Kifoz (kamburluk) nedir?

Kifoz, omurganın sırt bölgesindeki öne doğru kavisin olağandan fazla olmasıdır. Halk arasında kamburluk denir.

Omurgada belirli bir kavis olağandır ve gereklidir. Sorun, bu kavisin belirli bir dereceyi aşması ve gövdenin öne eğik görünmesidir.

Üç ana grup ayrılır ve bu ayrım tedaviyi belirler.

Birincisi duruşa bağlı kifozdur. En sık gruptur, ergenlerde ve masa başında çalışanlarda görülür. En belirgin özelliği kişi dikleşmeye çalıştığında kavisin düzelmesidir. Omurga yapısı normaldir.

İkincisi yapısal kifozdur. Omur gövdelerinin öne doğru kama biçimini alması nedeniyle oluşur; dikleşmekle düzelmez ve ergenlik döneminde ortaya çıkar.

Üçüncüsü ileri yaşta görülen kifozdur. Osteoporoza bağlı çökme kırıkları omur gövdelerini öne doğru çökertir ve kavis artar.

Bu üçüncü grup ayrıca vurgulanmalıdır. İleri yaşta yeni gelişen kamburluk ve boy kısalması, sessiz seyreden çökme kırıklarının işareti olabilir ve araştırılmalıdır.

Doğuştan görülen ve nörolojik hastalıklara eşlik eden tipler de vardır.

Belirtiler dereceye göre değişir. Hafif tablolarda yalnız görünüm sorunu vardır; ileri tablolarda sırt ağrısı, çabuk yorulma ve nefes darlığı görülür.

Duruşa bağlı kifoz egzersiz ve düzen değişikliğiyle belirgin biçimde düzelir; yapısal tiplerde hedef ilerlemeyi durdurmaktır.

Tanı muayeneyle konur. Kişi yandan gözlenir ve kavisin derecesi değerlendirilir.

En belirleyici test dikleşme denemesidir. Kişi dikleşmeye çalıştığında kavis düzeliyorsa tablo duruşa bağlıdır; düzelmiyorsa yapısal kifoz düşünülür.

Öne eğilme sırasında sırt gözlenir; yapısal kifozda keskin bir açılanma görülür.

Boy ölçülür ve önceki ölçümlerle karşılaştırılır; ileri yaşta boy kısalması çökme kırığını düşündürür.

Nörolojik muayene yapılır.

Röntgen istenir. Ayakta çekilen yan omurga filminde kavis açısı ölçülür ve omur gövdelerinin biçimi değerlendirilir.

İleri yaşta ve çökme kırığı düşünülüyorsa kemik yoğunluğu ölçümü yapılır; bu adım atlanmaz.

D vitamini, kalsiyum ve kemik metabolizması testleri istenir.

Alışılmadık bulgularda manyetik rezonans yapılır: hızlı ilerleme, şiddetli ağrı, nörolojik bulgular, ateş ve kilo kaybı.

Tedavi tipe ve dereceye göre planlanır.

Duruşa bağlı kifozda tedavi egzersiz ve düzen değişikliğidir. Sırt kaslarının güçlendirilmesi, göğüs kaslarının gerdirilmesi ve çalışma düzeninin düzeltilmesi belirgin fark yaratır.

Bu grupta korse gerekmez.

Ergenlerde görülen yapısal kifozda, büyümesi süren ve kavisi belirli dereceyi aşan hastalarda korse kullanılabilir; amaç ilerlemeyi durdurmaktır.

Egzersiz her tipte plana dâhildir.

Osteoporoza bağlı kifozda asıl tedavi osteoporoza yöneliktir: ilaç tedavisi, kalsiyum ve D vitamini, düzenli hareket ve düşmeden korunma.

Ağrı için ağrı kesici ve fizik tedavi uygulanır.

Cerrahi, ileri kavis, ilerleyici nörolojik bulgu ve tedaviye yanıtsız ağrı durumlarında değerlendirilir.

Kifozda riskler dereceye ve altta yatan nedene göre değişir.

Duruşa bağlı tabloda risk sınırlıdır; sırt ağrısı ve kas yorgunluğu öne çıkar.

Yapısal ve ileri kavislerde sırt ağrısı yerleşir ve iş gücü kaybı görülebilir.

Çok ileri kavislerde göğüs boşluğu daralır; akciğer kapasitesi azalır ve nefes darlığı gelişir.

Sindirim sistemi de etkilenebilir; mide yanması ve erken doyma görülür.

Denge bozulur. Gövdenin öne eğik durması ağırlık merkezini kaydırır; ileri yaşta düşme ve kırık riski artar.

Osteoporoza bağlı kifoz ayrı bir başlıktır ve en önemli risk buradadır. Çökme kırıkları sessiz gelişebilir; bir kırık sonrası diğerlerinin gelişme olasılığı belirgin biçimde artar.

Bu nedenle ileri yaşta yeni gelişen kamburluk ve boy kısalması araştırılmalıdır.

Ruhsal etkiler gerçektir; ergenlerde beden algısı ve öz güven sorunları görülür.

Korunmada kemik sağlığı ilk sıradadır.

Yeterli kalsiyum ve D vitamini alınır; düzey ölçülüp gerekiyorsa destek kullanılır.

Düzenli ve yüklenmeli egzersiz yapılır; yürüyüş ve ağırlık taşıyan egzersizler kemiği güçlendirir.

Sigara ve alkol bırakılır.

Osteoporoz açısından risk taşıyanlar taranır; menopoz sonrası kadınlar ve uzun süreli kortizon kullananlar bu gruptadır.

Düşmeden korunma önlemleri alınır: kaygan halılar kaldırılır, aydınlatma iyileştirilir, banyoya tutunma barı takılır.

Çalışma düzeni kurulur ve uzun süre öne eğik oturulmaz.

Sırt kasları güçlendirilir; göğüs kasları gerdirilir.

Ergenlerde duruş izlenir; hızlı büyüme döneminde kontrol yapılır.

Çanta iki omuza takılır ve ağırlığı sınırlanır.

Ağır kaldırma tekniği düzeltilir; öne eğilerek kaldırma çökme kırığını tetikleyebilir.

Kifozda günlük düzen, hem ağrıyı azaltır hem ilerlemeyi yavaşlatır.

Sırt kaslarını güçlendiren çalışmalar düzenli yapılır; bu, duruşa bağlı tabloda tedavinin kendisidir.

Göğüs kasları gerdirilir: kapı eşiğinde kollar açık germe hareketi günde birkaç kez uygulanır.

Çeneyi geriye çekme çalışması eklenir.

Düzenli egzersiz sürdürülür; yürüyüş, yüzme ve ağırlık taşıyan egzersizler kemik sağlığını da destekler.

Çalışma düzeni kurulur: ekran göz hizasında, sırt destekli sandalye, ayaklar yere düz basar durumda.

Uzun süre öne eğik oturulmaz; elli dakikada bir kalkılır.

Telefon göz hizasına kaldırılır.

Çanta iki omuza takılır ve ağırlığı sınırlanır.

Kalsiyum ve D vitamini içeren beslenme sürdürülür; süt ürünleri, yeşil yapraklı sebzeler ve balık öğünlere eklenir.

D vitamini düzeyi ölçtürülür ve gerekiyorsa destek hekimin belirttiği biçimde kullanılır.

Sigara ve alkol bırakılır.

Ağır kaldırma tekniği düzeltilir; öne eğilerek ve gövdeyi döndürerek kaldırma bırakılır.

Ev içi düşme riski azaltılır: kaygan halılar kaldırılır, gece aydınlatması eklenir, banyoya tutunma barı takılır.

Korse öneriliyorsa kullanım süresine uyulur ve cilt kontrol edilir.

Kontroller ve röntgen takvimi aksatılmaz.

Ergenlerde beden algısı konuşulur.

Hekime başvurulması gereken durumlar şunlardır: kavisin gözle görülür biçimde artması, dikleşmeye çalışınca düzelmeyen kamburluk, ani ve şiddetli sırt ağrısı, boyda kısalma, nefes darlığı, bacaklarda uyuşma ve güçsüzlük, idrar kontrolünde değişiklik, gece uykudan uyandıran ağrı, ateş ve kilo kaybı.