İşeme sorunları nedir?

İşeme sorunları, idrarın mesaneden boşaltılmasıyla ilgili güçlüklerdir.

Bu tablo depolama sorunlarından ayrılır. Depolama tarafında sıkışma, sık idrara çıkma ve kaçırma vardır; boşaltma tarafında ise idrarı çıkarmakta zorlanma vardır.

Boşaltma sorunlarının tipik bulguları şunlardır: idrarın gelmesi için beklemek, zayıf ve kesik kesik akım, ıkınarak idrar yapmak, sonda damlama ve tam boşalmama hissi.

İki temel mekanizma vardır.

Birincisi çıkışta engel bulunmasıdır. Erkeklerde en sık neden prostat büyümesidir; idrar yolu darlığı ve taş da bu gruptadır. Kadınlarda pelvik organ sarkması çıkışı katlayarak engelleyebilir.

İkincisi mesane kasının yeterince kasılamamasıdır. Şeker hastalığına bağlı sinir hasarı, omurilik sorunları, bazı ilaçlar ve uzun süreli aşırı gerilme bu gruptadır.

En önemli tablo idrarın hiç yapılamamasıdır. Mesane dolar, karın alt bölümünde şiddetli ağrı ve gerginlik olur; bu, acil kabul edilir ve sonda takılarak boşaltılması gerekir.

Daha sinsi bir biçim de vardır: mesane sürekli dolu kalır, kişi az az idrar yapar ya da taşma biçiminde kaçırır. Bu tablo ağrısız olabilir ve böbrekleri sessizce etkiler.

Boşaltma sorunları yaşlılığın doğal parçası sayılıp geçiştirilmemelidir; böbrek yetmezliğine kadar giden bir yolun başlangıcı olabilir.

Değerlendirmede yakınmaların ne zaman başladığı, akımın niteliği, ıkınma gereği, tam boşalmama hissi ve gece kalkma sorgulanır.

Kullanılan ilaçlar ayrıntılı gözden geçirilir; birçok reçetesiz ilaç idrar yapmayı zorlaştırır ve bu, sık atlanan bir nedendir.

Muayene yapılır. Erkeklerde prostat değerlendirilir, kadınlarda sarkma incelenir; karın alt bölümünde dolu mesane aranır.

Nörolojik muayene yapılır; bacak gücü, refleksler ve makat çevresi duyusu değerlendirilir.

İdrar tahlili ve gerekiyorsa kültür istenir.

Kan tetkikleri yapılır: böbrek testleri ve erkeklerde prostat belirteci.

Ultrasonla böbrekler, mesane ve idrar sonrası kalan idrar miktarı ölçülür. Bu ölçüm boşaltma sorununun en pratik göstergesidir.

Akım hızı ölçülür.

Gerekiyorsa mesane basınç ölçümü ve endoskopik inceleme yapılır.

Tedavi nedene yöneliktir.

İdrar yapamama durumunda mesane sonda ile boşaltılır; bu, acil bir girişimdir ve rahatlama hemen olur.

Prostat büyümesinde ilaç tedavisi ve gerektiğinde cerrahi uygulanır.

Darlıkta genişletme ya da cerrahi onarım yapılır.

Kadınlarda sarkma varsa destek halkası ya da cerrahi değerlendirilir.

Sinir kaynaklı tablolarda temiz aralıklı sonda uygulaması öğretilebilir; kişi kendi kendine uygular ve bu yöntem böbrekleri korur.

Sorun yaratan ilaçlar hekim tarafından değiştirilir; kendi kararıyla kesilmez.

Kabızlık tedavi edilir.

Enfeksiyon varsa antibiyotik verilir.

Boşaltma sorunu düzeltilmezse böbrekler etkilenir; bu nedenle izlem sürdürülür.

İşeme sorunlarının riski böbreklere ulaşmasıdır ve bu, sessizce gelişir.

Mesane sürekli dolu kalırsa basınç yukarı doğru yansır; böbrekler genişler ve işlevlerini yitirmeye başlar. Bu süreç ağrısız olabilir.

Hiç idrar yapamama acil bir tablodur. Karın alt bölümünde şiddetli ağrı ve gerginlik olur; mesane boşaltılmazsa hasar kalıcı olabilir.

Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları sık görülür; kalan idrar bakteri için uygun ortam yaratır.

Mesane taşı gelişebilir.

Uzun süre gerilmiş mesane kasılma gücünü yitirir; bu, geri dönmeyebilir. Bu nedenle uzun süre idrar tutmak zararlıdır.

Taşma biçiminde kaçırma yaşam kalitesini düşürür ve ciltte tahrişe yol açar.

İlaç kaynaklı tablolar sık ve önlenebilir. Soğuk algınlığı ve alerji ilaçları, özellikle prostat büyümesi olan erkeklerde, ani idrar yapamamaya yol açabilir.

Ameliyat ve anestezi sonrası dönemde bu tablo sık görülür ve önceden bilinmelidir.

Korunmada idrar tutma alışkanlığı bırakılır; mesane düzenli boşaltılır.

Tuvalette acele edilmez; boşaltma tamamlanır.

Erkeklerde prostat yakınmaları erken bildirilir; ilerlemeden başlanan tedavi mesaneyi korur.

Kabızlık önlenir; dolu bağırsak çıkışa baskı yapar.

Reçetesiz ilaç kullanılmadan önce hekime danışılır; özellikle prostat büyümesi olanlarda soğuk algınlığı ve alerji ilaçları risklidir.

Şeker hastalığı kontrol altında tutulur; sinir hasarı bu yolla önlenir.

İdrar yolu enfeksiyonları zamanında tedavi edilir.

Soğukta uzun süre kalınmaz; bir bölüm kişide yakınmayı tetikler.

Alkol tüketimi sınırlanır; ani idrar yapamamayı tetikleyebilir.

İdrar sonrası kalan idrar ölçümü öneriliyorsa yaptırılır ve izlem sürdürülür.

İşeme sorunlarında günlük düzenlemeler hem yakınmayı azaltır hem böbrekleri korur.

İdrar tutulmaz; sıkışma hissedildiğinde tuvalete gidilir.

Tuvalette acele edilmez. Rahat bir pozisyonda, ıkınmadan ve zaman ayırarak boşaltma yapılır.

Çift işeme yöntemi denenir: idrar bittikten sonra birkaç saniye beklenip yeniden denenir. Bu, kalan idrarı azaltır.

Erkeklerde oturarak idrar yapmak bazı kişilerde boşaltmayı kolaylaştırır.

Ikınmaktan kaçınılır; ıkınma çıkışı daha da daraltabilir.

Sıvı gün içine yayılır; akşam alımı azaltılır ama toplam miktar kısılmaz.

Kafein ve alkol azaltılır; ikisi de tabloyu ağırlaştırır.

Kabızlık önlenir: lifli beslenme, su ve düzenli hareket.

Reçetesiz ilaç kullanılmadan önce hekime danışılır. Soğuk algınlığı ve alerji ilaçları idrar yapmayı zorlaştırabilir.

Soğukta uzun süre kalınmaz.

Uzun yolculuklarda tuvalet molası planlanır.

Temiz aralıklı sonda uygulaması öğretildiyse tekniğe ve sıklığa uyulur; bu yöntem böbrekleri korur.

İdrar akımı ve tam boşalma hissi kaydedilir; değişim izlenir.

Kontroller ve idrar sonrası kalan idrar ölçümleri aksatılmaz.

Şeker hastalığı olanlarda kan şekeri düzeni sağlanır.

Acil başvuru gerektiren durumlar şunlardır: hiç idrar yapamama, karın alt bölümünde şiddetli ağrı ve gerginlik, ateş ve titreme, idrarda kan ve pıhtı, bulantı ve kusma ile halsizlik, bacaklarda güçsüzlük ve uyuşma, makat çevresinde his kaybı, dışkı kontrolünde bozulma.