Vajinal kaşıntı nedir?

Vajinal kaşıntı, dış genital bölgede ve vajina girişinde hissedilen kaşıntı ve yanma yakınmasıdır. Tıbbi olarak çoğunlukla vulva bölgesini ilgilendirir; bu ayrım tedaviyi belirlediği için değerlendirmede aranır.

Kaşıntı tek başına bir tanı değildir. Arkasında enfeksiyon, tahriş, deri hastalığı, hormonal değişim ya da bunların birkaçı birden olabilir. En sık nedenler mantar enfeksiyonu ve temas kaynaklı tahriştir.

Kaşıntının kendisi bir kısır döngü kurar. Kaşımak deriyi zedeler, zedelenen deri daha çok kaşınır ve enfeksiyona açık hâle gelir. Gece kaşıntısı uykuyu böler ve farkında olmadan yapılan kaşıma bölgeyi daha da bozar.

Eşlik eden bulgular yön gösterir. Kesik süt gibi akıntı ile birlikte kaşıntı mantarı; kokulu akıntı bakteriyel bir tabloyu; akıntısız ve kalıcı kaşıntı ile deri renginde beyazlaşma bir deri hastalığını düşündürür. Şeker hastalığı olanlarda ve menopoz döneminde kaşıntı daha sık görülür.

Çocuklarda ayrı düşünülmelidir. Bu yaş grubunda hijyen alışkanlıkları, parfümlü ürünler ve bağırsak paraziti sık nedenlerdendir.

Uzun süren ve tedaviye yanıt vermeyen kaşıntı ihmal edilmemelidir; nadir de olsa bu bölgede deri hastalıkları ve kötü huylu değişiklikler bu şekilde başlayabilir.

Değerlendirme öykü ile başlar: kaşıntının süresi, gün içindeki dağılımı, akıntı olup olmadığı, kullanılan hijyen ürünleri, yeni değiştirilen deterjan ya da ped, cinsel yaşam, şeker hastalığı ve kullanılan ilaçlar sorulur.

Muayenede dış bölge dikkatle incelenir. Kızarıklık, çatlak, beyazlaşma, kalınlaşma ve yara aranır. Akıntı varsa örnek alınır; mikroskopta bakı ve gerekirse kültür yapılır. Şeker hastalığı kuşkusunda kan şekeri bakılır.

Deri hastalığı düşünülüyorsa cildiye değerlendirmesi istenir. Tedaviye yanıt vermeyen, kalınlaşma ya da beyazlaşma ile giden tablolarda biyopsi yapılabilir; bu, gereksiz bir işlem değil tanıyı netleştiren adımdır.

Tedavi nedene göre planlanır. Mantar enfeksiyonunda vajinal ya da ağızdan mantar ilaçları, bakteriyel tablolarda antibiyotik kullanılır. Temas tahrişinde tetikleyen ürünün bırakılması ve kısa süreli kortizonlu krem yeterli olur. Deri hastalıklarında ise uzun süreli ve düzenli krem tedavisi gerekir; liken sklerozus gibi tablolarda tedavi kesildiğinde yakınma geri döner ve izlem sürer.

Menopoz döneminde nemlendirici ve gerekiyorsa bölgesel östrojen tedavisi kullanılır.

Kaşıntı döngüsünü kırmak tedavinin parçasıdır. Kaşımayı azaltan soğuk uygulama, tırnakların kısa tutulması ve gece için verilen ilaçlar bu amaçla kullanılır.

Çocuklarda bağırsak paraziti düşünülüyorsa ilgili tedavi verilir ve aile bireyleri birlikte değerlendirilir.

Kaşıntının kendisi tehlikeli değildir; sorun süreklilik kazandığında ve nedeni bulunmadığında ortaya çıkar.

En sık görülen sonuç kaşımaya bağlı deri zedelenmesidir. Açılan yaralar bakteriyel enfeksiyona zemin hazırlar; tekrarlanan kaşıma zamanla deride kalınlaşma ve kalıcı renk değişikliği yapar.

İkinci risk yanlış tedavidir. Reçetesiz kremlerin, özellikle güçlü kortizonlu ürünlerin uzun süreli kullanımı ciltte incelme ve kalıcı değişiklik yaratır; mantar tedavisi ise yanlış nedende işe yaramaz.

Üçüncüsü tanı gecikmesidir. Liken sklerozus gibi tablolar tedavi edilmediğinde bölgede yapısal değişiklik ve daralma yapar; uzun vadede kötü huylu değişiklik riski taşıdığı için izlem gerektirir. Bu nedenle aylarca süren ve geçmeyen kaşıntı ihmal edilmemelidir.

Şeker hastalığı olanlarda kan şekeri kontrolü, tekrarlayan mantar enfeksiyonlarını azaltan en somut adımdır.

Korunmanın temeli tahriş edici etkenleri kaldırmaktır: vajinal duş yapmamak, parfümlü ürün kullanmamak, sert sabun ve ıslak mendilden uzak durmak, çamaşırları koku ve yumuşatıcı içermeyen deterjanla yıkamak.

Giysi düzeni de etkilidir: pamuklu iç çamaşırı, gece iç çamaşırsız uyumak, dar ve sentetik giysileri sınırlamak, ıslak mayoyla uzun süre kalmamak.

Çocuklarda korunma el yıkama ve tırnak bakımından geçer; bağırsak paraziti bu yaş grubunda sık ve kolay bulaşan bir nedendir.

Kaşıntıyı azaltan uygulamaların çoğu yapmamakla ilgilidir.

Bölge yalnız su ile yıkanır. Sabun, duş jeli, parfümlü ürün ve vajinal duş kullanılmaz. Yıkadıktan sonra ovalanmadan, hafifçe kurulanır.

Soğuk uygulama rahatlatır. Temiz ve ıslak bir bez birkaç dakika bölgeye konabilir; buz doğrudan temas ettirilmez.

Tırnaklar kısa tutulur. Gece farkında olmadan kaşımayı azaltmak için pamuklu ve bol bir gecelik tercih edilir.

İç çamaşırı pamuklu seçilir ve günlük ped kullanımı azaltılır. Çamaşırlar parfümsüz deterjanla yıkanır, yumuşatıcı kullanılmaz.

Islak mayo ve terli spor kıyafeti çıkarılır; bölgenin uzun süre nemli kalması kaşıntıyı sürdürür.

Cinsel ilişki sırasında kayganlaştırıcı gerekiyorsa parfümsüz ve su bazlı ürünler tercih edilir.

Tedavi tam süre uygulanır. Kortizonlu kremler hekimin belirttiği süre ve sıklıkta kullanılır; kendi kararınızla uzatmayın.

Şeker hastalığı varsa kan şekeri düzeni gözden geçirilir.

Çocuklarda gece artan kaşıntıda bağırsak paraziti akla gelir; el yıkama, tırnak kesme ve çamaşırların sıcak suda yıkanması tedavinin parçasıdır.

Hekime başvurulması gereken durumlar şunlardır: kaşıntının haftalarca sürmesi, kokulu ya da renkli akıntının eşlik etmesi, ciltte beyazlaşma, kalınlaşma ve yara açılması, idrar yaparken yanma, ilişki sırasında ağrı, ateş ve kasık ağrısı, tedaviye rağmen geçmeyen yakınma.