Egzama nedir?
Egzama, ciltte kuruluk, kızarıklık, kaşıntı ve pullanmayla seyreden yaygın bir cilt hastalığıdır. Alevlenme ve yatışma dönemleriyle gider; bulaşıcı değildir.
Bu içerik BulutDoktor Sağlık Editörü tarafından hazırlanmış ve gözden geçirilmiştir. Son güncelleme: 31.07.2026 · Editoryal politikamız
Egzama, deride kaşıntı, kızarıklık ve kuruluk ile seyreden iltihaplı bir hastalıktır. Tıpta dermatit adı da kullanılır.
Tek bir hastalık değil, benzer görünüm veren bir grup tablodur.
En sık biçim atopik egzamadır. Çoğunlukla bebeklikte başlar; kalıtsal yatkınlık taşıyan kişilerde görülür.
Bu kişilerde derinin bariyer işlevi zayıftır. Deri nemini tutamaz, kurur ve dış etkenlere karşı korunaksız kalır.
Kuru deri kaşınır; kaşıma bariyeri daha da bozar ve iltihabı artırır. Bu döngü hastalığın merkezindedir.
Atopik egzama sıklıkla alerjik nezle ve astımla birlikte görülür.
İkinci sık biçim temas egzamasıdır. Deri belirli bir maddeyle temas ettiğinde ortaya çıkar: deterjan, temizlik ürünleri, nikel, kozmetik ve bazı bitkiler.
El egzaması ayrı bir başlıktır ve sık el yıkayan meslek gruplarında görülür.
Yerleşim yaşa göre değişir. Bebeklerde yanaklar ve gövde; çocuklarda dirsek içi, diz arkası ve boyun; erişkinlerde el, göz çevresi ve boyun öne çıkar.
Egzama bulaşıcı değildir.
Hastalık alevlenme ve sakin dönemlerle seyreder. Amaç iyileşmiş görünen dönemde de bakımı sürdürmektir.
Nemlendirme bu hastalıkta destek değil, tedavinin kendisidir.
Kortizonlu kremlerden korkup hiç kullanmamak sık bir yanlıştır; hekimin belirttiği düzende kullanıldığında alevlenmeyi kısa sürede söndürür.
Gerekçesiz besin kısıtlaması, özellikle çocuklarda, yarar sağlamaz ve beslenmeyi bozar.
Tek bir hastalık değil, benzer görünüm veren bir grup tablodur.
En sık biçim atopik egzamadır. Çoğunlukla bebeklikte başlar; kalıtsal yatkınlık taşıyan kişilerde görülür.
Bu kişilerde derinin bariyer işlevi zayıftır. Deri nemini tutamaz, kurur ve dış etkenlere karşı korunaksız kalır.
Kuru deri kaşınır; kaşıma bariyeri daha da bozar ve iltihabı artırır. Bu döngü hastalığın merkezindedir.
Atopik egzama sıklıkla alerjik nezle ve astımla birlikte görülür.
İkinci sık biçim temas egzamasıdır. Deri belirli bir maddeyle temas ettiğinde ortaya çıkar: deterjan, temizlik ürünleri, nikel, kozmetik ve bazı bitkiler.
El egzaması ayrı bir başlıktır ve sık el yıkayan meslek gruplarında görülür.
Yerleşim yaşa göre değişir. Bebeklerde yanaklar ve gövde; çocuklarda dirsek içi, diz arkası ve boyun; erişkinlerde el, göz çevresi ve boyun öne çıkar.
Egzama bulaşıcı değildir.
Hastalık alevlenme ve sakin dönemlerle seyreder. Amaç iyileşmiş görünen dönemde de bakımı sürdürmektir.
Nemlendirme bu hastalıkta destek değil, tedavinin kendisidir.
Kortizonlu kremlerden korkup hiç kullanmamak sık bir yanlıştır; hekimin belirttiği düzende kullanıldığında alevlenmeyi kısa sürede söndürür.
Gerekçesiz besin kısıtlaması, özellikle çocuklarda, yarar sağlamaz ve beslenmeyi bozar.
Belirtileri
- Şiddetli kaşıntı
- Deride kuruluk ve pullanma
- Kızarıklık
- Kabarıklık ve küçük su toplamaları
- Sulanma ve kabuklanma
- Deride kalınlaşma ve sertleşme
- Çizik ve kaşıma izleri
- Çatlaklar
- Geceleri artan kaşıntı
- Uyku bölünmesi
- Cilt renginde koyulaşma ya da açılma
- El parmaklarında ve avuç içinde çatlaklar
- Göz çevresinde kızarıklık ve kalınlaşma
- Sarı kabuk ve akıntı, enfeksiyon geliştiğinde
- Ateş ve yaygın ağrılı döküntü
Nedenleri
- Kalıtsal yatkınlık ve ailede egzama, astım ya da alerjik nezle öyküsü
- Deri bariyerinin zayıflığı ve kuruluk
- Sert sabun, deterjan ve temizlik ürünleri
- Sık el yıkama ve eldivensiz çalışma
- Sıcak ve uzun süreli duş
- Yünlü ve sentetik giysiler
- Terleme
- Soğuk ve kuru hava
- Ev tozu akarı ve polenler
- Evcil hayvan tüyü
- Nikel ve takı temasları
- Kozmetik ve parfüm içerikleri
- Stres ve uykusuzluk
- Enfeksiyonlar
- Sigara dumanı ve hava kirliliği
Tanı ve tedavi
Tanı çoğunlukla muayeneyle konur.
Döküntünün yeri, görünümü ve yayılımı değerlendirilir; yaşa göre tipik yerleşim tanıyı destekler.
Kaşıntının şiddeti, gece uykuyu bölüp bölmediği ve ne zamandır sürdüğü sorulur.
Ailede egzama, astım ve alerjik nezle öyküsü araştırılır.
Alevlenmeyi tetikleyen durumlar sorgulanır: mevsim, meslek, kullanılan ürünler, giysi ve stres.
Meslek öyküsü el egzamasında ayrıntılı alınır.
Deri kuruluğu, kalınlaşma ve enfeksiyon bulguları aranır.
Temas egzaması düşünülüyorsa yama testi yapılır; sorumlu madde bu yolla belirlenir.
Alerji testleri her hastada gerekmez; atopik egzamada test sonucu tek başına kısıtlama gerekçesi değildir.
Enfeksiyon kuşkusunda kültür alınır.
Benzer görünüm veren hastalıklar ayrılır: sedef, mantar enfeksiyonu ve uyuz.
Dirençli olgularda biyopsi yapılabilir.
Tedavinin temeli deri bakımıdır.
Nemlendirici günde en az iki kez ve bol miktarda uygulanır; alevlenme olmadığı dönemlerde de sürdürülür.
Banyo sonrası deri hafifçe kurulanır ve üç dakika içinde nemlendirici sürülür.
Alevlenmelerde kortizonlu kremler kullanılır. Bölgeye ve yaşa uygun güçte seçilir, hekimin belirttiği süre boyunca ve yeterli miktarda uygulanır.
Yetersiz kullanım alevlenmenin uzamasına yol açar; korkuyla hiç kullanmamak tedaviyi engeller.
Kortizon içermeyen iltihap giderici kremler yüz ve göz çevresi gibi ince bölgelerde tercih edilebilir.
Kaşıntı için antihistaminikler destekleyici olarak kullanılır.
Enfeksiyon geliştiğinde antibiyotik tedavisi eklenir.
Islak sargı uygulaması ağır alevlenmelerde kullanılır.
Işık tedavisi seçilmiş hastalarda uygulanır.
Yaygın ve dirençli olgularda bağışıklık sistemine yönelik ilaçlar gündeme gelir.
Besin kısıtlaması yalnız gösterilmiş alerjide ve hekim kararıyla uygulanır.
Döküntünün yeri, görünümü ve yayılımı değerlendirilir; yaşa göre tipik yerleşim tanıyı destekler.
Kaşıntının şiddeti, gece uykuyu bölüp bölmediği ve ne zamandır sürdüğü sorulur.
Ailede egzama, astım ve alerjik nezle öyküsü araştırılır.
Alevlenmeyi tetikleyen durumlar sorgulanır: mevsim, meslek, kullanılan ürünler, giysi ve stres.
Meslek öyküsü el egzamasında ayrıntılı alınır.
Deri kuruluğu, kalınlaşma ve enfeksiyon bulguları aranır.
Temas egzaması düşünülüyorsa yama testi yapılır; sorumlu madde bu yolla belirlenir.
Alerji testleri her hastada gerekmez; atopik egzamada test sonucu tek başına kısıtlama gerekçesi değildir.
Enfeksiyon kuşkusunda kültür alınır.
Benzer görünüm veren hastalıklar ayrılır: sedef, mantar enfeksiyonu ve uyuz.
Dirençli olgularda biyopsi yapılabilir.
Tedavinin temeli deri bakımıdır.
Nemlendirici günde en az iki kez ve bol miktarda uygulanır; alevlenme olmadığı dönemlerde de sürdürülür.
Banyo sonrası deri hafifçe kurulanır ve üç dakika içinde nemlendirici sürülür.
Alevlenmelerde kortizonlu kremler kullanılır. Bölgeye ve yaşa uygun güçte seçilir, hekimin belirttiği süre boyunca ve yeterli miktarda uygulanır.
Yetersiz kullanım alevlenmenin uzamasına yol açar; korkuyla hiç kullanmamak tedaviyi engeller.
Kortizon içermeyen iltihap giderici kremler yüz ve göz çevresi gibi ince bölgelerde tercih edilebilir.
Kaşıntı için antihistaminikler destekleyici olarak kullanılır.
Enfeksiyon geliştiğinde antibiyotik tedavisi eklenir.
Islak sargı uygulaması ağır alevlenmelerde kullanılır.
Işık tedavisi seçilmiş hastalarda uygulanır.
Yaygın ve dirençli olgularda bağışıklık sistemine yönelik ilaçlar gündeme gelir.
Besin kısıtlaması yalnız gösterilmiş alerjide ve hekim kararıyla uygulanır.
Risk faktörleri ve korunma
Egzamanın en sık sorunu enfeksiyondur.
Kaşıma deri bütünlüğünü bozar ve bakteriler yerleşir. Sarı kabuklanma, akıntı, artan kızarıklık ve ağrı bu tabloyu gösterir.
Virüs kaynaklı yaygın deri enfeksiyonu ağır seyreder; ateş, yaygın su toplamaları ve genel durum bozukluğu ile ortaya çıkar ve beklenmez.
Uzun süren kaşıma deride kalınlaşma ve kalıcı renk değişikliği bırakır.
Uyku bölünmesi çocuklarda büyüme, dikkat ve okul başarısını etkiler.
Erişkinlerde iş verimini ve yaşam kalitesini düşürür.
Görünüm nedeniyle çekingenlik ve sosyal kaçınma gelişebilir.
El egzaması meslek değişikliğine yol açabilecek kadar ilerleyebilir.
Göz çevresi tutulumunda uzun dönemde göz sorunları görülebilir.
Kortizon korkusu nedeniyle tedavinin uygulanmaması en sık önlenebilir sorundur; alevlenme uzar ve daha güçlü tedaviler gerekir.
Bunun tersi de geçerlidir; hekim önerisi olmadan uzun süre güçlü kortizon kullanmak deriyi inceltir.
Gerekçesiz besin kısıtlaması çocuklarda büyüme geriliğine yol açar.
Korunmada nemlendirme ilk sıradadır ve sakin dönemde de sürdürülür.
Banyo ılık suyla ve kısa yapılır; sıcak su kuruluğu artırır.
Sert sabun yerine sabunsuz temizleyiciler kullanılır.
Çamaşır deterjanı iyi durulanır; yumuşatıcı azaltılır.
Pamuklu ve bol giysiler tercih edilir; yün doğrudan tene giyilmez.
Terleme azaltılır; ortam ısısı çok yükseltilmez.
Ev nemi dengelenir.
Ev tozu akarına yönelik önlemler alınır.
Tırnaklar kısa kesilir; çocuklara gece pamuklu eldiven giydirilebilir.
Islak işlerde eldiven kullanılır; eldiven altına pamuklu iç eldiven giyilir.
Sigara dumanından uzak durulur.
Stres yönetimi ve uyku düzeni desteklenir.
Tetikleyiciler kaydedilir.
Kaşıma deri bütünlüğünü bozar ve bakteriler yerleşir. Sarı kabuklanma, akıntı, artan kızarıklık ve ağrı bu tabloyu gösterir.
Virüs kaynaklı yaygın deri enfeksiyonu ağır seyreder; ateş, yaygın su toplamaları ve genel durum bozukluğu ile ortaya çıkar ve beklenmez.
Uzun süren kaşıma deride kalınlaşma ve kalıcı renk değişikliği bırakır.
Uyku bölünmesi çocuklarda büyüme, dikkat ve okul başarısını etkiler.
Erişkinlerde iş verimini ve yaşam kalitesini düşürür.
Görünüm nedeniyle çekingenlik ve sosyal kaçınma gelişebilir.
El egzaması meslek değişikliğine yol açabilecek kadar ilerleyebilir.
Göz çevresi tutulumunda uzun dönemde göz sorunları görülebilir.
Kortizon korkusu nedeniyle tedavinin uygulanmaması en sık önlenebilir sorundur; alevlenme uzar ve daha güçlü tedaviler gerekir.
Bunun tersi de geçerlidir; hekim önerisi olmadan uzun süre güçlü kortizon kullanmak deriyi inceltir.
Gerekçesiz besin kısıtlaması çocuklarda büyüme geriliğine yol açar.
Korunmada nemlendirme ilk sıradadır ve sakin dönemde de sürdürülür.
Banyo ılık suyla ve kısa yapılır; sıcak su kuruluğu artırır.
Sert sabun yerine sabunsuz temizleyiciler kullanılır.
Çamaşır deterjanı iyi durulanır; yumuşatıcı azaltılır.
Pamuklu ve bol giysiler tercih edilir; yün doğrudan tene giyilmez.
Terleme azaltılır; ortam ısısı çok yükseltilmez.
Ev nemi dengelenir.
Ev tozu akarına yönelik önlemler alınır.
Tırnaklar kısa kesilir; çocuklara gece pamuklu eldiven giydirilebilir.
Islak işlerde eldiven kullanılır; eldiven altına pamuklu iç eldiven giyilir.
Sigara dumanından uzak durulur.
Stres yönetimi ve uyku düzeni desteklenir.
Tetikleyiciler kaydedilir.
Günlük yaşamda neler yapılabilir?
Egzamada günlük bakım hastalığın seyrini doğrudan belirler.
Nemlendirici günde en az iki kez ve bol miktarda uygulanır; deri iyi görünürken de sürdürülür.
Banyodan sonra deri hafifçe kurulanır ve üç dakika içinde nemlendirici sürülür.
Kışın daha yağlı içerikli ürünler tercih edilir.
Banyo ılık suyla ve on dakikayı aşmadan yapılır.
Sert sabun, duş jeli ve kese kullanılmaz; sabunsuz temizleyiciler seçilir.
Parfümlü ürünlerden kaçınılır.
Çamaşırlar iyi durulanır; yumuşatıcı azaltılır.
Pamuklu ve bol giysiler giyilir; yeni giysiler ilk kullanımdan önce yıkanır.
Yünlü kumaş doğrudan tene giyilmez.
Tırnaklar kısa ve düzgün kesilir; çocuklarda gece pamuklu eldiven kaşımayı azaltır.
Kaşıntıda soğuk kompres uygulanır; kaşımak yerine avuçla bastırmak öğretilir.
Ortam serin tutulur ve aşırı terlemeden kaçınılır.
Ev nemi dengelenir; kaloriferin yanına su kabı konabilir.
Islak işlerde ve deterjanla çalışırken eldiven kullanılır; altına pamuklu iç eldiven giyilir.
Eller sık yıkanıyorsa her yıkamadan sonra nemlendirici sürülür.
Kortizonlu krem hekimin belirttiği düzende, yeterli miktarda ve süre boyunca kullanılır; korkuyla eksik uygulanmaz.
Hangi ürünün ne zaman ve nereye sürüleceği yazılı bir planla belirlenirse uyum artar.
Alevlenmelerin ne zaman ve neyle başladığı kaydedilir.
Besin kısıtlaması hekim kararı olmadan yapılmaz.
Hekime başvuru gerektiren durumlar şunlardır: sarı kabuklanma ve akıntı, artan kızarıklık ve ağrı, ateş, yaygın su toplamaları, hızla yayılan döküntü, uykuyu bölen şiddetli kaşıntı, tedaviye yanıt vermeyen alevlenme, göz çevresinde belirgin tutulum, çocukta büyümede yavaşlama.
Nemlendirici günde en az iki kez ve bol miktarda uygulanır; deri iyi görünürken de sürdürülür.
Banyodan sonra deri hafifçe kurulanır ve üç dakika içinde nemlendirici sürülür.
Kışın daha yağlı içerikli ürünler tercih edilir.
Banyo ılık suyla ve on dakikayı aşmadan yapılır.
Sert sabun, duş jeli ve kese kullanılmaz; sabunsuz temizleyiciler seçilir.
Parfümlü ürünlerden kaçınılır.
Çamaşırlar iyi durulanır; yumuşatıcı azaltılır.
Pamuklu ve bol giysiler giyilir; yeni giysiler ilk kullanımdan önce yıkanır.
Yünlü kumaş doğrudan tene giyilmez.
Tırnaklar kısa ve düzgün kesilir; çocuklarda gece pamuklu eldiven kaşımayı azaltır.
Kaşıntıda soğuk kompres uygulanır; kaşımak yerine avuçla bastırmak öğretilir.
Ortam serin tutulur ve aşırı terlemeden kaçınılır.
Ev nemi dengelenir; kaloriferin yanına su kabı konabilir.
Islak işlerde ve deterjanla çalışırken eldiven kullanılır; altına pamuklu iç eldiven giyilir.
Eller sık yıkanıyorsa her yıkamadan sonra nemlendirici sürülür.
Kortizonlu krem hekimin belirttiği düzende, yeterli miktarda ve süre boyunca kullanılır; korkuyla eksik uygulanmaz.
Hangi ürünün ne zaman ve nereye sürüleceği yazılı bir planla belirlenirse uyum artar.
Alevlenmelerin ne zaman ve neyle başladığı kaydedilir.
Besin kısıtlaması hekim kararı olmadan yapılmaz.
Hekime başvuru gerektiren durumlar şunlardır: sarı kabuklanma ve akıntı, artan kızarıklık ve ağrı, ateş, yaygın su toplamaları, hızla yayılan döküntü, uykuyu bölen şiddetli kaşıntı, tedaviye yanıt vermeyen alevlenme, göz çevresinde belirgin tutulum, çocukta büyümede yavaşlama.
Ne zaman doktora gidilmeli?
Kaşıntılı ve kuru döküntü sürüyorsa ya da tekrarlıyorsa cildiye bölümüne başvurulmalıdır.
Çocuklarda çocuk sağlığı ve çocuk cildiye bölümleri değerlendirir.
Beklemeden değerlendirme gerektiren bulgular şunlardır: ateşle birlikte yaygın ve ağrılı döküntü, hızla yayılan su toplamaları, sarı kabuklanma ve akıntı, artan kızarıklık ve ısı artışı, genel durum bozukluğu.
Bu tablo deri enfeksiyonunu düşündürür ve virüs kaynaklı yaygın tutulum ağır seyreder.
Değerlendirme gerektiren diğer durumlar şunlardır: uykuyu bölen şiddetli kaşıntı, tedaviye yanıt vermeyen alevlenme, sık tekrarlayan ataklar, göz çevresinde belirgin tutulum, el ve parmaklarda derin çatlaklar, deride kalınlaşma.
Çocuklarda büyümede yavaşlama, huzursuzluk ve okul başarısında düşüş bildirilmelidir.
Mesleği gereği ıslak işte çalışan ve el egzaması gelişen kişiler yama testi için başvurmalıdır.
Belirli bir ürün ya da takıyla ilişkili döküntü tarif eden kişilerde temas egzaması araştırılmalıdır.
Kortizonlu kremi uzun süredir kendi kararıyla kullanan kişiler değerlendirilmelidir.
Gerekçesiz besin kısıtlaması yapan aileler hekime danışmalıdır.
Gebelikte ve emzirme döneminde kullanılacak ürünler hekimle belirlenmelidir.
Astım ve alerjik nezle belirtileri eklenen hastalar ayrıca değerlendirilmelidir.
Çocuklarda çocuk sağlığı ve çocuk cildiye bölümleri değerlendirir.
Beklemeden değerlendirme gerektiren bulgular şunlardır: ateşle birlikte yaygın ve ağrılı döküntü, hızla yayılan su toplamaları, sarı kabuklanma ve akıntı, artan kızarıklık ve ısı artışı, genel durum bozukluğu.
Bu tablo deri enfeksiyonunu düşündürür ve virüs kaynaklı yaygın tutulum ağır seyreder.
Değerlendirme gerektiren diğer durumlar şunlardır: uykuyu bölen şiddetli kaşıntı, tedaviye yanıt vermeyen alevlenme, sık tekrarlayan ataklar, göz çevresinde belirgin tutulum, el ve parmaklarda derin çatlaklar, deride kalınlaşma.
Çocuklarda büyümede yavaşlama, huzursuzluk ve okul başarısında düşüş bildirilmelidir.
Mesleği gereği ıslak işte çalışan ve el egzaması gelişen kişiler yama testi için başvurmalıdır.
Belirli bir ürün ya da takıyla ilişkili döküntü tarif eden kişilerde temas egzaması araştırılmalıdır.
Kortizonlu kremi uzun süredir kendi kararıyla kullanan kişiler değerlendirilmelidir.
Gerekçesiz besin kısıtlaması yapan aileler hekime danışmalıdır.
Gebelikte ve emzirme döneminde kullanılacak ürünler hekimle belirlenmelidir.
Astım ve alerjik nezle belirtileri eklenen hastalar ayrıca değerlendirilmelidir.
Sık sorulan sorular
Egzama için hangi bölüme gidilir?
Egzama şikayetinde ilk başvurulacak bölüm Cildiye Doktoru, Alerji Doktoru veya Çocuk Alerji Uzmanı bölümüdür. Belirtileriniz şiddetliyse ya da uzun sürdüyse randevu almayı geciktirmeyin.
Egzama bulaşıcı mı?
Bulaşıcı değildir. Deri bariyerinin zayıflığı ve iltihaplı bir yanıtla ortaya çıkar; temasla başkasına geçmez.
Kortizonlu krem zararlı mı?
Hekimin belirttiği güçte, sürede ve miktarda kullanıldığında alevlenmeyi kısa sürede söndürür. Korkuyla eksik kullanmak alevlenmeyi uzatır; kendi kararıyla uzun süre güçlü ürün kullanmak ise deriyi inceltir.
Nemlendiriciyi ne zaman bırakmalıyım?
Bırakmayın. Nemlendirme bu hastalıkta tedavinin kendisidir ve deri iyi görünürken de sürdürülür.
Besin kısıtlaması yapmalı mıyım?
Gerekçesiz kısıtlama yarar sağlamaz ve çocuklarda beslenmeyi bozar. Kısıtlama yalnız gösterilmiş alerjide ve hekim kararıyla uygulanır.
Geçer mi?
Çocukluk çağında başlayan atopik egzamanın bir bölümü yaşla geriler. Kalanlarda hedef alevlenmeleri seyrekleştirmek ve deri bakımını sürdürmektir.
İlgili durumlar
İçerik hakkında
Bu içerik, BulutDoktor Sağlık Editörü tarafından güncel tıbbi bilgiler doğrultusunda hazırlanmış ve gözden geçirilmiştir. Son güncelleme: 31.07.2026.
Kaynaklar: Pamukkale Üniversitesi
⚠ Bu sayfa yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tavsiye, tanı veya tedavi yerine geçmez. Şikayetleriniz için bir hekime başvurun, acil durumlarda 112'yi arayın.