Gece terlemesi nedir?

Gece terlemesi, uykuda ortaya çıkan ve giysi ile yatak takımını ıslatacak düzeye ulaşan terlemedir. Sıcak bir odada ya da kalın örtü altında terlemekten farklıdır.

Ayrım burada başlar. Oda sıcaklığı uygunsa, örtü ince olduğu hâlde kişi terden uyanıyor ve üstünü değiştirmek zorunda kalıyorsa bu tablo gece terlemesi sayılır.

En sık nedeni hormonal değişimlerdir. Menopoz döneminde görülen sıcak basmaları geceleri de sürer ve kadınlarda bu yakınmanın en yaygın açıklamasıdır.

Enfeksiyonlar ikinci büyük gruptur. Tüberküloz klasik örnektir; ateş, öksürük, kilo kaybı ve gece terlemesi birlikte görülür. Kalp kapak enfeksiyonu ve gizli apseler de bu grupta yer alır.

İlaçlar sık atlanan bir nedendir. Bazı ateş düşürücüler, depresyon ilaçları, tiroit ilaçları ve şeker düşürücü ilaçlar gece terlemesi yapabilir.

Düşük kan şekeri özellikle şeker ilacı kullananlarda gece terlemesiyle kendini gösterir; bu tablo tanınmadığında tehlikeli olabilir.

Uyku apnesi ve reflü de gece terlemesiyle seyredebilir.

Ayrıca dikkat gerektiren bir grup vardır: lenf sistemi hastalıkları ve bazı kan hastalıkları. Bu tablolarda gece terlemesi, ateş ve istemsiz kilo kaybıyla birlikte görülür ve bu üçlü birlikteliği geciktirilmemelidir.

Değerlendirmede ilk adım gerçek gece terlemesinin ayrılmasıdır. Oda sıcaklığı, örtü kalınlığı ve giysi sorgulanır; bunlar uygunken terleme sürüyorsa araştırma başlar.

Terlemenin ne zamandır sürdüğü, ne sıklıkta olduğu ve hangi yakınmaların eşlik ettiği öğrenilir. Ateş, kilo kaybı, öksürük, lenf düğümü büyümesi ve çarpıntı ayrıca sorgulanır.

Kullanılan ilaçlar gözden geçirilir; ilaç kaynaklı gece terlemesi sık ve kolay çözülen bir nedendir.

Şeker ilacı kullananlarda gece kan şekeri düşüklüğü araştırılır; bu tablo tanınmadığında tekrarlar.

Muayenede lenf düğümleri, tiroit, karaciğer ve dalak değerlendirilir, akciğerler dinlenir, kalp muayenesi yapılır.

Tetkikler bulgulara göre seçilir: kan sayımı, iltihap belirteçleri, tiroit testleri, kan şekeri, karaciğer ve böbrek testleri, akciğer filmi. Tüberküloz düşünülüyorsa balgam incelemesi ve ilgili testler yapılır.

Bulgular yönlendiriyorsa görüntüleme genişletilir; lenf düğümü büyümesi sürüyorsa biyopsi gündeme gelir.

Uyku apnesi düşünülüyorsa uyku testi istenir.

Tedavi nedene yöneliktir. Menopoz kaynaklı tabloda yaşam düzenlemeleri ilk basamaktır; yakınma günlük hayatı bozuyorsa hormon tedavisi ve diğer seçenekler hekimle değerlendirilir.

Enfeksiyon saptanırsa uygun tedavi verilir. Tiroit fazla çalışıyorsa ilgili tedavi uygulanır.

İlaç kaynaklıysa ilaç hekim tarafından değiştirilir; kendi kararınızla kesilmez.

Kan şekeri düşüklüğünde ilaç dozu ve öğün düzeni yeniden ayarlanır.

Gece terlemesinin kendisi zararlı değildir; risk, altta yatan nedenin gecikmesinden doğar.

En önemli başlık üçlü birlikteliktir: gece terlemesi, istemsiz kilo kaybı ve ateş. Bu üçü bir aradaysa lenf sistemi hastalıkları ve tüberküloz gibi tablolar araştırılır ve beklenmez.

Ağrısız büyüyen ve küçülmeyen lenf düğümü ayrıca değerlendirilir.

Tüberküloz ayrıca vurgulanmalıdır. Uzun süren öksürük, balgamda kan, ateş ve kilo kaybıyla birlikte görülür; tedavi edilebilir ama gecikmemesi gerekir.

Kan şekeri düşüklüğü şeker ilacı kullananlarda ciddi bir risktir. Gece gelişen düşüklük fark edilmeyebilir ve bilinç kaybına yol açabilir. Bu nedenle tekrarlayan gece terlemesi hekime bildirilir.

Uyku apnesi tedavi edilmediğinde tansiyon yüksekliği ve kalp sorunlarıyla ilişkilendirilmiştir.

Uyku bölünmesinin kendisi de bir yüktür: gündüz yorgunluğu, dikkat azalması ve iş kazaları riski artar.

Korunma tarafında ilk adım uyku ortamının düzenlenmesidir. Oda serin tutulur, ince ve pamuklu giysiler seçilir, kat kat örtü yerine ayarlanabilir örtü kullanılır.

Akşam saatlerinde alkol, kafein ve baharatlı yemek azaltılır; bunlar terlemeyi tetikler.

Sigara bırakılır.

Kilo kontrolü sağlanır; uyku apnesi ve sıcak basmaları kilo fazlalığıyla artar.

Şeker hastalığı olanlarda gece kan şekeri izlenir ve öğün düzeni hekimle ayarlanır.

Düzenli egzersiz menopoz dönemindeki yakınmaları azaltır; akşam geç saatte yapılan yoğun egzersiz ise uykuyu bozabilir.

Gece terlemesinde uyku ortamının düzenlenmesi ilk ve en pratik adımdır.

Oda serin tutulur ve havalandırılır. Yatak odası sıcaklığının düşürülmesi tek başına fark yaratabilir.

Giysiler ince ve pamuklu seçilir; sentetik kumaşlar terlemeyi artırır. Yatak takımı da pamuklu tercih edilir.

Kat kat örtü yerine katmanlı ve kolay atılabilen örtüler kullanılır; gece ısı değişimine uyum sağlar.

Yatak başına yedek giysi ve havlu konur; ıslanan giysinin hemen değiştirilmesi üşümeyi ve uyanmayı azaltır.

Akşam saatlerinde alkol, kafein, sigara ve baharatlı yemek azaltılır.

Ağır ve geç yenen öğünler bırakılır; reflü gece terlemesini tetikleyebilir.

Düzenli egzersiz sürdürülür ama yatmadan hemen önce yapılmaz.

Kilo kontrolü sağlanır.

Gevşeme ve nefes çalışmaları kaygıya bağlı gece terlemesinde yardımcı olur.

Şeker ilacı kullanılıyorsa gece kan şekeri ölçümü hekimin belirlediği biçimde yapılır ve sonuçlar kaydedilir.

Terlemenin sıklığı, şiddeti ve eşlik eden bulgular not edilir: kaç gecede bir, giysi değiştirmek gerekiyor mu, ateş ya da çarpıntı var mı. Bu kayıt tanıyı hızlandırır.

Kilo haftada bir ölçülür ve kaydedilir.

Hekime başvurulması gereken durumlar şunlardır: iki haftadan uzun süren gece terlemesi, istemsiz kilo kaybı, ateş, uzun süren öksürük, balgamda kan, büyümüş lenf düğümü, çarpıntı ve titreme, gece kan şekeri düşüklüğü düşündüren bulgular, horlama ve gündüz aşırı uykululuk.