Bronşiolit nedir?

Bronşiolit, iki yaşından küçük bebeklerde akciğerdeki küçük hava yollarının virüs nedeniyle şişmesi ve tıkanmasıdır.

En sık etken RSV adlı virüstür. Kış ve ilkbahar aylarında salgınlar yapar ve bebeklerin büyük bölümü iki yaşına kadar bu virüsle karşılaşır.

Hastalık basit bir nezle gibi başlar: burun akıntısı, hafif öksürük ve düşük ateş. İki üç gün sonra öksürük artar, solunum hızlanır ve hırıltı başlar.

En kritik dönem üçüncü ile beşinci günler arasıdır; tablo bu günlerde en ağır hâline ulaşır ve sonra yavaşça düzelir.

Öksürük haftalarca sürebilir. Bu, hastalığın devam ettiği anlamına gelmez.

Bebeklerde hava yolları çok dardır. Bu nedenle küçük bir şişlik bile hava geçişini belirgin biçimde zorlaştırır ve aynı virüs büyük çocukta yalnız nezle yaparken bebekte ağır tablo oluşturabilir.

Beslenme bu hastalıkta solunumun aynasıdır. Bebek nefes almakta zorlandığında ememez; emmeyi bırakması ve alınan miktarın yarıya düşmesi ciddiye alınır.

Antibiyotikler işe yaramaz çünkü tablo viraldir. Öksürük şurupları da bu yaşta kullanılmaz.

Tedavinin merkezinde tuzlu su ile burun temizliği, sıvı alımı ve yakın gözlem vardır.

Tanı muayeneyle konur. Yaş, mevsim, nezleyle başlayan seyir ve akciğerde duyulan sesler tabloyu belli eder.

Rutin olarak akciğer filmi ve kan tetkiki gerekmez; bunlar ağır seyreden, alışılmadık bulgular veren ve başka bir hastalık düşünülen bebeklerde istenir.

Virüs testi tedaviyi değiştirmez ama hastane ortamında bulaş kontrolü için yapılabilir.

Oksijen düzeyi parmak ucundan ölçülür; bu ölçüm tedavi kararını doğrudan etkiler.

Tedavi destek tedavisidir ve bu, ailelerin en çok zorlandığı noktadır: hastalığı kısaltan bir ilaç yoktur.

Burun temizliği tedavinin merkezindedir. Tuzlu su damlatılıp aspiratörle salgı alınır; bebekler burundan soluduğu için bu işlem hem solunumu hem beslenmeyi rahatlatır. Özellikle beslenmeden önce yapılır.

Sıvı alımı sürdürülür. Öğünler küçültülür ve sıklaştırılır; bebek tek seferde uzun ememez.

Ateş için hekimin önerdiği ilaç kullanılır; doz kiloya göre belirlenir.

Baş yüksekte tutulur ve ortam nemlendirilir.

Antibiyotik verilmez; tablo viraldir ve bakteriyel bir enfeksiyon eklenmedikçe yarar sağlamaz.

Öksürük ve balgam şurupları bu yaşta kullanılmaz.

Astım ilaçlarının çoğu bronşiolitte rutin olarak önerilmez; hekim gerekli gördüğünde deneyebilir ve yanıt alınmazsa sürdürülmez.

Hastaneye yatış gerektiren durumlar bellidir: oksijen düzeyinin düşmesi, belirgin solunum sıkıntısı, beslenememe, sıvı kaybı, solunum duraklamaları ve üç aydan küçük olmak. Bu bebeklerde oksijen desteği, sıvı ve beslenme desteği uygulanır.

Riskli bebeklerde koruyucu tedavi seçenekleri vardır; uygunluk hekim tarafından değerlendirilir.

Bronşiolit çoğu bebekte evde izlenerek geçer; riskler belirli gruplarda ve solunum sıkıntısında toplanır.

En riskli grup üç aydan küçük bebeklerdir. Bu yaşta solunum duraklamaları görülebilir ve tablo hızla ağırlaşabilir.

Erken doğmuş bebekler, doğuştan kalp ve akciğer hastalığı olanlar ile bağışıklık sorunu bulunanlar da yakın izlenir.

Solunum sıkıntısı bulguları ayrıca öğrenilmelidir: hızlı solunum, kaburga aralarının içeri çekilmesi, burun kanadı solunumu, inleme ve morarma. Bu bulgular acil kabul edilir.

Beslenememe ikinci başlıktır. Alınan miktarın yarıya düşmesi ve ıslak bez sayısının azalması sıvı kaybını gösterir.

Sigara dumanı tabloyu ağırlaştıran en somut ve tamamen önlenebilir etkendir.

Hastalık sonrası aylarca süren hırıltı atakları görülebilir; bu, ileride astım gelişeceği anlamına gelmez ama ataklar tekrarlıyorsa hekime gösterilir.

Korunmada el yıkama ilk sıradadır. Bebeğe dokunmadan önce eller yıkanır; bu kural ziyaretçiler için de geçerlidir.

Hasta kişiler bebekten uzak tutulur; öksüren ve nezle olan kişiler bebeği kucağa almaz ve öpmez.

Salgın döneminde kalabalık kapalı ortamlara girilmez.

Evde sigara içilmez; balkonda içmek de giysiyle taşınan maddeler nedeniyle tam koruma sağlamaz.

Anne sütü koruyucudur ve sürdürülür.

Oyuncaklar ve sık dokunulan yüzeyler temizlenir.

Okul çağındaki kardeşlere el yıkama ve öksürük görgüsü öğretilir.

Riskli bebeklerde koruyucu tedavi için hekime danışılır; uygunluk ve zamanlama hekim tarafından belirlenir.

Aşı takvimi tamamlanır.

Evdeki bakımın hedefi burnu açık tutmak, beslenmeyi sürdürmek ve solunumu gözlemektir.

Burun temizliği düzenli yapılır. Tuzlu su damlatılır, birkaç saniye beklenir ve aspiratörle salgı alınır. Bu işlem beslenmeden önce ve yatmadan önce yapılır.

Öğünler küçültülür ve sıklaştırılır. Bebek nefes almak için sık ara veriyorsa emzirme bölünerek sürdürülür.

Emzirme kesilmez; anne sütü hem beslenme hem koruma sağlar.

Islak bez sayısı takip edilir; günde altıdan az ıslak bez sıvı kaybını düşündürür.

Baş yüksekte tutulur. Bebek beşiğinde düz yatırılır, yastık konmaz; başın yükseltilmesi gerekiyorsa yatağın baş kısmı yükseltilir.

Ortam nemlendirilir ve serin tutulur.

Evde sigara içilmez.

Ateş için hekimin önerdiği ilaç kullanılır; doz kiloya göre belirlenir.

Öksürük şurubu, balgam söktürücü ve bal bu yaşta verilmez; bir yaşından küçük bebeklere bal hiçbir koşulda verilmez.

Solunum sayısı ve göğsün hareketi gözlenir. Bebek sakinken, giysisi açılarak bakılır.

Öksürüğün haftalarca sürebileceği bilinir.

Hasta kişiler bebekten uzak tutulur; eller sık yıkanır.

Acil başvuru gerektiren durumlar şunlardır: hızlı ve güç solunum, kaburga aralarının ve göğüs kemiği altının içeri çekilmesi, burun kanadı solunumu ve inleme, dudak ile tırnaklarda morarma, solunum duraklamaları, emmeyi tamamen bırakma, alınan miktarın yarıya düşmesi, günde altıdan az ıslak bez, aşırı uyku hâli ve uyandırmada güçlük, üç aydan küçük bebekte hastalık, ateşin yükselmesi ve genel durumun bozulması.