Göz seğirmesi nedir?

Göz seğirmesi, göz kapağı kaslarının istem dışı ve kısa süreli kasılmasıdır. Toplumda çok yaygındır ve büyük bölümü zararsızdır.

En sık görülen biçim tek göz kapağında, çoğunlukla alt kapakta olan hafif seğirmedir. Saniyeler ya da dakikalar sürer, gün içinde tekrarlar ve günler içinde kendiliğinden geçer.

Bu tip seğirme görmeyi etkilemez, ağrı yapmaz ve başka bulgu vermez.

Tetikleyicileri bellidir ve neredeyse her zaman aynıdır: yorgunluk, uykusuzluk, stres, aşırı kafein, ekran karşısında uzun süre kalma, göz kuruluğu ve alkol.

Bu nedenle seğirme çoğu zaman bir hastalık değil, bir uyarıdır: uyku ve kafein düzenine bakılmasını söyler.

Ayrı bir tablo vardır ve karıştırılmamalıdır. Blefarospazm denilen durumda kasılma her iki gözü tutar, daha güçlüdür ve göz kapaklarını istemsiz olarak kapatır. Kişi bir süre gözünü açamaz; okuma, araç kullanma ve yürüme etkilenir. Bu tablo ilerleyicidir ve tedavi gerektirir.

Bir başka ayrım yüz kaslarını da tutan kasılmadır. Seğirme göz çevresinden başlayıp yanağa ve ağız köşesine yayılıyorsa ve hep aynı tarafta ise farklı bir tablo düşünülür.

Göz kapağının düşmesi, çift görme, göz hareketlerinde kısıtlılık ve yüzde güçsüzlük eşlik ediyorsa tablo basit seğirme değildir.

Üç haftadan uzun süren, iki taraflı ya da yayılan seğirme değerlendirilmelidir.

Değerlendirme öykü ve muayeneyle yapılır. Seğirmenin ne zamandır sürdüğü, tek mi çift taraflı olduğu, yayılıp yayılmadığı ve günlük yaşamı etkileyip etkilemediği sorgulanır.

Uyku, kafein tüketimi, ekran süresi, stres düzeyi ve kullanılan ilaçlar öğrenilir. Bu sorular çoğu olguda nedeni ortaya koyar.

Göz muayenesi yapılır: göz kuruluğu, kapak kenarı iltihabı, alerji bulguları ve görme kusuru değerlendirilir. Düzeltilmemiş bir numara ya da göz kuruluğu tek başına seğirme yapabilir.

Basit seğirmede laboratuvar testi ve görüntüleme gerekmez.

Alışılmadık bulgular varsa inceleme genişletilir: kasılmanın yüze yayılması, iki taraflı ve güçlü kasılma, göz kapağının düşmesi, çift görme, yüzde güçsüzlük.

Bu tablolarda nörolojik değerlendirme ve gerekiyorsa beyin görüntülemesi istenir.

Tedavi büyük ölçüde tetikleyicilerin düzeltilmesidir.

Uyku düzeni sağlanır, kafein azaltılır ve stres yönetimi üzerinde çalışılır. Çoğu seğirme bu adımlarla haftalar içinde geçer.

Göz kuruluğu varsa yapay gözyaşı kullanılır; ekran başında bilinçli göz kırpma alışkanlığı kazandırılır.

Görme kusuru varsa gözlük düzenlenir.

Kapak kenarı iltihabı ve alerji tedavi edilir.

Sıcak kompres ve kapak kenarı temizliği rahatlatır.

Blefarospazm saptanırsa tedavi farklıdır. Bu tabloda botulinum toksini uygulaması standart tedavidir; belirli aralıklarla tekrarlanır ve hekim tarafından yapılır.

Yüz kaslarına yayılan kasılmalarda da benzer uygulamalar ve altta yatan nedene yönelik değerlendirme gündeme gelir.

Basit seğirme için ilaç kullanılmaz; internette önerilen takviyeler gereksizdir.

Basit göz seğirmesi zararsızdır ve kendiliğinden geçer; riskler ayırt edilmesi gereken tablolardadır.

Blefarospazm ilerleyici bir tablodur. Kasılmalar sıklaştıkça kişi gözünü açık tutmakta zorlanır; okuma, araç kullanma ve yürüme etkilenir. İşlevsel körlük denilen bir duruma kadar gidebilir ve tedavi edilebilir olduğu için gecikilmemelidir.

Yüzün bir yarısını tutan kasılmalar altta yatan bir nedeni işaret edebilir ve araştırılmalıdır.

Göz kapağının düşmesi, çift görme ve yüzde güçsüzlük eşlik ediyorsa tablo nörolojik değerlendirme gerektirir.

Basit seğirmede asıl risk gereksiz kaygıdır. İnternette okunan ağır hastalık başlıkları kişiyi zorlar; oysa büyük bölümü uyku ve kafeinle ilgilidir.

Göz kuruluğunun ihmal edilmesi de bir başlıktır; sürekli tahriş hem seğirmeyi hem göz yüzeyi sorunlarını sürdürür.

Korunmada uyku düzeni ilk sıradadır. Yeterli ve düzenli uyku, seğirmeyi azaltan en somut adımdır.

Kafein azaltılır; enerji içecekleri bırakılır.

Ekran kullanımı düzenlenir. Yirmi dakikada bir, yirmi saniye boyunca uzağa bakmak göz yorgunluğunu azaltır.

Ekran başında göz kırpma sayısı belirgin biçimde düşer; bilinçli göz kırpma alışkanlığı kazandırılır.

Ekran parlaklığı ortam ışığına göre ayarlanır; doğrudan yansıma önlenir.

Göz kuruluğu varsa yapay gözyaşı düzenli kullanılır.

Göz muayenesi yaptırılır; düzeltilmemiş görme kusuru sık bir nedendir.

Stres yönetimi ve gevşeme çalışmaları eklenir.

Alkol ve sigara azaltılır.

Dengeli beslenilir; öğün atlanmaz.

Seğirmenin ne zaman arttığı not edilir; tetikleyici bu yolla ortaya çıkar.

Göz seğirmesinde birkaç sade düzenleme çoğu olguda yeterli olur.

Uyku süresi ve düzeni gözden geçirilir. Seğirmenin en sık nedeni uykusuzluktur.

Kafein azaltılır ve öğleden sonra kesilir; enerji içeceği bırakılır.

Ekran molası verilir: yirmi dakikada bir, yirmi saniye uzağa bakmak.

Ekran başında bilinçli olarak göz kırpılır; ekran karşısında göz kırpma sayısı yarıya iner.

Ekran göz hizasının hafif altına konur ve parlaklığı ortam ışığına göre ayarlanır.

Göz kuruluğu varsa yapay gözyaşı kullanılır; koruyucu içermeyen ürünler sık kullanımda daha uygundur.

Ortam nemi korunur; klima ve kalorifer akımı doğrudan yüze gelmez.

Sıcak kompres uygulanır: temiz ve ılık bir bez beş dakika göz kapağı üzerinde tutulur.

Göz kapağı kenarı temizliği yapılır.

Stres yönetimi ve nefes çalışmaları eklenir.

Alkol ve sigara azaltılır.

Öğün atlanmaz.

Gözlük numarası kontrol ettirilir; düzeltilmemiş numara göz yorgunluğu yapar.

Güneşte ve rüzgârda gözlük kullanılır.

Seğirmenin sıklığı ve tetikleyicileri kaydedilir.

Hekime başvurulması gereken durumlar şunlardır: üç haftadan uzun süren seğirme, her iki gözü tutan güçlü kasılma, gözü açık tutmakta zorlanma, kasılmanın yanağa ve ağız köşesine yayılması, göz kapağının düşmesi, çift görme, göz hareketlerinde kısıtlılık, yüzde güçsüzlük ve asimetri, gözde ağrı, kızarıklık ve görme değişikliği.