Kasık fıtığı nedir?

Kasık fıtığı, karın içindeki yağ dokusunun ya da bağırsağın kasık bölgesindeki zayıf noktadan dışarı doğru çıkmasıdır. Karın duvarı fıtıklarının en sık görülenidir.

Kasık bölgesi doğal olarak zayıftır. Erkeklerde testislerin karın içinden torbaya indiği kanal burada bulunur; bu geçit yaşam boyu zayıf bir nokta olarak kalır.

Bu nedenle kasık fıtığı erkeklerde belirgin biçimde daha sıktır.

İki ana tipi vardır ve ayrım ameliyatta önemsenir. Bir tip doğrudan zayıf kas duvarından çıkar; diğeri kanalı izleyerek ilerler ve torbaya kadar inebilir.

Kadınlarda daha seyrek görülür ama uyluk üst kısmındaki tip kadınlarda daha sıktır ve boğulma riski yüksektir.

Çocuklarda kasık fıtığı doğuştan gelen bir kanalın kapanmamasıyla oluşur. Bu grup erişkinlerden farklıdır ve tanı konduğunda erken ameliyat edilir; boğulma riski daha yüksektir.

En tipik bulgu kasıkta ele gelen şişliktir. Ayakta durunca, öksürünce ve ıkınınca belirginleşir; uzanınca kaybolur.

Şişlik erkeklerde torbaya kadar inebilir.

Ağrı çekme ve dolgunluk tarzındadır; gün sonuna doğru ve ağır işten sonra artar.

Bazı fıtıklar hiç şişlik vermez ve yalnız kasıkta rahatsızlıkla ortaya çıkar.

En kritik tablo boğulmadır: şişliğin sertleşmesi, geri itilememesi, şiddetli ağrı, kusma ve gaz çıkaramama acil kabul edilir.

Tanı muayeneyle konur. Kişi ayakta muayene edilir ve öksürmesi istenir; şişliğin belirginleşmesi tanının anahtarıdır.

Yatarken şişliğin kaybolup kaybolmadığı ve geri itilip itilemediği değerlendirilir.

Erkeklerde torba ayrıca incelenir; şişliğin torbaya inip inmediği belirlenir.

Benzer görünen tablolar dışlanır: lenf düğümü büyümesi, torbada sıvı toplanması, varikosel, kist ve inmemiş testis.

Kuşkulu olgularda ultrason yapılır.

Tomografi ve manyetik rezonans karmaşık, tekrarlayan ve tanısı güç olgularda istenir.

Acil tabloda görüntüleme beklenmeden değerlendirme yapılır.

Tedavi cerrahidir; kasık fıtığı kendiliğinden iyileşmez.

Küçük, yakınma yapmayan ve kolay geri itilen fıtıklarda izlem seçilebilir. Ancak bu grupta da zamanla yakınma gelişir ve çoğu hasta sonunda ameliyat olur.

Yakınma yapan tüm fıtıklarda ameliyat önerilir.

Ameliyatta zayıf bölge onarılır ve çoğunlukla yama yerleştirilir; yama nüks oranını belirgin biçimde azaltır.

Açık ve kapalı yöntemler vardır. Kapalı yöntem iki taraflı ve tekrarlayan fıtıklarda öne çıkar; seçim hastaya göre yapılır.

İşlem çoğunlukla aynı gün ya da bir gecelik yatışla tamamlanır.

Çocuklarda tanı konduğunda erken ameliyat yapılır; bu grupta yama kullanılmaz, kanal kapatılır.

Boğulma varsa acil ameliyat gerekir; bağırsak dolaşımı bozulmuşsa o bölüm çıkarılabilir.

Ameliyat öncesi zorlayıcı etkenler ele alınır: sigara bırakma, kilo verme, kabızlık ve öksürüğün tedavisi, prostat sorununun düzeltilmesi.

Ameliyat sonrası erken hareket önerilir; ağır kaldırma hekimin belirttiği süre boyunca sınırlanır.

Kasık fıtığında en ciddi risk boğulmadır.

Fıtık kesesine giren bağırsak sıkışır ve kan akımı bozulur; saatler içinde doku ölümü gelişir.

Bu tablo acil ameliyat gerektirir ve gecikme bağırsak kaybına yol açar.

Boğulma riski uyluk üst kısmındaki tipte ve çocuklarda daha yüksektir.

Erkeklerde fıtık torbaya indiğinde ağrı ve dolgunluk belirginleşir; büyük fıtıklar günlük yaşamı kısıtlar.

Fıtık zamanla büyür; büyük fıtıkların ameliyatı daha zordur ve nüks oranı artar.

Ameliyat sonrası nüks, zorlayıcı etkenler düzeltilmediğinde görülür.

Ameliyat sonrası kronik kasık ağrısı bir bölüm hastada gelişebilir; bu olasılık karar öncesinde konuşulur.

Erkeklerde ameliyat sırasında sperm kanalı ve damarların etkilenmesi seyrek görülen bir risktir.

Fıtık bağıyla yıllarca idare etmek boğulmayı önlemez.

Çocuklarda gecikmiş tanı boğulmaya ve testis dolaşımının bozulmasına yol açabilir.

Korunmada karın içi basıncını azaltmak esastır.

Ağır kaldırma tekniği düzeltilir; çok ağır yükler tek başına kaldırılmaz.

Kabızlık önlenir ve tuvalette ıkınılmaz.

Sigara bırakılır; kronik öksürük hem oluşumu hem nüksü artırır.

Prostat büyümesine bağlı zorlanma tedavi edilir.

Kilo kontrolü sağlanır.

Karın kasları güçlendirilir; program ameliyat sonrası dönemde hekimle belirlenir.

Ağır işte çalışanlarda kaldırma düzeni ve yardımcı ekipman kullanılır.

Ele gelen şişlik fark edildiğinde beklenmez; erken değerlendirme ameliyatı kolaylaştırır.

Çocuklarda kasıkta ya da torbada şişlik görüldüğünde erken başvurulur.

Kasık fıtığında günlük düzen yakınmayı azaltır ve ameliyat sonrası sonucu iyileştirir.

Ağır kaldırılmaz. Kaldırmak gerekiyorsa dizden çökülür, yük gövdeye yakın tutulur ve nefes tutulmaz.

Kabızlık önlenir: lifli beslenme, bol su ve düzenli hareket. Tuvalette ıkınılmaz.

Sigara bırakılır ve öksürük tedavi edilir; öksürürken kasık bölgesi elle desteklenir.

Kilo kontrolü sağlanır.

Uzun süre ayakta durulmaz; gün içinde ara verilir.

Dar kemer ve sıkı giysiler bırakılır.

Şişliğin boyutu, geri itilip itilemediği ve ağrının niteliği izlenir.

Fıtık bağı yalnız hekimin önerdiği durumlarda kullanılır.

Ameliyat planlandıysa öncesinde sigara, kilo, kabızlık ve öksürük ele alınır.

Ameliyat sonrası erken hareket önerilir; ilk günden itibaren kısa yürüyüşler yapılır.

Ağır kaldırma hekimin belirttiği süre boyunca sınırlanır; bu süre çoğunlukla birkaç haftadır.

Öksürük ve hapşırık sırasında kesi bölgesi elle desteklenir.

Yara bakımı hekimin belirttiği biçimde yapılır; bölge temiz ve kuru tutulur.

Ameliyat sonrası ilk günlerde kasıkta ve torbada morarma ile şişlik olağandır; birkaç hafta içinde geriler.

Spora ve ağır işe dönüş kademeli ve hekim onayıyla olur.

Çocuklarda ameliyat sonrası bakım hekimin belirttiği biçimde yapılır.

Acil başvuru gerektiren durumlar şunlardır: şişliğin sertleşmesi ve geri itilememesi, şiddetli ve artan ağrı, bulantı ve kusma, gaz ve dışkı çıkaramama, şişlik üzerinde kızarıklık, ateş, karında yaygın sertlik, torbada ani ve şiddetli ağrı, ameliyat sonrası kesi bölgesinde akıntı ve ateş.