Kulak ağrısı nedir?

Kulak ağrısı, kulakta ya da çevresinde hissedilen ağrıdır. Tek bir hastalığın değil, pek çok tablonun ortak bulgusudur.

İki ana grupta değerlendirilir.

Birinci grupta sorun kulağın kendisindedir. Dış kulak yolu iltihabı, orta kulak iltihabı, kulak zarı delinmesi, kulak kiri tıkacı ve basınç değişimine bağlı tablolar bu gruptadır.

Dış kulak yolu iltihabında kulak kepçesi çekildiğinde ağrı belirgin artar; havuz ve denizden sonra sık görülür.

Orta kulak iltihabında ağrı derinden gelir, ateş ve işitme azalması eşlik eder. Çocuklarda üst solunum yolu enfeksiyonunun ardından gelişir.

Kulak zarı delinirse ağrı aniden azalır ve akıntı başlar.

İkinci grupta kulak sağlıklıdır ama ağrı buraya yansır. Kulağı besleyen sinirler boğaz, diş, çene eklemi ve boyun bölgesiyle ortaktır.

Diş çürüğü, yirmi yaş dişi sorunu, çene eklemi rahatsızlığı, bademcik iltihabı, boğaz enfeksiyonu ve boyun kaynaklı ağrılar kulakta hissedilebilir.

Bu grupta kulak muayenesi normal bulunur.

Erişkinde tek taraflı, geçmeyen ve muayenesi normal olan kulak ağrısı ayrı bir başlıktır. Ses kısıklığı, yutma güçlüğü, kilo kaybı ve sigara öyküsü eşlik ediyorsa boğaz bölgesi ayrıca incelenir.

Kulağa zeytinyağı, anne sütü ya da soğan suyu damlatılmaz; zar delikse bu uygulamalar zarar verir.

Değerlendirmenin amacı ağrının kulaktan mı yansıdığını belirlemektir.

Öyküde ağrının ne zaman başladığı, sürekli mi aralıklı mı olduğu, tek ya da çift taraflı olduğu sorgulanır.

Ateş, akıntı, işitme azalması ve baş dönmesi ayrıca sorulur.

Son dönemde geçirilen soğuk algınlığı, havuz kullanımı, uçuş, dalış ve kulak temizleme alışkanlığı öğrenilir.

Diş ağrısı, çene sesi, diş sıkma ve boğaz yakınmaları sorgulanır.

Muayenede kulak yolu ve kulak zarı otoskopla incelenir.

Kulak kepçesi çekilerek ağrı yanıtı değerlendirilir; bu basit hareket dış kulak iltihabını ayırır.

Boğaz, bademcikler, burun, dişler, çene eklemi ve boyun ayrıca muayene edilir.

İşitme testi ve orta kulak basınç ölçümü gerekli olgularda yapılır.

Akıntı varsa kültür alınabilir.

Muayenesi normal olan ve ağrısı geçmeyen erişkinlerde endoskopik boğaz incelemesi ve gerekirse görüntüleme yapılır.

Tedavi nedene yönelir.

Dış kulak yolu iltihabında kulak damlaları kullanılır; kulak kuru tutulur ve su kaçırılmaz.

Orta kulak iltihabında ağrı kesici verilir. Antibiyotik her olguda kullanılmaz; yaş, ateş, bulguların ağırlığı ve süresi karara girer.

Kulak kiri tıkacı hekim tarafından temizlenir; kendi kendine çubukla temizlik yapılmaz.

Basınç kaynaklı tablolarda burun açıcı ve yutkunma teknikleri önerilir.

Diş ve çene eklemi kaynaklı ağrılarda tedavi diş hekimliğine yönelir.

Zar delinmesi çoğunlukla kendiliğinden kapanır; iyileşmeyen olgularda cerrahi düşünülür.

Kulağa hekim önerisi olmadan hiçbir madde damlatılmaz.

Kulak ağrısında risk, altta yatan tablonun ilerlemesidir.

Tedavi edilmeyen orta kulak iltihabı kulak zarını deler ve akıntıya yol açar.

Tekrarlayan iltihaplar kulak zarında kalıcı değişiklik ve işitme kaybı bırakabilir.

Enfeksiyonun kulak arkasındaki kemiğe yayılması ciddi bir tablodur. Kulak arkasında şişlik, kızarıklık ve kulak kepçesinin öne itilmesi bu durumu düşündürür ve acildir.

İç kulak tutulumunda baş dönmesi ve denge kaybı görülür.

Yüzde güçsüzlük ve kayma sinir tutulumunu gösterir; beklenmez.

Şeker hastalığı olanlarda ve bağışıklığı baskılanmış kişilerde dış kulak yolu iltihabı ağır seyredebilir.

Kulak çubuğu kullanımı önlenebilir bir risktir. Kiri içeri iter, kulak yolunu zedeler ve zar delinmesine yol açabilir.

Kulağa zeytinyağı, anne sütü ve bitkisel karışım damlatmak zarar verir; zar delikse orta kulağa geçer.

Mum terapisi gibi uygulamalar yanık ve tıkanıklık nedenidir.

Çocuklarda süren işitme kaybı konuşma gelişimini etkiler.

Erişkinde geçmeyen tek taraflı ağrının atlanması ayrı bir risktir.

Korunmada kulak temizliğinin doğru yapılması ilk sıradadır; kulak yoluna hiçbir cisim sokulmaz.

Banyo ve yüzme sonrası kulak kurulanır; başı yana eğerek suyun boşalması sağlanır.

Havuz ve denizde tekrarlayan iltihabı olanlar koruyucu tıkaç kullanır.

Üst solunum yolu enfeksiyonlarında burun temizliği sürdürülür ve burun sert biçimde çekilmez.

Sigara dumanından uzak durulur; çocuklarda kulak iltihabı riskini artırır.

Aşı takvimi aksatılmaz.

Uçuşta yutkunma ve çene hareketleri yapılır; bebeklere iniş sırasında emzik ya da biberon verilir.

Diş kontrolleri düzenli yaptırılır.

Kulak ağrısında yapılacaklar tabloya göre değişir; ortak kurallar her durumda geçerlidir.

Kulak yoluna hiçbir cisim sokulmaz; kulak çubuğu kullanılmaz.

Kulağa hekim önerisi olmadan damla ya da başka bir madde konulmaz.

Zeytinyağı, anne sütü, soğan suyu ve bitkisel karışımlar uygulanmaz.

Mum terapisi denenmez.

Ağrı için hekimin önerdiği ağrı kesici kullanılır.

Kulak çevresine ılık kompres uygulanabilir; kulak akıntısı varsa ısı uygulanmaz.

Kulak akıntısı varsa kulak kuru tutulur; banyoda pamukla korunur ve su kaçırılmaz.

Yüzme, akıntı ve delik zar varlığında hekim izin verene kadar bırakılır.

Burun tıkanıklığında burun yıkama yapılır; burun tek seferde ve sert biçimde çekilmez.

Uçuşta yutkunma, esneme ve çene hareketleri yapılır; bebeklere iniş sırasında emzik verilir.

Soğuk algınlığı döneminde bol sıvı alınır.

Diş sıkma varsa gece plağı hekimle değerlendirilir.

Çene eklemi kaynaklı ağrıda sert ve çiğnenmesi zor gıdalar azaltılır.

Sigara dumanından uzak durulur.

Çocuklarda ağrının süresi, ateş ve akıntı kaydedilir.

İşitmeyle ilgili değişiklikler izlenir.

Acil başvuru gerektiren durumlar şunlardır: kulak arkasında şişlik ve kızarıklık, kulak kepçesinin öne itilmesi, yüksek ateş ve genel durum bozukluğu, şiddetli baş dönmesi ve dengesizlik, yüzde güçsüzlük ya da kayma, ani işitme kaybı, kulaktan kanlı akıntı, kafa travması sonrası kulak ağrısı, ense sertliği ile birlikte ateş.