Jinekomasti nedir?

Jinekomasti, erkeklerde meme dokusunun büyümesidir.

Erkeklerde de meme dokusu bulunur ama gelişmemiş hâldedir. Hormon dengesi değiştiğinde bu doku büyüyebilir.

Belirleyici olan östrojen ile testosteron arasındaki dengedir. Östrojen etkisi görece arttığında meme dokusu uyarılır.

İki durum birbirinden ayrılır.

Gerçek jinekomastide meme başı altında sert ve disk biçiminde bir doku ele gelir; dokunmakla hassastır.

Yağlanmaya bağlı büyümede ise doku yumuşaktır ve tüm memeye yayılır; fazla kilo ile ilişkilidir.

Üç dönemde doğal olarak görülür.

Yenidoğanlarda anneden geçen hormonlar nedeniyle geçici büyüme olur ve haftalar içinde geriler.

Ergenlikte sık görülür. Hormon dalgalanmasına bağlıdır ve çoğu olguda bir ile iki yıl içinde kendiliğinden geriler.

İleri yaşta testosteron azaldığı için yeniden ortaya çıkabilir.

Bu dönemler dışında ortaya çıkan büyümelerde neden aranır.

İlaçlar sık nedendir: bazı tansiyon ilaçları, mide ilaçları, prostat ilaçları, kalp ilaçları ve ruh sağlığı ilaçları.

Sporcuların kullandığı hormon içerikli ürünler belirgin bir nedendir.

Alkol, esrar ve bazı maddeler de tabloya yol açar.

Karaciğer hastalıkları, böbrek yetmezliği, tiroit hastalıkları ve testis ile böbrek üstü bezi tümörleri diğer nedenlerdir.

Tek taraflı, sert, ağrısız ve meme başından uzakta yerleşen kitleler ayrıca incelenir.

Değerlendirme öyküyle başlar.

Büyümenin ne zaman başladığı, hızı, tek mi çift taraflı olduğu ve ağrı eşlik edip etmediği sorulur.

Kullanılan tüm ilaçlar listelenir; ilaç kaynaklı jinekomasti sık görülür ve çözümü basittir.

Sporcu takviyeleri, hormon içerikli ürünler, alkol ve madde kullanımı açıkça sorgulanır.

Cinsel istek, sertleşme sorunu ve kıllanmadaki değişiklikler öğrenilir.

Karaciğer, böbrek ve tiroit hastalığı öyküsü araştırılır.

Muayenede meme dokusu parmaklar arasında değerlendirilir; sert disk biçiminde doku gerçek jinekomastiyi gösterir.

Yağ dokusu ile gerçek meme dokusu bu yolla ayrılır.

Meme başı akıntısı, cilt çekilmesi ve koltuk altı lenf bezleri incelenir.

Testisler elle muayene edilir; boyut farkı ve kitle aranır.

Karaciğer büyüklüğü ve genel bulgular değerlendirilir.

Kan tetkikleri istenir: karaciğer ve böbrek işlevleri, tiroit hormonları, testosteron, östrojen ve hipofiz hormonları.

Ultrason meme dokusunu ve yağ dokusunu ayırır; kuşkulu görünümlerde mamografi eklenir.

Testis ultrasonu gerekli olgularda yapılır.

Kuşkulu kitlelerde biyopsi alınır.

Tedavi nedene ve süreye göre planlanır.

Ergenlikte gelişen olgularda izlem seçilir; çoğu bir ile iki yıl içinde geriler.

Sorumlu ilaç varsa hekim tarafından değiştirilir; ilaçlar kendi kararıyla bırakılmaz.

Hormon içerikli takviyeler kesilir.

Altta yatan hastalık tedavi edilir.

Kilo verme yağlanmaya bağlı büyümede etkilidir.

İlaç tedavisi erken dönemde ve seçilmiş olgularda düşünülür; uzun süren olgularda doku sertleştiği için yanıt azalır.

İki yılı aşan, yakınma yaratan ve gerilemeyen olgularda cerrahi uygulanır.

İnternetten alınan göğüs eritici ürünler kullanılmaz; bu ürünler hormon dengesini bozar.

Jinekomastinin kendisi çoğunlukla tehlikeli değildir; risk, altta yatan nedenin atlanmasıdır.

Hızlı büyüyen, tek taraflı, sert ve ağrısız kitleler ayrıca incelenir. Erkeklerde meme kanseri seyrektir ama görülür.

Meme başında içe çekilme, akıntı, ciltte çukurlaşma ve koltuk altında şişlik bu açıdan değerlendirilir.

Testiste kitle ya da boyut farkı eşlik ediyorsa inceleme geciktirilmez.

Karaciğer ve böbrek hastalıklarının ilk işareti olabilir.

Hormon içerikli sporcu takviyeleri hem jinekomastiye hem üreme işlevinde kalıcı sorunlara yol açar.

Bu ürünler kalp ve karaciğer sağlığını da etkiler.

Uzun süren olgularda meme dokusu sertleşir ve ilaç tedavisine yanıt azalır; bu nedenle erken değerlendirme seçenekleri genişletir.

Ruhsal etkiler ihmal edilmez. Ergenlik döneminde görünüm kaygısı, spor ve sosyal ortamlardan kaçınma ile özgüven sorunlarına yol açar.

İnternetten alınan göğüs eritici ürünler önlenebilir bir risktir.

Korunmada kilo kontrolü ilk sıradadır.

Hormon içerikli takviyeler ve sporcu ürünleri kullanılmaz.

Alkol azaltılır ve madde kullanımından uzak durulur.

Kullanılan ilaçlar kontrollerde gözden geçirilir; yeni başlanan ilaç sonrası ortaya çıkan büyüme bildirilir.

Düzenli fiziksel etkinlik yapılır ve dengeli beslenilir.

Karaciğer, böbrek ve tiroit hastalıkları takip edilir.

Testis kendi kendine muayene alışkanlığı kazandırılır.

Ergenlik dönemindeki gençlere durumun geçici olduğu anlatılır ve izlem sağlanır.

İki yılı aşan olgularda değerlendirme yaptırılır.

Jinekomastide günlük yaklaşım hem yakınmayı azaltır hem izlemi kolaylaştırır.

Kilo kontrolü sağlanır; yağlanmaya bağlı büyümede kilo verme belirgin fark yaratır.

Dengeli beslenme sürdürülür; işlenmiş gıda ve şekerli içecek azaltılır.

Düzenli fiziksel etkinlik yapılır; direnç egzersizleri göğüs duvarı görünümünü destekler.

Hormon içerikli sporcu takviyeleri ve protein ürünlerinin içeriği kontrol edilir; hormon içeren ürünler kullanılmaz.

İnternetten alınan göğüs eritici ürünler kullanılmaz.

Alkol azaltılır.

Kullanılan tüm ilaç ve takviyeler yazılı olarak saklanır ve kontrolde gösterilir; ilaçlar kendi kararıyla bırakılmaz.

Meme dokusunun boyutu ve hassasiyeti izlenir; değişiklik kaydedilir.

Meme başında akıntı, çekilme ve ciltte değişiklik olup olmadığı gözlenir.

Testisler kendi kendine muayene edilir.

Hassasiyet varsa sürtünmeyi azaltan, uygun ve yumuşak giysiler tercih edilir.

Sıkı bandaj ve sarma uygulamaları kullanılmaz; ciltte tahriş yapar.

Ergenlik dönemindeki gençlerde durumun çoğunlukla geçici olduğu anlatılır; izlem takvimi sürdürülür.

Görünüm nedeniyle spor ve sosyal ortamlardan kaçınma gelişiyorsa bu durum konuşulur ve destek alınır.

Cerrahi planlandıysa sigara bırakılır ve kilo hedefine yaklaşılır.

Hekime başvuru gerektiren durumlar şunlardır: hızlı büyüyen kitle, tek taraflı ve sert doku, meme başından akıntı, meme başında içe çekilme, ciltte çukurlaşma, koltuk altında şişlik, testiste kitle ya da boyut farkı, iki yılı aşan ve gerilemeyen büyüme.