Cilt kanseri nedir?
Cilt kanseri, deri hücrelerinin kontrolsüz çoğalmasıdır. Erken fark edildiğinde tedavi başarısı yüksektir; bu yüzden deri değişimlerini izlemek önemli.
Bazal hücreli karsinom en sık görülenidir. Yavaş büyür, neredeyse hiç uzak organa yayılmaz ama bulunduğu yerde dokuyu tahrip eder. Genellikle yüzde, burunda, kulakta ortaya çıkar; iyileşmeyen bir yara, kanayıp kabuklanan ve sonra tekrar açılan bir kabartı olarak fark edilir. İkincisi skuamöz hücreli karsinomdur; daha hızlı büyür, kabuklu ve sertleşmiş bir yara görünümü verir, tedavi edilmezse yayılabilir.
Üçüncüsü melanomdur ve asıl dikkat gerektiren tip budur. Diğer ikisinden çok daha nadirdir ama erken yakalanmazsa hızla yayılabilir ve cilt kanserine bağlı ölümlerin büyük bölümünden sorumludur. Melanom, mevcut bir benin değişmesiyle ya da yeni bir koyu lekenin ortaya çıkmasıyla başlar.
Ben takibinde uluslararası kabul gören basit bir kural var, ABCDE kuralı. Asimetri: benin iki yarısı birbirine benzemiyorsa. Border yani kenarlar: düzensiz ve tırtıklıysa. Color yani renk: içinde birden fazla ton varsa. Dimension yani çap: altı milimetreyi aşıyorsa. Evolution yani değişim: boyut, renk ya da yüzeyde değişme, kaşınma, kanama varsa. Bu maddelerden herhangi biri, dermatoloğa gitmek için yeterli nedendir.
Belirtileri
- İyileşmeyen yara ya da kabuklanan leke
- Hızla büyüyen, renk ve şekil değiştiren ben
- Sınırları düzensiz, çok renkli lezyon
- Kanayan ya da kaşınan deri değişimi
Nedenleri
- Uzun süreli ve korumasız güneş maruziyeti
- Açık ten rengi ve kolay yanan cilt
- Çok sayıda ben taşıma
- Ailede cilt kanseri öyküsü
- Bağışıklığın baskılanması
Tanı ve tedavi
Tedavinin temeli cerrahidir. Lezyon, çevresinde sağlam bir doku payı bırakılarak çıkarılır. Yüz gibi doku korumanın önemli olduğu bölgelerde Mohs cerrahisi denen yöntem kullanılır: doku katman katman çıkarılıp aynı seansta mikroskopla incelenir, temiz sınıra ulaşılana kadar devam edilir. Bu yöntem hem en yüksek iyileşme oranını verir hem sağlam dokuyu en çok korur.
Melanomda çıkarılan tümörün kalınlığı, yani Breslow derinliği, prognozun en önemli göstergesidir; ince melanomlarda cerrahi çoğu kez tek başına yeterlidir. Daha kalın tümörlerde sentinel lenf düğümü incelemesi yapılır. İleri evre melanomun tedavisinde son on yılda çarpıcı bir dönüşüm yaşandı: immünoterapi ve tümördeki gen değişikliğini hedefleyen akıllı ilaçlar, daha önce çok kötü seyreden bu hastalıkta uzun süreli yanıtlar sağlıyor. Yüzeyel bazal hücreli tümörlerde kremler, kriyoterapi ve fotodinamik tedavi gibi cerrahi dışı seçenekler de kullanılabilir.
Risk faktörleri ve korunma
Korunma, günlük alışkanlıklardan oluşur ve gerçekten işe yarar. Yaz aylarında 10.00 ile 16.00 arasında doğrudan güneşten kaçınmak, geniş kenarlı şapka ve uzun kollu giysi kullanmak, ultraviyole korumalı gözlük takmak temel adımlardır. Güneş koruyucuyu yeterli miktarda sürmek ve iki üç saatte bir, denizden çıktıktan sonra ise hemen yenilemek gerekir; az sürülen yüksek faktör, düşük faktör gibi davranır. Bebekleri altı aya kadar doğrudan güneşten uzak tutmak önerilir.
Yılda bir kez, riskli grupta ise daha sık dermatolojik ben kontrolü, korunmanın ikinci ayağıdır.
Günlük yaşamda neler yapılabilir?
İyileşmeyen yara, bu konudaki en önemli uyarıdır. Üç dört haftadır kapanmayan, kanayıp kabuklanan ve tekrar açılan bir lezyon, sıradan bir sivilce ya da yara olarak geçiştirilmemelidir. Yaşlılarda yüzdeki bu tür lezyonlar sıklıkla yıllarca ihmal edilir.
Güneş koruyucuyu yalnızca tatilde değil, açık havada geçirilen her günde kullanın; bulutlu havada da ultraviyole geçer. Araba camı ultraviyolenin bir bölümünü geçirdiği için uzun yol şoförlerinde sol kolda daha fazla hasar görülür. D vitamini kaygısıyla bilinçli güneşlenme yapmak yerine, düzeyi ölçtürüp gerekiyorsa takviye kullanmak daha güvenli bir yoldur. Cilt kanseri tedavisi görmüş biriyseniz yeni lezyon riski arttığı için düzenli dermatoloji kontrolünüzü ömür boyu sürdürün.
Ne zaman doktora gidilmeli?
Sık sorulan sorular
Cilt kanseri için hangi bölüme gidilir?
Cilt kanseri şikayetinde ilk başvurulacak bölüm Cildiye Doktoru bölümüdür. Belirtileriniz şiddetliyse ya da uzun sürdüyse randevu almayı geciktirmeyin.
Benlerimi aldırmalı mıyım?
Her benin çıkarılması gerekmez ve koruyucu amaçla toplu ben aldırmak önerilmez. Çıkarılması gerekenler, ABCDE ölçütlerine uyan, değişim gösteren ya da sürtünme nedeniyle sürekli tahriş olan benlerdir. Karar dermatoskopik muayene sonrası verilir.
Güneş koruyucu kullanırsam D vitaminim düşer mi?
Günlük kullanımda D vitamini eksikliğine yol açtığına dair güçlü bir kanıt yoktur; çoğu kişi zaten yetersiz miktarda sürüyor. Yine de D vitamini düzeyinizi ölçtürmek ve gerekiyorsa takviye almak, güneşten korunmayı bırakmaktan çok daha güvenlidir.
Ben kaşınıyor ve kanıyor, kötü bir işaret mi?
Kaşıntı, kanama, kabuklanma ve yüzey değişikliği, ABCDE kuralındaki değişim maddesine girer ve değerlendirilmelidir. Bu bulgular her zaman kanser anlamına gelmez ama beklemek yerine dermatoloğa gitmek doğru olandır.
Solaryum güneşten daha mı güvenli?
Değil, tam tersi. Solaryum ultraviyole ışınına yoğun ve kontrollü olmayan bir maruziyet demektir; melanom riskini artırdığı gösterilmiştir ve genç yaşta kullanımda risk daha yüksektir. Bronzlaşmanın güvenli bir yolu yoktur.
Bazal hücreli cilt kanseri tehlikeli mi?
Uzak organa yayılması son derece nadirdir, bu anlamda en iyi seyirli cilt kanseridir. Ancak bulunduğu yerde büyümeye devam ederek burun, göz kapağı gibi bölgelerde ciddi doku kaybına yol açabilir. Bu yüzden erken çıkarılması hem daha kolay hem daha az iz bırakır.
İlgili durumlar
İçerik hakkında
Bu içerik, BulutDoktor Sağlık Editörü tarafından güncel tıbbi bilgiler doğrultusunda hazırlanmış ve gözden geçirilmiştir. Son güncelleme: 30.07.2026.
Kaynaklar: Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi
⚠ Bu sayfa yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tavsiye, tanı veya tedavi yerine geçmez. Şikayetleriniz için bir hekime başvurun, acil durumlarda 112'yi arayın.