Vajinal akıntı nedir?

Vajinal akıntı, vajina ve rahim ağzından salgılanan sıvının dışarı çıkmasıdır. Bir bölümü normaldir; her akıntı enfeksiyon anlamına gelmez.

Normal akıntının işlevi vardır. Vajinayı nemli tutar, ölü hücreleri ve bakterileri dışarı taşır, doğal asit dengesini korur. Görünümü berrak ya da süt beyazıdır, kokusu belirgin değildir ve kaşıntı ile yanma yapmaz.

Miktarı ve kıvamı döngü boyunca değişir. Yumurtlama döneminde artar ve yumurta akı kıvamına gelir; adetten önce kıvamı koyulaşır. Gebelikte, cinsel uyarılmada ve doğum kontrol yöntemi kullanımında da miktar artabilir.

Akıntının sorun sayılması için eşlik eden bulgular aranır: renk ve koku değişikliği, kaşıntı, yanma, idrar yaparken acı, ilişki sırasında ağrı, kasık ağrısı ve ateş.

Renk ve kıvam ipucu verir ama tek başına tanı koydurmaz. Beyaz, kesik süt görünümünde ve kaşıntılı akıntı mantar enfeksiyonunu; gri beyaz, ince ve balık kokusu tarif edilen akıntı bakteriyel vajinozisi; sarı yeşil, köpüklü ve kokulu akıntı ise cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyonu düşündürür. Kesin ayrım muayene ve laboratuvar incelemesiyle yapılır.

En sık yapılan hata reçetesiz krem ve fitil kullanmaktır. Yanlış tanıyla yapılan tedavi yakınmayı geçirmez, tabloyu maskeler ve tekrarlamaya zemin hazırlar.

Değerlendirme öykü ile başlar. Akıntının ne zaman başladığı, rengi, kokusu, kaşıntı ile yanma olup olmadığı, cinsel yaşam, korunma yöntemi, son antibiyotik kullanımı ve şeker hastalığı gibi durumlar sorulur.

Muayenede dış bölge ve vajina incelenir, rahim ağzı görülür. Akıntının görünümü doğrudan değerlendirilir ve gerekiyorsa örnek alınır. Basit bir asitlik ölçümü ve mikroskopta bakı, mantar ile bakteriyel vajinozis ayrımında hızlı bilgi verir. Cinsel yolla bulaşan enfeksiyon kuşkusunda ilgili testler istenir. Yaşa uygunsa aynı görüşmede rahim ağzı kanseri taraması da planlanabilir.

Tedavi nedene göre değişir. Mantar enfeksiyonunda vajinal ya da ağızdan mantar ilaçları kullanılır. Bakteriyel vajinoziste ve trikomonasta antibiyotik tedavisi verilir. Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlarda eşin de tedavi edilmesi gerekir; aksi hâlde tablo tekrarlar.

Menopoz döneminde incelmeye bağlı yakınmalarda nemlendirici ve gerekiyorsa bölgesel östrojen tedavisi kullanılır.

Tekrarlayan tablolarda araştırma derinleşir. Şeker hastalığı taraması yapılır, kullanılan hijyen ürünleri gözden geçirilir, tedaviye uyum sorgulanır ve gerekirse daha uzun süreli tedavi planlanır.

Akıntıya ateş, kasık ağrısı ve ilişki sırasında derin ağrı eşlik ediyorsa üst genital yol enfeksiyonu düşünülür; bu tablo daha yoğun bir tedavi gerektirir ve gecikmesi kısırlık riski taşır.

Tedavi edilmeyen bazı akıntı nedenleri ciddi sonuçlar doğurur.

En önemli risk üst genital yol enfeksiyonudur. Rahim ağzından yukarı ilerleyen enfeksiyon rahmi, tüpleri ve yumurtalıkları tutar; tüplerde yapışıklık ve tıkanıklık yaparak kısırlığa ve dış gebelik riskine yol açar. Bu nedenle kasık ağrısı ve ateşin eşlik ettiği akıntı bekletilmez.

Gebelikte tedavi edilmeyen bazı enfeksiyonlar erken doğum ve erken su gelmesi riskini artırır. Gebelikte kullanılacak ilaçların hekim tarafından seçilmesi gerekir.

Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlarda eşin tedavi edilmemesi tekrarlamanın en sık nedenidir.

Kendi kendine tedavi ayrı bir risk başlığıdır. Reçetesiz kremler yanlış nedende işe yaramaz, belirtileri kısmen bastırarak tanıyı zorlaştırır ve dirençli tablolara zemin hazırlar.

Korunmanın en etkili adımı vajinal duş yapmamaktır. Vajina kendini temizler; duş, sprey ve içeriye uygulanan temizleyiciler doğal florayı bozarak enfeksiyonu kolaylaştırır.

Diğer koruyucu davranışlar şunlardır: dış bölgeyi yalnız su ve gerekiyorsa parfümsüz bir ürünle yıkamak, pamuklu iç çamaşırı tercih etmek, dar ve sentetik giysileri sınırlamak, ıslak mayo ile uzun süre kalmamak, tuvalet sonrası önden arkaya temizlenmek, ped ile tamponu düzenli aralıklarla değiştirmek.

Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan korunmada engelleyici yöntemlerin kullanımı belirleyicidir. Şeker hastalığı olanlarda kan şekeri kontrolü, tekrarlayan mantar enfeksiyonunu azaltan en somut adımdır.

Günlük bakımda az müdahale daha iyi sonuç verir.

Vajina içi yıkanmaz. Vajinal duş, sprey ve içeriye uygulanan temizlik ürünleri florayı bozar ve enfeksiyon riskini artırır. Dış bölge günde bir kez ılık suyla, gerekiyorsa parfümsüz bir ürünle yıkanır.

Parfümlü ürünlerden kaçınılır. Kokulu ped, günlük ped, ıslak mendil ve renkli tuvalet kağıdı tahriş yapabilir.

Giysi seçimi fark yaratır. Pamuklu iç çamaşırı, gece iç çamaşırsız uyumak, dar ve sentetik giysileri sınırlamak nemi azaltır. Islak mayo ve spor kıyafeti çıkarılır.

Temizlik yönü önden arkaya doğru yapılır.

Ped ve tampon düzenli aralıklarla değiştirilir; tampon unutulmaz.

Antibiyotik kullanımından sonra mantar enfeksiyonu sık görülür; bu dönemde yakınma başlarsa hekime bildirilir.

Tedavi tam süre uygulanır. Yakınma geçti diye ilaç yarıda bırakılmaz; vajinal tedavilerde adet dönemi için hekimin verdiği talimata uyulur.

Eş tedavisi gereken durumlarda ikisi birlikte tedavi edilir ve tedavi bitene kadar ilişkiden kaçınılır.

Adet takvimi ve yakınma kaydı tutmak, tekrarlayan tablolarda örüntüyü görmeyi sağlar.

Hekime başvurulması gereken durumlar şunlardır: kötü kokulu, sarı yeşil ya da kanlı akıntı, ateş, kasık ve alt karın ağrısı, ilişki sırasında derin ağrı, adet dışı kanama, tedaviye rağmen geçmeyen ya da sık tekrarlayan yakınma, gebelikte gelişen akıntı.