Burun kanaması nedir?

Burun kanaması, burun içindeki damarların yüzeye yakın olması nedeniyle sık görülen bir durumdur. Toplumun büyük bölümü yaşamı boyunca en az bir kez yaşar.

İki tipi vardır ve ayrımı sonucu belirler.

Ön kanamalar toplamın büyük bölümünü oluşturur. Kaynak burun perdesinin ön kısmındaki damar ağıdır. Bu bölge parmakla ulaşılabilir, kolay tahriş olur ve kanama basit müdahaleyle durur.

Arka kanamalar seyrektir ama ciddidir. Kaynak daha derindedir, kan boğaza doğru akar, öne bastırmakla durmaz ve hastane müdahalesi gerektirir. Yaşlılarda ve tansiyon yüksekliği olanlarda daha sık görülür.

En yaygın nedenler basittir: burun karıştırma, kuru hava, burun çekme ve sert sümkürme, alerjik nezle, üst solunum yolu enfeksiyonları.

Kan sulandırıcı kullananlarda kanama daha uzun sürer ve tekrarlar. Bu kişilerde ilaç kendi kararıyla kesilmez; kanama kontrolü ayrı ele alınır.

En yaygın ve en zararlı yanlış uygulama başı geriye atmaktır. Bu hareket kanamayı durdurmaz, kanı mideye akıtır ve bulantı ile kusmaya yol açar. Doğrusu başı öne eğmek ve burnun yumuşak kanat kısmını sıkıştırmaktır; kemik bölgeye bastırmak işe yaramaz.

Değerlendirmede kanamanın hangi taraftan başladığı, ne sıklıkta tekrarladığı, ne kadar sürdüğü ve nasıl durduğu sorgulanır. Kullanılan ilaçlar ayrıca sorulur; kan sulandırıcılar ve ağrı kesiciler bu tabloyu doğrudan etkiler.

Tansiyon ölçülür. Travma, alerji ve ortam kuruluğu öğrenilir.

Muayenede burun içi incelenir ve kanayan nokta aranır. Endoskopik bakı hem ön hem arka bölgeyi gösterir; tek taraflı ve tekrarlayan kanamalarda bu inceleme atlanmaz.

Sık tekrarlayan ya da çok miktarda kanamalarda kan sayımı ve pıhtılaşma testleri istenir. Bulgular yönlendiriyorsa görüntüleme yapılır.

Tedavi kanamanın tipine göre uygulanır.

Ön kanamaların çoğu evde doğru bastırmayla durur. Baş öne eğilir, burnun yumuşak kanat kısmı iki parmakla sıkıştırılır ve on ile on beş dakika hiç bırakmadan basılı tutulur. Ara verip kontrol etmek pıhtıyı bozar ve süreyi uzatır.

Durmayan kanamalarda hekim kanayan damarı koterle kapatır. Bu işlem kısa sürer ve lokal anestezi altında yapılır.

Daha yaygın kanamalarda burun içine tampon yerleştirilir; tampon birkaç gün kalabilir.

Arka kanamalarda özel tamponlar kullanılır ve hastanede izlem gerekir. Nadir olgularda damar bağlama gibi girişimler uygulanır.

Tekrarlayan kanamalarda altta yatan neden ele alınır: tansiyon kontrolü, alerji tedavisi, burun nemlendirme, ilaç düzenlemesi.

Kan sulandırıcı ilaç kendi kararınızla kesilmez; düzenleme hekim tarafından yapılır.

Burun kanamalarının çoğu zararsızdır ve kısa sürede durur; riskler seyrek ama gerçektir.

Çok miktarda ve uzun süren kanama kan kaybına yol açar. Baş dönmesi, solukluk, çarpıntı ve bayılma hissi bu tabloyu gösterir ve acil kabul edilir.

Arka kanamalar öne bastırmakla durmaz; kan boğaza akar ve kişi kanı yuttuğu için miktarı fark edemez. Bu tablo hastane müdahalesi gerektirir.

Kan yutulması bulantı ve kusma yaratır; kusmuktaki kan ayrıca korkutucu olur.

Başı geriye atmak bu nedenle zararlıdır ve yaygın bir yanlıştır.

Tekrarlayan kanamalarda altta yatan neden aranmalıdır. Kanama bozuklukları, karaciğer hastalıkları ve tansiyon yüksekliği bu şekilde ortaya çıkabilir.

Tek taraflı, tekrarlayan ve tıkanıklıkla giden kanama ayrıca değerlendirilmelidir; bu tablo burun içi bir kitleyi düşündürür.

Çocuklarda tek taraflı kanama ve kokulu akıntı yabancı cismi akla getirir.

Korunmada en somut adım burun içinin nemli tutulmasıdır. Tuzlu su spreyi ya da damlası düzenli kullanılır; kuruluk kanamanın en sık zeminidir.

Ortam nemi korunur. Kalorifer ortamında nemlendirici cihaz kullanılabilir.

Burun karıştırma bırakılır; çocuklarda tırnaklar kısa tutulur.

Sümkürme nazik yapılır; her iki delik birden kapatılarak sümkürülmez.

Alerjik nezle tedavi edilir; kaşıntı ve tahriş kanamayı hazırlar.

Sprey tekniği düzeltilir: sprey burun perdesine değil dışa yöneltilir. Yanlış teknik perdede kanamaya ve zamanla delinmeye yol açar.

Tansiyon düzenli izlenir ve kontrol altında tutulur.

Sigara bırakılır; burun içini kurutur ve tahriş eder.

Burun kanamasında doğru müdahale ve sonrasındaki bakım tekrarları belirgin biçimde azaltır.

Kanama sırasında yapılacaklar sırayla şunlardır. Sakin olunur ve oturulur. Baş hafif öne eğilir; geriye atılmaz. Burnun yumuşak kanat kısmı iki parmakla sıkıştırılır ve on ile on beş dakika hiç bırakmadan basılı tutulur. Ağızdan nefes alınır, boğaza gelen kan yutulmaz, tükürülür. İstenirse burun köküne dışarıdan soğuk uygulanır.

Ara verip kontrol etmek en sık yapılan hatadır; pıhtı bozulur ve süre uzar.

Kanama durduktan sonraki bakım da önemsenir. Birkaç saat sümkürmekten, burun karıştırmaktan ve öne eğilmekten kaçınılır. O gün sıcak duş, sıcak içecek ve ağır egzersiz azaltılır.

Burun içi nemli tutulur. Tuzlu su spreyi düzenli kullanılır; kabuk zorla koparılmaz.

Ortam nemi korunur, kalorifer döneminde nemlendirici kullanılır.

Sümkürme nazik yapılır; tek delik açık bırakılarak sümkürülür.

Çocuklarda tırnaklar kısa tutulur ve burun karıştırma alışkanlığı üzerinde çalışılır.

Tansiyon takibi yapılır ve ilaçlar düzenli kullanılır.

Kan sulandırıcı kullanılıyorsa ilaç kesilmez; kanama sıklığı hekime bildirilir.

Kanamaların tarihi, tarafı, süresi ve nasıl durduğu kaydedilir; bu kayıt tekrarlayan olgularda tanıyı yönlendirir.

Acil başvuru gerektiren durumlar şunlardır: yirmi dakika doğru bastırmaya rağmen durmayan kanama, çok miktarda kanama, boğaza akan ve öne bastırmakla durmayan kanama, baş dönmesi, solukluk ve bayılma hissi, travma sonrası kanama, kan sulandırıcı kullananlarda durmayan kanama.