PRP tedavisi nedir?

PRP tedavisi, kişinin kendi kanından elde edilen trombositten zengin plazmanın hedef bölgeye enjekte edilmesidir. Adı İngilizce baş harflerinden gelir; Türkçede trombositten zengin plazma denir.

Mantığı şudur: trombositler yalnız kanamayı durdurmakla görevli değildir, içlerinde doku onarımını uyaran büyüme faktörleri taşırlar. Kan santrifüjde çevrildiğinde trombositler yoğunlaştırılabilir. Elde edilen plazma, iyileşmenin yavaş olduğu bölgeye verilir.

En sık kullanıldığı alanlar şunlardır: saç dökülmesinde saçlı deri uygulaması, cilt canlandırma amaçlı yüz uygulamaları, tendon ve bağ sorunları, diz kireçlenmesinde eklem içi enjeksiyon, iyileşmeyen yaralar.

Kanıt düzeyinin alana göre değiştiğini bilmek gerekir. Dirsek tendon sorunları ve hafif ile orta düzeyde diz kireçlenmesinde makul veri bulunur. Saç dökülmesinde destekleyici çalışmalar vardır ancak sonuçlar dökülmenin tipine ve süresine göre farklılaşır. Cilt canlandırma tarafında veri daha zayıftır. Bu nedenle uygulama, kanıtı güçlü olan durumlarda bir tedavi seçeneği, diğerlerinde destekleyici bir yöntem olarak konumlanır.

Beklenti kurulurken iki nokta net olmalı. Birincisi, PRP bir mucize yöntem değildir ve her hastada yanıt vermez. İkincisi, sonuç ve seans planı kişinin tanısına göre hekim tarafından belirlenir; internette dolaşan sabit seans şemaları herkese uymaz.

Uygulamanın tıbbi bir işlem olduğu da atlanmamalı. Kan alma, santrifüj ve enjeksiyon içerdiği için hekim tarafından, uygun tıbbi ortamda yapılması gerekir. Güzellik salonlarında yapılması hem yetki dışıdır hem enfeksiyon riski taşır.

Süreç tanıyla başlar. Saç dökülmesinde dökülmenin tipi belirlenir, gerekiyorsa kan testleriyle demir, ferritin, tiroid ve vitamin düzeyleri incelenir. Eklem ve tendon sorunlarında muayene ile görüntüleme yapılır. Bu adım atlandığında yanlış hedefe uygulama yapılır ve sonuç alınamaz.

Uygulama günü kısa bir işlemdir. Koldan tüpe kan alınır. Tüp santrifüjde belirli hızda çevrilir; kan katmanlara ayrılır ve trombositten zengin plazma ayrı olarak çekilir. Elde edilen plazma hedef bölgeye ince iğneyle verilir. Saçlı deride çok sayıda küçük noktaya, eklemde tek girişten, tendonda ise sorunlu alana uygulanır.

Ağrı yönetimi bölgeye göre değişir. Saçlı deride yüzeysel uyuşturucu krem ya da soğutma kullanılır. Eklem ve tendon uygulamalarında lokal anestezi tercih edilebilir. İşlem yarım saat civarında sürer ve hasta aynı gün evine döner.

İlk günler beklenen bulgular vardır. Uygulama bölgesinde ağrı, hassasiyet, şişlik ve kızarıklık olabilir; saçlı deride birkaç gün süren gerginlik hissi görülür. Bu tepki dokunun uyarılmasıyla ilgilidir.

Yanıtın ortaya çıkması zaman alır. Doku onarımını uyaran bir yöntem olduğu için etkinin haftalar içinde ve kademeli gelişmesi beklenir. Değerlendirme tek seansa göre değil, hekimin belirlediği izlem takvimine göre yapılır. Yanıt alınamayan hastalarda plan değiştirilir; ısrarla sürdürmek yerine tanının yeniden gözden geçirilmesi doğru olur.

PRP tek başına bir program değildir. Tendon sorunlarında fizyoterapi ve yük düzenlemesi, diz kireçlenmesinde kilo yönetimi ve kas güçlendirme, saç dökülmesinde altta yatan nedenin tedavisi sürdürülür.

Kişinin kendi kanı kullanıldığı için alerji ve doku uyuşmazlığı riski beklenmez. Bu, yöntemin en güçlü tarafıdır. Yine de risksiz değildir.

Sık görülen ve geçici olanlar şunlardır: uygulama bölgesinde ağrı, hassasiyet, kızarıklık, şişlik ve morarma, saçlı deride gerginlik, baş ağrısı, kan alınan yerde küçük morluk. Bunlar birkaç gün içinde geriler.

Daha seyrek olanlar arasında uygulama bölgesinde enfeksiyon, iğne ile ilgili sinir ve damar zedelenmesi, eklem içi uygulamalarda geçici ağrı artışı ve baygınlık hissi yer alır. Enfeksiyon riski sterilliğin sağlanmadığı ortamlarda belirgin biçimde artar.

Uygulanmaması ya da ertelenmesi gereken durumlar var: trombosit sayısında düşüklük ve kan pıhtılaşma bozuklukları, aktif enfeksiyon ve ateş, uygulama bölgesinde deri iltihabı, kontrolsüz kronik hastalık, kanser tedavisi süren dönem, gebelik ve emzirme. Kan sulandırıcı ilaç kullananlarda düzenleme hekim tarafından yapılır.

Bir başlık da beklenti yönetimidir. Yanıt her hastada aynı olmaz; bazı kişilerde belirgin fayda görülürken bazılarında değişiklik gözlenmez. Kesin sonuç ve kalıcı düzelme vaadi tıbbi açıdan doğru değildir. Saç dökülmesinde dökülmenin nedeni sürüyorsa uygulamanın etkisi de sınırlı kalır.

Son olarak yetki konusu tekrar edilmeye değer. Kan alma ve enjeksiyon içeren bu uygulamanın hekim tarafından, sterilliğin sağlandığı tıbbi ortamda yapılması gerekir. Uygulama öncesinde hangi tanı için, hangi planla yapıldığının size anlatılmış olması beklenir.

Uygulama sonrası bakım sadedir ama ilk günler bazı kurallara uymak gerekir.

Bölge ilk yirmi dört saat mümkün olduğunca rahat bırakılır. Saçlı deri uygulamasından sonra o gün saç yıkanmaz, jel ve sprey kullanılmaz, sert taraklama yapılmaz. Yüz uygulamasında makyaj o gün uygulanmaz.

Sıcak ortamlardan kaçınılır. Sauna, hamam, sıcak duş, havuz ve deniz ilk günlerde ertelenir. Güneşten korunmak, özellikle yüz uygulamalarında kızarıklığın uzamasını önler.

Ağrı kesici konusunda hekimin uyarısına dikkat etmek gerekir. Bazı iltihap önleyici ağrı kesiciler uygulamanın etkisini azaltabilir; kullanılıp kullanılmayacağını hekim belirler. Kendi kararınızla ilaç eklememeniz istenir.

Eklem ve tendon uygulamalarında yük düzenlenir. İlk günlerde ağır yüklenme, koşu ve sıçrama ertelenir, ardından fizyoterapi programına göre kademeli dönüş yapılır. Uygulamadan sonra ağrı azaldı diye eski yüklenmeye ani dönmek en sık yapılan hatadır.

Buz uygulaması ilk gün rahatsızlığı azaltır. Uzun süreli ve doğrudan temas ettirilerek kullanılmaz.

Sonuç değerlendirmesi takvimle yapılır. Hekimin verdiği kontrol tarihlerine gitmek, fotoğraf ve ölçüm kaydı tutmak gerçek değişimi görmenin tek yoludur.

Hekime bildirilmesi gerekenler şunlardır: artan ve dinmeyen ağrı, bölgede yayılan kızarıklık ve ısı artışı, ateş, akıntı, eklemde belirgin şişlik ve hareket kısıtlanması, uyuşma. Bunlar seyrek görülür, erken haber verildiğinde kolay yönetilir.