Diş eti çekilmesi nedir?

Diş eti çekilmesi, diş etinin kenarının aşağı doğru kayarak diş kökünü açığa çıkarmasıdır. Sonuçta diş uzamış görünür ve kök yüzeyi ağız ortamına açılır.

Kök yüzeyinin açığa çıkması iki sorun yaratır. Birincisi hassasiyettir: kök, mine ile korunmadığı için soğuk, sıcak ve tatlıya duyarlıdır. İkincisi çürük riskidir; kök yüzeyi mineye göre daha yumuşaktır ve daha kolay çürür.

Çekilme geri dönmez. Diş eti kendiliğinden yukarı doğru büyümez; bu nedenle asıl hedef ilerlemesini durdurmaktır.

İki ana neden grubu vardır ve ayrımı tedaviyi belirler.

Birincisi mekanik nedenlerdir: sert ve yatay fırçalama, sert kıllı fırça, aşırı basınç, dişlere binen uygunsuz kuvvetler ve piercing gibi sürekli sürtünme kaynakları. Bu grupta diş eti sağlıklı görünür ama geri çekilmiştir.

İkincisi iltihabi nedenlerdir: diş eti hastalığı ve kemik kaybı. Bu grupta kızarıklık, kanama ve cep derinliği eşlik eder.

Üçüncü bir grup daha vardır: ince diş eti yapısı, çapraşık dişler ve kemik desteği zayıf olan dişler. Bu kişilerde küçük bir uyaran bile çekilme başlatabilir.

Çekilmenin nedeni bulunmadan yapılan tedavi kalıcı olmaz.

Tanı muayeneyle konur. Çekilmenin derecesi ölçülür, diş eti kalınlığı ve cep derinliği değerlendirilir, kemik düzeyi röntgenle incelenir. Fırçalama tekniği ve kullanılan fırça sorgulanır; bu, mekanik nedenin belirlenmesinde en pratik adımdır.

Diş sıkma, çapraşıklık ve protez kenarları gibi katkı veren etkenler araştırılır.

Tedavinin ilk ve en belirleyici adımı nedeni ortadan kaldırmaktır. Fırçalama tekniği düzeltilir, yumuşak kıllı fırçaya geçilir, basınç azaltılır. Diş eti hastalığı varsa diş taşı temizliği ve diş eti tedavisi yapılır.

Bu adım atlanırsa yapılacak her girişim kısa sürede bozulur.

Hassasiyet için florür vernikleri, kanalları kapatan koruyucu maddeler ve hassasiyet giderici macunlar kullanılır. Kök yüzeyinde çürük ya da derin çentik varsa dolgu yapılır.

Çekilen diş etini geri getirmek yalnız cerrahi ile mümkündür. Damak bölgesinden alınan doku ya da özel örtü malzemeleriyle kök yüzeyi kapatılır. Bu işlemler seçilmiş olgularda ve diş eti sağlığı sağlandıktan sonra uygulanır.

Cerrahi kararında hassasiyetin düzeyi, çürük riski, çekilmenin ilerleyip ilerlemediği ve görünüm kaygısı birlikte değerlendirilir. Yalnız görünüm nedeniyle yapılan girişimlerde beklenti baştan konuşulur.

Diş sıkma varsa gece plağı, çapraşıklık varsa ortodontik değerlendirme plana eklenir.

İzlem gerekir: çekilmenin ilerleyip ilerlemediği belirli aralıklarla ölçülerek karşılaştırılır.

Çekilmenin kendisi geri dönmez; asıl risk ilerlemesi ve yol açtığı sorunlardır.

Hassasiyet günlük hayatı etkiler. Soğuk içecek, hava ve fırçalama ağrı yaratır; kişi o bölgeyi temizlemekten kaçınır ve bu döngü diş eti hastalığını hızlandırır.

Kök çürüğü ikinci başlıktır. Kök yüzeyi mineye göre daha yumuşaktır ve daha hızlı çürür; bu çürükler diş etine yakın olduğu için tedavisi de zordur.

İlerleyen çekilmede diş desteği azalır. Kemik kaybı eşlik ediyorsa dişlerde sallanma ve kayıp görülür.

Görünüm kaygısı da gerçektir; özellikle ön dişlerde diş boyu farkı belirginleşir.

Korunmanın en somut adımı fırçalama tekniğidir. Yumuşak kıllı fırça, hafif basınç ve dairesel hareketler; sert ve yatay fırçalama bırakılır. Fırçayı kalem gibi tutmak basıncı kendiliğinden düşürür.

Fırça üç ayda bir ya da kılları yayıldığında değiştirilir. Kılların erken yayılması aşırı basıncın işaretidir.

Diş arası temizliği doğru araçla yapılır; yanlış boyda arayüz fırçası diş etini zorlar.

Diş taşı temizliği düzenli yaptırılır ve diş eti hastalığı erken tedavi edilir.

Sigara bırakılır; tütün ürünleri diş eti dolaşımını bozar.

Diş sıkma varsa gece plağı kullanılır. Dudak ve dil piercingi çekilmenin bilinen nedenlerindendir ve çıkarılması önerilir.

Ortodontik tedavi sırasında diş eti düzenli izlenir.

Bu tabloda günlük alışkanlıkların düzeltilmesi, tedavinin en kalıcı bölümüdür.

Fırça yumuşak kıllı seçilir. Orta ve sert fırçalar bırakılır; elektrikli fırça kullanılıyorsa basınç uyarısı olan modeller tercih edilir.

Basınç azaltılır. Fırçayı kalem gibi tutmak ve avuç içine almamak baskıyı düşürür. Kılların erken yayılması aşırı basıncın göstergesidir.

Hareket biçimi değiştirilir. Yatay ve testere gibi hareketler yerine, diş eti kenarına açıyla yerleşen küçük dairesel hareketler kullanılır.

Diş arası temizliği sürdürülür ama doğru araçla. Arayüz fırçasının boyu hekim tarafından belirlenir; büyük boy diş etini zorlar.

Hassasiyet giderici macun düzenli kullanılır; etkisi birkaç hafta içinde ortaya çıkar. Gece az miktarını çekilen bölgeye parmakla sürüp durulamadan bırakmak etkiyi artırır.

Asitli gıda ve içecekler azaltılır; tüketildiğinde yarım saat beklenip fırçalanır.

Diş sıkma varsa gece plağı kullanılır.

Sigara bırakılır; piercing varsa çıkarılması konuşulur.

Çekilme fotoğrafla ya da hekimin ölçümüyle izlenir; ilerleme olup olmadığı ancak karşılaştırmayla anlaşılır.

Diş hekimine başvurulması gereken durumlar şunlardır: çekilmenin ilerlemesi, geçmeyen hassasiyet, kök yüzeyinde çürük ya da çentik, diş etinde kanama ve şişlik, dişlerde sallanma, yiyeceklerin sürekli aynı bölgeye sıkışması, ön dişlerde belirgin görünüm değişikliği.