Meme başı akıntısı nedir?

Meme başı akıntısı, emzirme dönemi dışında meme başından sıvı gelmesidir. Kadınlarda sık görülen bir yakınmadır ve büyük bölümü iyi huylu nedenlere bağlıdır.

Değerlendirmede üç soru belirleyicidir ve bu üçlü tabloyu neredeyse tamamen ayırır.

Birincisi taraf: tek memeden mi geliyor yoksa iki taraflı mı? İkincisi kaynak: tek bir kanaldan mı yoksa birçok kanaldan mı? Üçüncüsü tetiklenme: kendiliğinden mi geliyor yoksa yalnız sıkınca mı?

Tek taraflı, tek kanaldan gelen ve kendiliğinden akan sıvı ayrı değerlendirilir. Buna kanlı ya da berrak su gibi bir görünüm eşlik ediyorsa araştırma derinleşir. Bu üçlü, kanal içindeki iyi huylu bir kitleyi ya da daha seyrek olarak kötü huylu bir tabloyu düşündürür.

İki taraflı, birçok kanaldan gelen ve ancak sıkınca çıkan süt benzeri akıntı ise çoğunlukla hormonal bir durumla ilgilidir. Prolaktin hormonunun yüksekliği, bazı ilaçlar ve tiroid bozuklukları bu tabloda öne çıkar.

Renk tek başına tanı koydurmaz ama yön gösterir. Süt benzeri akıntı hormonal nedenleri; yeşil, kahverengi ve yapışkan akıntı kanal genişlemesi gibi iyi huylu tabloları; kanlı ve berrak akıntı ise ileri değerlendirmeyi gerektirir.

Erkeklerde meme başı akıntısı her zaman araştırılır.

Değerlendirme öykü ile başlar: akıntının ne zamandır olduğu, tek mi iki taraflı mı geldiği, kendiliğinden mi çıktığı, rengi, kullanılan ilaçlar, adet düzeni ve gebelik olasılığı sorgulanır.

Muayenede meme ve koltuk altı incelenir; akıntının tek kanaldan mı yoksa birçok kanaldan mı geldiği belirlenir. Ele gelen kitle aranır.

Gebelik testi, doğurganlık çağındaki kadınlarda ilk basamaktır.

Süt benzeri ve iki taraflı akıntıda hormonal değerlendirme yapılır: prolaktin düzeyi ve tiroid uyarıcı hormon (TSH testi) bakılır. Prolaktin yüksekse kullanılan ilaçlar gözden geçirilir ve gerekiyorsa hipofiz bezi görüntülenir.

Tek taraflı, tek kanaldan gelen, kendiliğinden akan, kanlı ya da berrak akıntıda görüntüleme yapılır. Yaşa göre ultrason ve mamografi istenir; gerekiyorsa kanalların görüntülendiği ileri incelemeler ve manyetik rezonans eklenir.

Akıntıdan yapılan hücre incelemesi tek başına yeterli değildir; olumsuz sonuç ileri incelemeyi durdurmaz.

Tedavi nedene yöneliktir. Hormonal nedenlerde sorumlu ilaç değiştirilir, tiroid bozukluğu ya da prolaktin yüksekliği tedavi edilir. Enfeksiyon varsa antibiyotik verilir.

Kanal içi iyi huylu kitlelerde ve süregelen kanlı akıntıda ilgili kanalın cerrahi olarak çıkarılması gündeme gelir; bu işlem hem tedavi hem kesin tanı sağlar.

İyi huylu kabul edilen ve yalnız sıkınca gelen akıntıda çoğunlukla girişim gerekmez; meme başının sıkılmaması önerilir, çünkü uyarı akıntıyı sürdürür.

Bu yakınmanın büyük bölümü iyi huyludur; risk, ayırt edici bulguların atlanmasındadır.

En kritik başlık şudur: tek taraflı, tek kanaldan gelen, kendiliğinden akan ve kanlı ya da berrak olan akıntı her zaman araştırılmalıdır. Bu tabloda kanal içi iyi huylu kitleler sık görülür, ancak kötü huylu bir hastalık da bu şekilde başlayabilir.

Ele gelen kitle, meme başında içe çekilme, deride portakal kabuğu görünümü ve koltuk altında şişlik eşlik ediyorsa değerlendirme ertelenmez.

Erkeklerde meme başı akıntısı seyrektir ve her zaman araştırılır.

Hormonal nedenlerin atlanması ikinci risktir. Yüksek prolaktin adet düzensizliği, gebe kalamama ve kemik kaybına yol açar; hipofiz bezindeki bir kitle görme alanını etkileyebilir. Baş ağrısı ve görme değişikliği eşlik ediyorsa değerlendirme hızlandırılır.

Meme başının sürekli sıkılması akıntıyı sürdürür ve tabloyu karıştırır. Kontrol amacıyla her gün sıkmak, hem uyarıyı hem kaygıyı artırır.

İlaç kaynaklı akıntıda ilacın kendi kararla kesilmesi risklidir; değişiklik hekimle yapılır.

Korunma anlamında en somut adım yaşa uygun meme kanseri taramasına uymaktır.

Meme başı uyarımı azaltılır; dar ve sürtünen giysiler ile sık kontrol amaçlı sıkma bırakılır.

Kullanılan ilaçların listesi güncel tutulur ve yeni yakınmada hekimle gözden geçirilir.

Sigara, kanal enfeksiyonları ve kanal genişlemesi ile ilişkilendirilmiştir; bırakılması yararlıdır.

Günlük yaklaşım sade olmalıdır ve merkezinde bir kural vardır: meme başını sıkmamak.

Kontrol amacıyla her gün sıkmak akıntıyı sürdürür ve artırır. Akıntının varlığını göstermek için hekim muayenesinde bir kez yapılması yeterlidir.

Akıntının özellikleri not edilir: hangi memeden geldiği, rengi, kendiliğinden mi çıktığı, sıklığı ve adet döngüsüyle ilişkisi. Bu kayıt değerlendirmeyi hızlandırır.

İç çamaşırında leke oluyorsa emici ped kullanılabilir; bölge temiz ve kuru tutulur.

Sütyen destekli ve sürtünmeyen bir modelden seçilir; spor sırasında meme başını tahriş eden kumaşlardan kaçınılır.

Kullanılan tüm ilaçlar ve takviyeler yazılı olarak hekime bildirilir. İlaç kaynaklı akıntıda değişiklik hekim tarafından yapılır; ilaç kendi kararınızla kesilmez.

Adet düzeni izlenir. Düzensizlik, adet görmeme ve gebe kalmakta güçlük varsa bunlar hekime söylenir.

Baş ağrısı ve görme alanındaki değişiklikler not edilir; bu bulgular hipofiz bezi açısından yol gösterir.

Yaşa uygun meme kanseri taramasına uyulur.

Sigara bırakılır.

Hekime başvurulması gereken durumlar şunlardır: tek taraflı ve kendiliğinden gelen akıntı, kanlı ya da berrak su gibi akıntı, memede ele gelen kitle, meme başında içe çekilme ve yara, deride portakal kabuğu görünümü, koltuk altında şişlik, memede kızarıklık ile ateş, adet düzensizliği ve adet görmeme, baş ağrısıyla birlikte görme alanında daralma, erkeklerde meme başı akıntısı.