdahalenin neden belirleyici olduğunu açıklar.

Ağız kokusu sosyal bir yük yaratır ve sık gözden kaçan bir bulgudur.

Genel sağlıkla bağlantılar da tanımlanmıştır. Diş eti hastalığı ile şeker hastalığı arasında çift yönlü ilişki vardır; ayrıca gebelikte erken doğum riskiyle ilişkilendirilmiştir. Kalp kapak hastalığı olanlarda ağız enfeksiyonları ayrı bir risk taşır.

Sigara hem hastalığı ağırlaştırır hem tedaviye yanıtı düşürür. Sigara içenlerde diş eti kanaması baskılandığı için hastalık daha sessiz ilerler ve daha geç fark edilir.

Korunmanın tamamı plak kontrolüne dayanır ve üç adımdan oluşur.

Günde iki kez, iki dakika ve yumuşak kıllı fırçayla fırçalamak. Diş eti kenarına yönelik, hafif basınçlı ve dairesel hareketler tercih edilir.

Günde bir kez diş arası temizliği. Fırçanın ulaşamadığı yüzeyler diş eti hastalığının başladığı yerlerdir.

Altı ayda bir ya da hekimin belirlediği aralıkla diş taşı temizliği ve kontrol.

Sigaranın bırakılması, şeker hastalığının kontrolü ve dengeli beslenme tabloyu doğrudan etkiler.

Gebelikte diş kontrolü ihmal edilmez; bu dönemde diş eti iltihabı sık görülür ve tedavisi güvenlidir.

Bu tabloda günlük bakım tedavinin kendisidir ve sonucu belirleyen tek etkendir.

Fırçalama günde iki kez, iki dakika sürer. Yumuşak kıllı fırça kullanılır; fırça diş eti kenarına kırk beş derece açıyla yerleştirilir ve küçük dairesel hareketlerle temizlenir. Sert ve yatay fırçalama diş etini çekilmeye zorlar.

Kanama fırçalamayı bırakma nedeni değildir. Tam tersine, o bölgenin nazikçe ve düzenli temizlenmesi kanamayı birkaç hafta içinde durdurur. Sağlıklı diş eti kanamaz.

Diş arası temizliği günde bir kez yapılır. Diş ipi ya da arayüz fırçası; hekim hangisinin uygun olduğunu gösterir. Diş eti hastalığı büyük ölçüde bu yüzeylerde başlar.

Dil temizliği ağız kokusunu azaltır.

Gargara kullanılacaksa hekimin belirttiği süre boyunca kullanılır; fırçalamanın yerine geçmez ve uzun süreli kullanımda renklenme yapabilir.

Sigara bırakılır. Bu, tedaviye yanıtı en çok etkileyen değiştirilebilir etkendir.

Şeker hastalığı olanlarda kan şekeri düzeni gözden geçirilir; iki tablo birbirini besler.

Diş taşı temizliği aksatılmaz. Temizlik sonrası birkaç gün hassasiyet olması ve diş aralarının açılmış görünmesi olağandır.

Gebelikte diş bakımı sürdürülür ve kontrol yaptırılır.

Diş hekimine başvurulması gereken durumlar şunlardır: iki haftadan uzun süren kanama, diş etinde şişlik ve akıntı, ağız kokusunun sürmesi, diş etlerinin çekilmesi, dişlerde sallanma ve yer değiştirme, çiğnerken rahatsızlık, diş etinde ağrılı şişlik, ateş.