Östaki tüpü disfonksiyonu nedir?

Östaki tüpü, orta kulağı geniz bölgesine bağlayan ince bir kanaldır. Görevi orta kulaktaki hava basıncını dış ortamla eşitlemek ve salgıyı boşaltmaktır. Bu kanal düzgün çalışmadığında östaki tüpü işlev bozukluğu ortaya çıkar.

Kanal normalde kapalı durur; yutkunma, esneme ve çiğneme sırasında kısa süreliğine açılır. Kulakların uçakta ya da asansörde yutkununca açılması bu mekanizmanın çalıştığını gösterir.

Kanal açılamadığında orta kulakta basınç düşer. Kulak zarı içeri doğru çekilir; dolgunluk, basınç hissi, işitmede azalma ve kendi sesini kulakta duyma yakınmaları ortaya çıkar. Süreç uzarsa orta kulakta sıvı birikir.

En sık tetikleyici üst solunum yolu enfeksiyonlarıdır. Alerjik nezle, geniz eti büyümesi, sinüzit, reflü ve sigara dumanı diğer nedenlerdir.

Uçuş ve dalış ayrı bir başlıktır. Basınç değişiminin hızlı olduğu bu durumlarda kanal yetişemezse ağrı, işitme kaybı ve kulak zarında zedelenme görülebilir.

Çocuklarda kanal daha kısa, daha yatay ve daha dardır; bu yüzden orta kulak sorunları çocukluk çağında çok daha sıktır.

Çoğu olgu birkaç hafta içinde kendiliğinden düzelir. Uzayan tablolarda orta kulakta sıvı birikimi ve işitme kaybı gelişebilir; bu durumda hekime başvurulmalıdır.

Değerlendirme kulak burun boğaz muayenesiyle yapılır. Kulak zarı incelenir; içe çekilme, renk değişikliği ve arkasında sıvı olup olmadığı görülür. Burun ve geniz bölgesi endoskopla değerlendirilir.

İşitme testi (odyometri) ve orta kulak basıncını ölçen inceleme yapılır. Bu ikisi birlikte, hem işitmenin ne kadar etkilendiğini hem kanalın işleyişini gösterir.

Erişkinde tek taraflı ve inatçı tabloda geniz bölgesi ayrıntılı incelenir; bu yaş grubunda tek taraflı orta kulak sıvısı, geniz bölgesindeki bir kitlenin ilk işareti olabilir ve atlanmamalıdır.

Tedavi nedene yöneliktir. Alerjik nezle varsa alerji tedavisi ve kortizon içeren burun spreyleri kullanılır. Sinüzit ve reflü tedavi edilir. Sigara dumanından uzaklaşmak tedavinin parçasıdır.

Tuzlu su ile burun yıkama, geniz bölgesindeki salgıyı azaltarak kanalın açılmasına yardımcı olur.

Kanalı açmaya yönelik basit egzersizler öğretilir: yutkunma, esneme, sakız çiğneme ve burun kapatılarak yapılan nazik üfleme. Bu son yöntem enfeksiyon döneminde ve sert biçimde uygulanmaz.

Çoğu olgu birkaç hafta içinde düzelir. Sıvı birikimi üç ayı aşarsa ve işitme kaybı sürüyorsa girişim gündeme gelir: kulak zarına tüp takılması en sık uygulanan yöntemdir. Çocuklarda geniz eti büyükse aynı seansta alınır.

Erişkinde seçilmiş olgularda kanalın balonla genişletildiği işlemler uygulanabilir.

Antibiyotik yalnız enfeksiyon varlığında kullanılır; sıvı birikiminde rutin olarak verilmez.

Bu tablonun asıl riski, uzayan sıvı birikimi ve işitme kaybıdır.

Çocuklarda süregelen işitme kaybı dil gelişimini ve okul başarısını etkileyebilir. Çocuk duymadığını söylemez; televizyon sesini açması, seslenildiğinde tepki vermemesi ve derste dikkatinin dağılması uyarıcı işaretlerdir.

Uzun süren negatif basınç kulak zarını inceltir ve içeri çeker. İlerleyen olgularda zarda kalıcı değişiklikler ve orta kulakta doku birikimiyle giden tablolar gelişebilir; bunlar cerrahi gerektirir.

Uçuş ve dalış sırasında kanal açılamazsa kulak zarında kanama, yırtılma ve iç kulak zedelenmesi görülebilir. Bu nedenle nezleliyken uçmak ve dalmak konusunda dikkatli olunmalıdır.

Erişkinde tek taraflı ve inatçı orta kulak sıvısı ayrıca vurgulanmalıdır: bu tablo geniz bölgesindeki bir kitlenin işareti olabilir ve mutlaka araştırılmalıdır.

Korunmanın somut adımları şunlardır: sigara dumanından uzak durmak, alerjik nezleyi düzenli tedavi etmek, burun tıkanıklığını çözmek, üst solunum yolu enfeksiyonlarında tuzlu su ile burun bakımı yapmak.

Uçuş için birkaç pratik önlem vardır: iniş ve kalkışta uyanık kalmak, yutkunmak, sakız çiğnemek, su içmek, bebeklerde emzik vermek ya da emzirmek. Burun tıkanıklığı varsa uçuş öncesi hekimin önerdiği sprey kullanılabilir.

Dalışta basınç eşitleme teknikleri öğrenilir; nezleliyken dalınmaz.

Çocuklarda emzik kullanımının azaltılması ve mümkünse emzirmenin sürdürülmesi orta kulak sorunlarını azaltır.

Günlük düzenlemeler yakınmaları belirgin biçimde azaltır.

Yutkunma ve esneme bilinçli olarak kullanılır. Kulak tıkandığında yutkunmak, sakız çiğnemek ya da esnemek kanalı açar.

Burun kapatılarak yapılan nazik üfleme öğretildiyse uygulanır; sert biçimde ve enfeksiyon döneminde yapılmaz.

Tuzlu su ile burun yıkama düzenli sürdürülür.

Burun sert biçimde silinmez; iki burun deliği aynı anda kapatılarak sümkürmek basıncı orta kulağa iter.

Sigara içilmez ve içilen ortamda bulunulmaz; çocuklarda bu, en güçlü değiştirilebilir etkendir.

Alerji tedbirleri uygulanır: yatak takımlarının sık yıkanması, polen mevsiminde pencerelerin kapalı tutulması.

Uçuş öncesinde plan yapılır. Burun tıkanıklığı varsa hekimin önerdiği sprey kullanılır; iniş ve kalkışta uyanık kalınır, yutkunulur, sakız çiğnenir. Bebeklerde bu dönemde emzirmek ya da emzik vermek işe yarar.

Nezleliyken dalış yapılmaz.

Çocuklarda işitme izlenir. Televizyon sesini açma, seslenildiğinde duymama ve konuşma gelişiminde yavaşlama not edilip hekime bildirilir.

Tüp takılan çocuklarda su ile temas konusunda hekimin verdiği talimata uyulur.

Hekime başvurulması gereken durumlar şunlardır: işitme kaybının üç haftadan uzun sürmesi, kulakta şiddetli ağrı, kulaktan akıntı ya da kanama, ateş, baş dönmesi ve denge kaybı, yüzde güç kaybı, tek taraflı ve inatçı kulak dolgunluğu, çocukta konuşma gelişiminde gerileme.