MCHC değeri nedir?

MCHC, alyuvarların içindeki hemoglobinin yoğunluğunu gösteren değerdir. Açılımı ortalama eritrosit hemoglobin konsantrasyonudur ve hemogram raporunda alyuvar grubunun içinde yer alır.

Diğer değerlerle karışmaması için farkını netleştirmek gerekir. MCV hücrenin boyutunu, MCH hücre başına düşen hemoglobin miktarını, MCHC ise hacme oranla hemoglobinin ne kadar yoğun olduğunu anlatır. Yani MCHC hücrenin ne kadar dolu olduğunu söyler.

Düşük MCHC, hücrelerin hemoglobin bakımından seyreldiğini gösterir ve demir eksikliğinde görülen tipik bulgudur. Mikroskopta bu hücreler soluk görünür.

Yüksek MCHC'nin ayrı bir yeri var ve bu değerin en kullanışlı özelliğidir. Hemoglobin bir hücreye belirli bir yoğunluktan fazla sığmaz; bu yüzden yüksek MCHC çoğu zaman gerçek bir hastalıktan değil ölçümle ilgili bir sorundan kaynaklanır. Kanın pıhtılaşması, örneğin uzun bekletilmesi, hücrelerin şişmesi ya da soğukta kümeleşme yapan antikorlar bu sonucu üretir. Gerçek yükseklik yapan durumlar ise azdır ve alyuvar zarını ilgilendiren kalıtsal hastalıklar başta gelir. Bu yüzden laboratuvar yüksek MCHC gördüğünde çoğu zaman örneği yeniden değerlendirir.

MCHC ayrı bir işlem gerektirmez; hemogram çalışılırken hesaplanır. Cihaz hemoglobin ile hematokrit değerini kullanarak bu oranı üretir.

Düşük bulunduğunda değerlendirme demir yolundan yürür. Hemoglobin, MCV ve MCH ile birlikte okunur; ferritin ve demir paneli istenir. Ferritin düşükse tanı nettir ve tedavi demir eksikliğine yöneliktir.

Yüksek bulunduğunda ilk adım tedavi değil doğrulamadır. Laboratuvar örneğe yeniden bakar, gerekirse yeni örnek ister. Periferik yayma incelemesi bu aşamada belirleyicidir: kan cam üzerine yayılıp mikroskopta incelenir ve hücrelerin gerçek görünümü değerlendirilir. Yaymada küre biçimli alyuvarlar görülüyorsa kalıtsal bir zar hastalığı düşünülür ve ileri testlerle araştırılır. Soğuk aglütinin şüphesinde örnek ısıtılarak yeniden çalışılır.

MCHC'ye yönelik doğrudan bir tedavi yoktur. Demir eksikliğinde demir verilir ve değer neden düzeldikçe yerine oturur. Ölçüm kaynaklı yükseklikte yapılacak şey örneği doğru koşullarda yeniden almaktır.

Hemogram için açlık gerekmez. Aynı seansta açlık isteyen testler varsa program ona göre yapılır.

Bu değerde örnek kalitesi belirleyici olduğu için teknik ayrıntılar öne çıkar. Tüpün yeterince dolması, iyi karıştırılması ve kısa sürede laboratuvara ulaşması gerekir. Örneğin uzun süre beklemesi ya da aşırı sıcak ve soğukta kalması sonucu bozar. Bu adımlar laboratuvarın işidir; hastanın yapması gereken bir şey yoktur.

Hastanın etkileyebildiği kalemler şunlardır: susuz kalmamak, test öncesi yoğun egzersizden kaçınmak, kullanılan takviyeleri bildirmek. Demir ve B12 takviyesi kansızlık tablosunu maskeler.

Soğuk havada alınan örneklerde soğuk aglütinin sorunu daha sık görülür. Daha önce böyle bir sonuç aldıysanız bunu laboratuvara söylemeniz, örneğin uygun koşullarda çalışılmasını sağlar.

Demir eksikliğinden korunma bu değerin de yerinde kalmasını sağlar: kırmızı et, kurubaklagil ve koyu yeşil yapraklı sebze tüketmek, bitkisel demir kaynaklarının yanına C vitamini eklemek, çay ve kahveyi yemekten en az bir saat sonraya bırakmak.

Yüksek MCHC sonucu gördüğünüzde ilk düşüncenin ciddi bir hastalık olması gerekmez. Bu değerin yükselmesi çoğu zaman örnekle ilgilidir ve testin yeniden çalışılmasıyla düzelir. Hekiminiz gerekli görürse yeni örnek isteyecektir.

Düşük MCHC sonucunda ise demir yolunda ilerlenir. Takviyeye kendi başınıza başlamak yerine nedeni araştırılsın; özellikle erkeklerde ve menopoz sonrası kadınlarda demir eksikliği bir tanı değil belirti sayılır.

Sonucu tek satır olarak değil grup hâlinde okumak en yararlı alışkanlıktır: hemoglobin, MCV, MCH ve MCHC birlikte anlam taşır. Eski raporlarınızı da yanınıza alın.

Değerlendirmeyi yapacak bölüm çoğu kişide aile hekimliği ya da iç hastalıkları olur. Kalıtsal alyuvar hastalığı düşünülüyorsa, tedaviye yanıt alınamıyorsa ya da tablo açıklanamıyorsa hematoloji uygun adrestir. Çocuklarda çocuk hematolojisi izler.

Beklemeye gelmeyen bulgular: gözlerde ve ciltte sararma ile birlikte halsizlik, koyu renkli idrar, dalak bölgesinde şişlik hissi, çarpıntı ve nefes darlığı. Bu tablolar alyuvarların hızlı yıkıldığı durumlarda görülür ve hızlı değerlendirme gerektirir.