Göz numarası (miyop-astigmat) nedir?

Göz numarası, gözün ışığı retinanın tam üzerine odaklayamamasıdır. Tıpta kırma kusuru adı verilir ve gözlük, lens ya da cerrahi ile düzeltilir.

Sağlıklı bir gözde ışık kornea ve göz merceğinden geçerek retinada tek bir noktada birleşir. Odak noktası kayarsa görüntü bulanıklaşır.

Dört ana tipi vardır.

Miyopide uzak bulanık, yakın nettir. Göz ekseni olması gerekenden uzundur ve odak retinanın önüne düşer. Tahtayı görememek ve televizyona yaklaşmak tipik yakınmalardır.

Hipermetropide odak retinanın arkasına düşer. Genç yaşta göz bunu kendi çabasıyla dengeler; bu çaba baş ağrısına ve göz yorgunluğuna yol açar.

Astigmatta kornea ya da mercek yüzeyi her yönde eşit eğimli değildir. Görüntü hem uzakta hem yakında bulanıklaşır ve gölgeli görünür; ışıklar yıldız gibi dağılır.

Presbiyopi yaşa bağlıdır. Kırk yaşlarından sonra göz merceği esnekliğini yitirir ve yakın görme zorlaşır; kitap uzağa tutulmaya başlanır.

Bu tablolar bir arada bulunabilir.

Çocuklarda kırma kusuru fark edilmezse göz tembelliği gelişir. Erken yaşta düzeltilmezse görme kalıcı olarak düşük kalır.

Gözlük kullanmak numarayı artırmaz. Numaranın değişmesi gözün büyümesine ve yaşa bağlıdır; gözlük yalnız görüntüyü düzeltir.

Tanı göz muayenesiyle konur.

Öncelikle görme keskinliği ölçülür; her göz ayrı ayrı değerlendirilir.

Otorefraktometre cihazıyla numara ölçümü yapılır ve bu değer deneme camlarıyla doğrulanır.

Çocuklarda ve genç erişkinlerde damla ile gözbebeği büyütülerek ölçüm tekrarlanır. Bu adım atlanırsa özellikle hipermetropi olduğundan düşük ölçülür.

Biyomikroskopla göz yüzeyi ve mercek incelenir.

Göz içi basıncı ölçülür ve göz dibi değerlendirilir.

Astigmatı yüksek ve hızla artan kişilerde kornea haritası çıkarılır; keratokonus bu yolla ayrılır.

Çocuklarda göz tembelliği ve şaşılık araştırılır; kapama testleri yapılır.

Düzeltmede ilk seçenek gözlüktür. Doğru ölçülmüş cam görüntüyü netleştirir ve göz yorgunluğunu azaltır.

Kontakt lens ikinci seçenektir. Yüksek numaralarda ve astigmatta görüş alanı avantajı sağlar; bakım kuralları titizlikle uygulanır.

Lazer tedavisi belirli koşullarda düşünülür. Numaranın en az bir yıl sabit olması, kornea kalınlığının yeterli olması ve yaşın uygun olması aranır.

Her kişiye lazer uygulanmaz; keratokonus, ince kornea ve bazı göz hastalıkları bu tedaviyi dışlar.

Yüksek numaralarda göz içi lens seçeneği değerlendirilir.

Presbiyopide yakın gözlüğü, çift odaklı ya da ilerleyen odaklı camlar kullanılır.

Çocuklarda göz tembelliği varsa kapama tedavisi uygulanır; bu tedavi yaş ilerledikçe etkisini yitirir.

Düzenli kontrol aralıkları hekim tarafından belirlenir.

Kırma kusurları düzeltilebilir; riskler tanının gecikmesinde ve yanlış uygulamalarda ortaya çıkar.

Çocuklarda en önemli risk göz tembelliğidir. Fark edilmeyen numara, özellikle iki göz arasında fark varsa, beyin o gözün görüntüsünü bastırır.

Bu tablo erken yaşta düzeltilmezse görme kalıcı olarak düşük kalır. Okul öncesi göz taraması bu nedenle önerilir.

Düzeltilmemiş numara okul başarısını, iş verimini ve araç kullanımını etkiler.

Yüksek miyopi ayrı bir risk grubudur. Retina yırtığı, retina dekolmanı, göz tansiyonu ve makula sorunları bu grupta daha sık görülür.

Ani artan uçuşan cisimler, ışık çakmaları ve görme alanında perde hissi retina sorunu düşündürür ve acildir.

Hızla artan astigmat keratokonusu düşündürür; erken tanı ilerlemeyi durduran tedavilere olanak verir.

Lens kullanımında bakım hataları kornea enfeksiyonuna yol açar; lensle uyumak önlenebilir bir risktir.

Hazır satılan ve ölçüsüz gözlükler göz yorgunluğunu artırır.

Kendi kararıyla numara değiştirmek uygun değildir.

Korunmada düzenli göz muayenesi ilk sıradadır.

Çocuklarda okul öncesi ve okul çağında görme taraması yaptırılır.

Açık havada geçirilen süre artırılır; çocuklarda günlük dış mekân etkinliği miyopi ilerlemesini yavaşlatır.

Yakın çalışmada mesafe korunur ve düzenli ara verilir.

Ekran süresi yaşa uygun sınırlanır.

Okuma ortamı iyi aydınlatılır.

Lens kurallarına uyulur.

Güneşte ultraviyole korumalı gözlük kullanılır.

Şeker hastalığı olanlar kan şekerini kontrol altında tutar; dalgalanma görmeyi geçici olarak bozar.

Göz numarasıyla yaşarken doğru alışkanlıklar hem konforu hem takibi kolaylaştırır.

Gözlük hekimin belirttiği biçimde kullanılır; sürekli kullanım önerildiyse aksatılmaz.

Cam ve çerçeve düzenli temizlenir; çizik camlar yenilenir.

Çocuklarda gözlüğün yüze oturması kontrol edilir ve kayan çerçeve ayarlattırılır.

Kontakt lens kullanılıyorsa bakım kurallarına uyulur: eller yıkanır, solüsyon tazelenir, kap düzenli değiştirilir ve süre aşılmaz.

Lensle uyunmaz ve lens takılıyken havuza girilmez.

Gözde ağrı ve kızarıklık varsa lens çıkarılır.

Yakın çalışmada yirmi dakikada bir uzağa bakılır ve göz kırpma bilinçli artırılır.

Okuma mesafesi korunur; kitap ve ekran çok yakına tutulmaz.

Ekran göz hizasının biraz altında konumlandırılır ve yansıma önlenir.

Çalışma alanı yeterli aydınlatılır; karanlıkta ekrana bakılmaz.

Çocuklarda günlük açık hava süresi artırılır.

Ekran süresi yaşa uygun sınırlanır.

Güneşte koruyucu gözlük kullanılır.

Spor sırasında uygun gözlük ya da lens tercih edilir; temas sporlarında koruyucu kullanılır.

Gece araç kullanırken kamaşma artıyorsa gözlük numarası kontrol ettirilir.

Kontrol muayeneleri hekimin belirttiği aralıkla yaptırılır; çocuklarda aralık daha sıktır.

Hekime başvuru gerektiren durumlar şunlardır: ani görme azalması, uçuşan cisimlerde ani artış, ışık çakmaları, görme alanında perde hissi, çift görme, ani başlayan baş ağrısı ile birlikte görme bozukluğu, gözde ağrı ve kızarıklık, kısa sürede belirgin numara artışı.