Göz kızarıklığı nedir?

Göz kızarıklığı, gözün beyaz bölümündeki damarların genişlemesi sonucu ortaya çıkan bir bulgudur. Tek başına bir hastalık değil, pek çok tablonun ortak işaretidir.

Nedenlerin büyük bölümü basittir: yorgunluk, uykusuzluk, uzun ekran kullanımı, göz kuruluğu, toz ve duman.

Alerji ve enfeksiyonlar da sık nedenlerdir. Alerjide kaşıntı öndedir; enfeksiyonlarda çapaklanma belirgindir.

Bir bölümü ise ciddi göz hastalıklarının işaretidir ve ayrım burada başlar.

Basit tablolarda görme etkilenmez, şiddetli ağrı olmaz ve ışık rahatsızlık vermez.

Ciddi tablolarda üç bulgu öne çıkar: görmede azalma, şiddetli ağrı ve ışıktan belirgin rahatsızlık.

Bu üç bulgudan biri varsa kızarıklık basit sayılmaz.

Ani gelişen şiddetli göz ağrısı, bulanık görme, ışıkların çevresinde halkalar ve bulantı göz tansiyonu krizini düşündürür; bu tablo görme kaybına yol açabilir ve acildir.

Lens kullananlarda ağrılı kızarıklık ayrı bir başlıktır; kornea enfeksiyonu hızla ilerler.

Gözün beyazında ortaya çıkan parlak kırmızı bir leke çoğunlukla küçük bir damarın çatlamasıdır. Ağrısızdır ve kendiliğinden geçer.

Reçetesiz kortizonlu damlalar kullanılmaz. Bu damlalar kızarıklığı geçici olarak azaltırken altta yatan enfeksiyonu ağırlaştırır ve göz tansiyonunu yükseltir.

Değerlendirmenin amacı basit tabloyu ciddi olandan ayırmaktır.

Öyküde kızarıklığın ne zaman başladığı, tek mi çift taraflı olduğu, ağrı ve görme değişikliği eşlik edip etmediği sorgulanır.

Lens kullanımı, göze darbe, kimyasal temas ve yabancı cisim öyküsü ayrıca sorulur.

Çapak, kaşıntı ve sulanmanın hangisinin öne çıktığı belirlenir; kaşıntı alerjiyi, çapak enfeksiyonu düşündürür.

Kullanılan damlalar ve ilaçlar öğrenilir.

Görme keskinliği ölçülür; bu ölçüm ayrımın temel adımıdır.

Biyomikroskopla göz yüzeyi, kornea, ön kamara ve kapaklar incelenir.

Boyalı inceleme ile kornea yüzeyindeki hasar görünür hâle getirilir.

Göz içi basıncı ölçülür.

Gerekli olgularda göz dibi incelenir.

Dirençli ve şiddetli enfeksiyonlarda kültür alınır.

Tedavi nedene göre belirlenir; kızarıklığın kendisi tedavi edilmez.

Göz kuruluğunda yapay gözyaşı, kapak bakımı ve ortam düzenlemesi uygulanır.

Alerjide alerji damlaları ve tetikleyiciden kaçınma öne çıkar.

Viral enfeksiyonlar çoğunlukla kendiliğinden geriler; destekleyici tedavi ve hijyen önlemleri yeterlidir. Antibiyotik bu tabloda etkili olmaz.

Bakteriyel enfeksiyonlarda antibiyotikli damla kullanılır.

Kapak kenarı iltihabında sıcak uygulama ve kapak temizliği yapılır.

Göz içi iltihabı ve göz tansiyonu krizi gibi tablolar acil tedavi gerektirir.

Reçetesiz kortizonlu damla kullanılmaz; kısa sürede rahatlatırken enfeksiyonu derinleştirir ve göz basıncını yükseltir.

Damar çatlamasına bağlı kırmızı lekede tedavi gerekmez; birkaç hafta içinde kendiliğinden geçer.

Göz kızarıklığında risk, ayrımın atlanmasından doğar.

Görme azalması, şiddetli ağrı ve ışıktan belirgin rahatsızlık ciddi tabloların işaretidir; bu bulgular varsa beklenmez.

Göz tansiyonu krizi kalıcı görme kaybına yol açabilir. Ani şiddetli ağrı, bulanık görme, ışıkların çevresinde halka ve bulantı bu tabloyu düşündürür.

Lens kullananlarda kornea enfeksiyonu hızla ilerler ve kalıcı iz bırakabilir. Ağrılı kızarıklıkta lens hemen çıkarılır.

Lensle uyumak önlenebilir bir risktir.

Göze kimyasal madde sıçraması acil bir durumdur; gecikme kalıcı hasar bırakır.

Göz içi iltihabı tekrarlayıcıdır ve tedavi edilmezse görmeyi kalıcı olarak etkiler.

Reçetesiz kortizonlu damla kullanımı ayrı bir risktir. Enfeksiyonu ağırlaştırır, göz tansiyonunu yükseltir ve uzun kullanımda katarakt gelişimine katkı verir.

Kızarıklık gidericisi olarak satılan damlaların sürekli kullanımı kızarıklığı kalıcı hâle getirir.

Bulaşıcı göz enfeksiyonları aile içinde ve toplulukta hızla yayılır.

Korunmada el hijyeni ilk sıradadır; gözler kirli elle ovalanmaz.

Havlu, yastık ve göz makyajı paylaşılmaz.

Lens bakımı kurallara uygun yapılır: eller yıkanır, solüsyon tazelenir, süre aşılmaz ve lensle uyunmaz.

Ekran çalışmasında düzenli ara verilir ve göz kırpma bilinçli artırılır.

Ortam havası çok kuru tutulmaz; klima doğrudan yüze yönlendirilmez.

Tozlu ve kimyasal ortamlarda koruyucu gözlük kullanılır.

Havuzda gözlük tercih edilir.

Günlük damlalar hekimin belirttiği düzende kullanılır.

Göz muayeneleri aksatılmaz.

Göz kızarıklığında yapılacaklar nedenle birlikte belirlenir; ortak bir bakım düzeni ise her tabloda işe yarar.

Gözler ovalanmaz; ovalama kızarıklığı ve hasarı artırır.

Eller sık yıkanır.

Havlu, yastık kılıfı ve göz makyajı paylaşılmaz; enfeksiyon döneminde yastık kılıfı sık değiştirilir.

Lens kullanımına ara verilir ve gözlüğe geçilir; ağrılı kızarıklıkta lens hemen çıkarılır.

Göz makyajı yakınma sürerken kullanılmaz.

Çapaklanma varsa kapaklar ılık ve temiz bir bezle, gözün iç köşesinden dışa doğru silinir. Her göz için ayrı bez kullanılır.

Kaşıntıda soğuk kompres, kapak iltihabında ılık kompres tercih edilir.

Yapay gözyaşı kuruluk için gün içinde kullanılır; koruyucusuz seçenekler sık kullanımda daha uygundur.

Damlalar hekimin belirttiği düzende ve sürede kullanılır; şişe ucu göze değdirilmez.

Başkasının damlası kullanılmaz.

Reçetesiz kortizonlu damla ve sürekli kızarıklık gidericiler kullanılmaz.

Ekran çalışmasında yirmi dakikada bir uzağa bakılır ve göz kırpma artırılır.

Ekran göz hizasının biraz altında konumlandırılır.

Ortam nemi dengelenir; klima ve kalorifer doğrudan yüze yönlendirilmez.

Sigara dumanından uzak durulur.

Uyku düzeni ve sıvı alımı gözetilir.

Güneşte ve tozlu ortamda koruyucu gözlük kullanılır.

Acil başvuru gerektiren durumlar şunlardır: ani ve şiddetli göz ağrısı, görmede azalma ya da bulanıklık, ışıklar çevresinde halka görme, bulantı ile birlikte göz ağrısı, göze kimyasal madde sıçraması, göze darbe, lens kullanırken gelişen ağrılı kızarıklık, gözde yabancı cisim hissi ile birlikte görme değişikliği.