Blefarit (göz kapağı iltihabı) nedir?

Blefarit, göz kapağı kenarının iltihaplanmasıdır. Kirpik diplerinde kızarıklık, kepeklenme ve yanma ile seyreder. Çok sık görülür ve kronik seyirlidir.

İki biçimi tanımlanır. Ön blefaritte kirpik dipleri tutulur; kepeklenme ve kabuklanma öndedir. Arka blefaritte ise kapak kenarındaki yağ bezleri tıkanır; bu bezler gözyaşı filminin yağ tabakasını üretir ve tıkandıklarında göz kuruluğu ortaya çıkar. İki biçim çoğu hastada bir aradadır.

Yakınmalar sabahları belirgindir: kapaklarda yapışma, kirpik diplerinde kabuk, yanma, batma ve kum hissi. Gün içinde ekran karşısında artar.

Kronik olması hastaların en çok zorlandığı taraftır. Tam olarak ortadan kaldırılamaz; kontrol altında tutulur. Bakım bırakıldığında yakınmalar birkaç hafta içinde geri döner. Bu gerçeğin baştan bilinmesi, tedaviye uyumu artırır.

Sık eşlik eden tablolar vardır: rozasea, seboreik dermatit, göz kuruluğu ve alerji. Rozasea olan kişilerde kapak tutulumu belirgindir ve deri tedavisiyle birlikte ele alınır.

İhmal edildiğinde arpacık, şalazyon denilen kapak kisti ve tekrarlayan göz kızarıklıkları görülür.

Ayırt edilmesi gereken bir durum daha var: tek kapakta ısrar eden, kirpik kaybı yapan ve tedaviye yanıt vermeyen tablolarda başka nedenler araştırılır.

Tanı göz hekiminin muayenesiyle konur. Kapak kenarı biyomikroskopla incelenir, kabuklanma ve yağ bezlerinin durumu değerlendirilir. Gözyaşı miktarı ve gözyaşı filminin kalitesi ölçülür. Kirpik dibi asalakları kuşkulanıldığında kirpikler mikroskopla incelenir.

Eşlik eden tablolar araştırılır: rozasea, seboreik dermatit, alerji ve göz kuruluğu. Bunların tedavi edilmesi blefaritin kontrolünü belirgin biçimde kolaylaştırır.

Tedavinin temeli kapak hijyenidir ve bu, ilaçtan daha belirleyicidir. Üç adımdan oluşur: ılık kompres, kapak masajı ve kapak kenarı temizliği. Düzenli uygulandığında yakınmaların büyük bölümü geriler.

Ilık kompres yağ bezlerindeki koyulaşmış salgıyı yumuşatır. Kapak masajı bu salgının dışarı atılmasını sağlar. Temizlik ise kirpik diplerindeki kabuk ve döküntüyü kaldırır.

Yapay gözyaşı kuruluğu azaltır ve gün içinde tekrarlanabilir. Koruyucu içermeyen ürünler sık kullanımda daha uygundur.

İltihap belirginse hekim antibiyotikli merhem verir. Yağ bezi işlev bozukluğu ön plandaysa ve tekrarlıyorsa düşük doz ağızdan tedaviler aylarca kullanılabilir.

Kortizonlu göz damlaları yalnız hekim kararıyla, kısa süreli kullanılır; denetimsiz kullanımda göz içi basıncı yükselir.

Kirpik dibi asalağı saptandığında özel temizlik ürünleri kullanılır.

Tedavi bir kürle bitmez. Bakım, yakınma yokken de sürdürülür; süreklilik bu tabloda sonucu belirleyen tek etkendir.

Blefarit tehlikeli bir hastalık değildir ama yaşam kalitesini sürekli etkiler.

En sık görülen sonuç göz kuruluğudur. Gözyaşı filminin yağ tabakası bozulduğunda gözyaşı çabuk buharlaşır; yanma, batma ve dalgalı görme ortaya çıkar.

Arpacık ve kapak kisti tekrarlar. Tıkanan bezler iltihaplandığında ağrılı şişlikler oluşur.

Uzun süren ve kontrol edilmeyen olgularda kapak kenarında şekil bozukluğu, kirpik kaybı ve kirpiklerin yanlış yönde çıkması görülebilir. Yanlış yönde çıkan kirpikler korneayı sürekli tahriş eder.

Korneada yüzeysel bozulma ve seyrek olarak yara gelişebilir; bu tablo görmeyi etkiler.

Lens kullananlarda yakınmalar artar ve lens tolere edilemez hâle gelebilir.

Korunma, kontrol altında tutmakla aynı şeydir: kapak hijyenini bırakmamak.

Göz makyajı kullanımı gözden geçirilir. Kirpik dibine yakın uygulanan ürünler bezleri tıkar; makyajın her akşam iyice temizlenmesi gerekir. Kalıcı ve yapıştırmalı kirpik uygulamaları yakınmaları artırır.

Ekran kullanımında göz kırpma sıklığı azaldığı için ara vermek ve bilinçli göz kırpmak yararlıdır.

Seboreik dermatit ve rozasea tedavi edilir; saç ve kaş bölgesindeki kepeklenmenin kontrolü kapak yakınmalarını da azaltır.

Omega üç içeren beslenme ve yeterli sıvı alımı destekleyici olarak önerilebilir.

Bu tabloda günlük bakım tedavinin kendisidir ve üç adımdan oluşur.

Birinci adım ılık kompres. Temiz bir bez ılık suyla ıslatılıp kapalı göz kapaklarına beş ile on dakika konur; bez soğudukça yenilenir. Amaç bezlerdeki salgıyı yumuşatmaktır.

İkinci adım kapak masajı. Kompresin hemen ardından, parmak ucuyla kapak kenarına doğru nazikçe bastırarak masaj yapılır. Üst kapakta yukarıdan aşağı, alt kapakta aşağıdan yukarı doğru.

Üçüncü adım temizlik. Kirpik dipleri, hekimin önerdiği temizleme ürünü ya da seyreltilmiş bebek şampuanıyla, temiz bir pamuk yardımıyla silinir. Her göz için ayrı pamuk kullanılır.

Bu üçlü başlangıçta günde iki kez, kontrol sağlandıktan sonra günde bir kez sürdürülür. Yakınma yokken bırakmak, birkaç hafta içinde tablonun geri dönmesine yol açar.

Yapay gözyaşı gün içinde tekrarlanır; sık kullanılacaksa koruyucu içermeyen ürünler tercih edilir.

Göz makyajı azaltılır ve her akşam iyice temizlenir; kalıcı kirpik uygulamalarından kaçınılır.

Lens kullanımı yakınmalı dönemde sınırlanır.

Ekran başında her yirmi dakikada bir uzağa bakmak ve bilinçli göz kırpmak kuruluğu azaltır.

Gözler ovalanmaz.

Hekime başvurulması gereken durumlar şunlardır: görmede azalma, gözde şiddetli ağrı, ışıktan belirgin rahatsızlık, kapakta ağrılı ve büyüyen şişlik, kirpik kaybının ilerlemesi, tek kapakta ısrar eden ve tedaviye yanıt vermeyen tablo, kapak kenarında yara ya da düzensizlik, bol ve sarı akıntı.