İnme (felç) nedir?
İnme, beyne giden kan akışının kesilmesiyle beyin hücrelerinin zarar görmesidir. Acil bir durumdur; ani belirtilerde hemen 112 aranmalıdır.
İki ana tipi vardır. Olguların yaklaşık yüzde 85'i iskemik inmedir, yani beyni besleyen bir damarın pıhtıyla tıkanması. Geri kalanı kanamalı inmedir; damar yırtılır ve kan beyin dokusuna sızar. İkisinin belirtileri benzeyebilir ama tedavileri tamamen zıttır, bu yüzden ayrım ancak beyin tomografisiyle yapılır ve hastaneye ulaşmadan hiçbir ilaç verilmemelidir.
Belirtiler aniden başlar. Yüzün bir yarısında kayma, kolda ya da bacakta tek taraflı güçsüzlük, konuşma bozukluğu, görmede ani kayıp, ani ve şiddetli baş ağrısı, denge kaybı. Türkiye'de yaygınlaştırılmaya çalışılan basit bir hatırlatıcı var: Fark et, Ellerine bak, Konuşmasını dinle, Süre kaybetme. Bu belirtilerden herhangi biri varsa yapılacak tek şey 112'yi aramaktır.
Bir de geçici iskemik atak vardır: belirtiler aynıdır ama saatler içinde tamamen düzelir. Bu, rahatlanacak bir durum değil, ciddi bir uyarıdır; sonraki günlerde gerçek inme riski yüksektir ve acil değerlendirme gerektirir.
Belirtileri
- Yüzün bir tarafında kayma, ağzın bir yana çekilmesi
- Bir kol ya da bacakta ani güçsüzlük, uyuşma
- Konuşmada bozukluk, kelime bulamama ya da anlaşılmaz konuşma
- Ani görme kaybı ya da çift görme
- Ani ve şiddetli baş ağrısı, denge kaybı
Nedenleri
- Beyin damarının pıhtıyla tıkanması
- Beyin damarının yırtılıp kanaması
- Yüksek tansiyon
- Kalp ritim bozukluğu (atrial fibrilasyon)
- Şeker hastalığı, yüksek kolesterol, sigara
Tanı ve tedavi
Bu tedavilerin uygulanabilmesi için belirtilerin başlangıç saatinin bilinmesi gerekir. Bu yüzden hasta yakınlarına sorulan ilk soru şudur: en son ne zaman normaldi? Uykuda gelişen inmelerde saat belirsizleştiği için görüntüleme yöntemleriyle karar verilir.
Kanamalı inmede yaklaşım farklıdır: tansiyon kontrolü, kanamayı artıran ilaçların etkisinin geri çevrilmesi ve bazı olgularda cerrahi. Akut dönem geçtikten sonra ikinci aşama başlar: nedenin araştırılması ve tekrarın önlenmesi. Kalp ritmi, boyun damarları ve kan değerleri incelenir; atriyal fibrilasyon saptanırsa kan sulandırıcı, damar sertliği ön plandaysa pıhtı önleyici ilaçlar ve kolesterol tedavisi başlanır. Üçüncü aşama rehabilitasyondur ve erken başlaması sonucu doğrudan etkiler.
Risk faktörleri ve korunma
İyi haber şu: inmelerin büyük bölümü önlenebilir. Tansiyonu hedefte tutmak tek başına en büyük kazancı sağlar; evde düzenli ölçüm ve ilaç uyumu burada belirleyicidir. Sigarayı bırakmak riski birkaç yıl içinde belirgin düşürür. Atriyal fibrilasyonu olanlarda uygun kan sulandırıcı kullanımı, inme riskini büyük oranda azaltır ve bu ilacın aspirinle değiştirilmemesi gerekir.
Haftada 150 dakika tempolu hareket, tuzu azaltmak, sebze meyve ağırlıklı beslenme, kiloyu yönetmek ve kolesterolü kontrol etmek diğer somut adımlardır. Geçici iskemik atak geçirmiş bir kişide bu önlemler artık seçenek değil, zorunluluktur.
Günlük yaşamda neler yapılabilir?
Rehabilitasyon dönemi sabır ister ve en hızlı kazanım ilk üç ayda olur; ancak iyileşme daha uzun sürede de devam eder. Fizyoterapi, iş uğraşı terapisi ve gerektiğinde konuşma terapisi programına düzenli katılmak sonucu belirler. Ev ortamını güvenli hale getirmek düşmeleri azaltır: banyoya tutunma barı, halı kenarlarının kaldırılması, iyi aydınlatma.
Yutma güçlüğü inme sonrası sıktır ve akciğere kaçan gıda zatürreye yol açabilir; verilen kıvam önerilerine uymak hayati bir ayrıntıdır. İnme sonrası depresyon çok yaygındır ve iyileşmeyi yavaşlatır, tedavi edilebilir bir durumdur, saklanmamalıdır. İlaçlarınızı asla kendi kararınızla kesmeyin; kan sulandırıcı ve tansiyon ilacı, ikinci inmeyi önleyen asıl kalkanlardır. Yakınlarının bakım yükü de gerçektir, destek almak ve nöbetleşmek uzun soluklu bakım için gereklidir.
Ne zaman doktora gidilmeli?
Sık sorulan sorular
İnme (felç) için hangi bölüme gidilir?
İnme (felç) şikayetinde ilk başvurulacak bölüm Nöroloji Doktoru bölümüdür. Belirtileriniz şiddetliyse ya da uzun sürdüyse randevu almayı geciktirmeyin.
Belirtiler kendiliğinden geçti, yine de hastaneye gitmeli miyim?
Kesinlikle. Geçen belirtiler geçici iskemik atağı düşündürür ve bu, yaklaşan bir inmenin en güçlü uyarısıdır; risk özellikle ilk günlerde yüksektir. Acil değerlendirme, nedenin bulunup önleyici tedavinin hemen başlatılmasını sağlar.
Felç geçiren hastaya evde aspirin verilir mi?
Verilmemelidir. İnmenin kanamalı mı yoksa tıkayıcı mı olduğu tomografi olmadan bilinemez; kanamalı inmede aspirin tabloyu ağırlaştırır. Ayrıca yutma bozukluğu varsa ağızdan verilen her şey akciğere kaçabilir. Yapılacak tek şey 112'yi aramaktır.
Felç sonrası hareketler tamamen geri gelir mi?
İyileşme derecesi hasarın yerine ve büyüklüğüne, tedaviye ne kadar hızlı ulaşıldığına ve rehabilitasyonun düzenliliğine bağlıdır. En hızlı kazanım ilk üç ayda görülür, iyileşme sonrasında da sürebilir. Bazı hastalarda tam düzelme olur, bazılarında kalıcı kayıp kalır.
Gençlerde inme olur mu?
Olur ve sıklığı artıyor. Genç hastalarda nedenler farklıdır: damar duvarında yırtılma, kalpteki doğuştan açıklıklar, pıhtılaşma bozuklukları, uyuşturucu madde kullanımı. Bu nedenle genç inme hastalarında araştırma daha kapsamlı yürütülür.
Tansiyonum yüksek ama hiçbir şikayetim yok, ilaç şart mı?
Yüksek tansiyon çoğunlukla belirti vermez ve bu onun en tehlikeli özelliğidir; sessizce damarları yıpratır. İnmenin en güçlü önlenebilir nedeni odur. İlaç kullanımı, şikayet olmadığı için değil, riski düşürdüğü için sürdürülür.
İlgili durumlar
İçerik hakkında
Bu içerik, BulutDoktor Sağlık Editörü tarafından güncel tıbbi bilgiler doğrultusunda hazırlanmış ve gözden geçirilmiştir. Son güncelleme: 29.07.2026.
Kaynaklar: Bursa Şehir Hastanesi
⚠ Bu sayfa yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tavsiye, tanı veya tedavi yerine geçmez. Şikayetleriniz için bir hekime başvurun, acil durumlarda 112'yi arayın.