Çoğul gebelik nedir?

Çoğul gebelik, rahimde birden çok bebeğin bulunduğu gebeliktir. En sık görüleni ikiz gebeliktir.

İki farklı yolla oluşur ve bu ayrım gebeliğin tüm izlemini belirler.

Birinci yolda iki ayrı yumurta ayrı ayrı döllenir. Bebekler kardeş kadar benzer, cinsiyetleri farklı olabilir ve her birinin kendi eşi ile kesesi bulunur.

İkinci yolda tek bir döllenmiş yumurta ikiye ayrılır. Bu bebekler aynı genetik yapıya sahiptir; ayrılmanın hangi günde olduğuna göre eşi ve keseyi paylaşabilirler.

Eş ve kesenin paylaşılıp paylaşılmadığı en kritik bilgidir. Tek eşi paylaşan ikizlerde bebekler arasında kan geçişi sorunu gelişebilir ve bu tablo yakın izlem gerektirir.

Bu nedenle ilk üç ayda yapılan ultrasonda eş ve kese sayısı belirlenir; bu belirleme ilerleyen haftalarda zorlaşır.

Çoğul gebelik tanımı gereği riskli gebeliktir. Bu, kötü sonuçlanacağı anlamına gelmez; izlemin daha sık ve daha ayrıntılı yapılması gerektiği anlamına gelir.

En sık ve en belirleyici sorun erken doğumdur. İkizlerin büyük bölümü zamanından önce doğar.

Anne tarafında da yük artar: bulantı daha şiddetli, kansızlık daha sık, tansiyon ve şeker sorunları daha yaygındır.

Yardımcı üreme tedavileriyle çoğul gebelik oranı artmıştır; bu nedenle tedavi planlanırken bu konu önceden konuşulur.

Tanı ultrasonla konur. İlk üç ayda yapılan ultrason hem bebek sayısını hem eş ve kese durumunu gösterir.

Eş ve kese belirlemesi erken haftalarda çok daha güvenilirdir; bu nedenle ilk ultrason ertelenmez.

Bu bilgi tüm izlem planını belirler: tek eşi paylaşan ikizlerde kontroller çok daha sıktır.

İzlem sıklaştırılır. Bebeklerin büyümesi, sıvı miktarları ve kan akımları düzenli ultrasonlarla değerlendirilir.

Anne tarafında da izlem genişletilir: tansiyon takibi, şeker taraması, kan sayımı ve demir düzeyi düzenli kontrol edilir.

Erken doğum riski nedeniyle rahim ağzı uzunluğu ölçülebilir; kısalma saptanırsa önlemler alınır.

Demir ve folik asit desteği verilir; çoğul gebelikte ihtiyaç artar.

Beslenme planı düzenlenir; kilo alımı hedefi tekil gebelikten farklıdır ve hekim tarafından belirlenir.

Erken doğum tehdidi geliştiğinde bebeklerin akciğer gelişimini destekleyen tedavi uygulanabilir.

Doğum şekli ve zamanı bebek sayısına, duruşlarına, eş durumuna ve gebeliğin seyrine göre planlanır. Her çoğul gebelik sezaryen gerektirmez; ikizlerin bir bölümü uygun koşullarda normal doğumla dünyaya gelebilir.

Bebekler arasında kan geçişi sorunu gelişirse ileri merkezlerde özel girişimler uygulanır.

Doğum sonrası kanama riski daha yüksektir; bu nedenle doğum donanımlı bir merkezde planlanır.

Yenidoğan birimi bulunan bir merkez tercih edilir.

Çoğul gebelikte riskler hem anne hem bebekler için artar; izlemin sıklaşmasının nedeni budur.

Bebekler açısından en önemli risk erken doğumdur. Erken doğan bebeklerde solunum sorunları, beslenme güçlüğü ve yoğun bakım ihtiyacı görülür.

Büyüme geriliği ve bebekler arasında büyüme farkı gelişebilir.

Tek eşi paylaşan ikizlerde bebekler arasında kan geçişi sorunu ayrı bir başlıktır. Bir bebek fazla, diğeri az kan alır; bu tablo yakın izlemle erken yakalanır ve tedavi edilebilir.

Anne açısından riskler şunlardır: gebelik zehirlenmesi, gebelik şekeri, kansızlık, aşırı bulantı, doğum sonrası kanama ve sezaryen olasılığında artış.

Bel ağrısı, ödem, varis, nefes darlığı ve uyku güçlüğü gibi gebelik yakınmaları daha belirgindir.

Ruhsal ve maddi yük de gerçektir; doğum sonrası tükenme ve depresyon riski artar.

Korunma anlamında çoğul gebelik önlenmez; ancak yardımcı üreme tedavilerinde transfer edilen embriyo sayısının sınırlanması bu oranı düşürür ve bu konu tedavi öncesinde konuşulur.

Gebelik döneminde yapılabilecekler şunlardır.

İzlem randevuları aksatılmaz; bu gebelikte kontroller daha sıktır ve ertelenmez.

Demir ve folik asit desteği hekimin belirttiği biçimde kullanılır.

Beslenme yeterli ve dengeli tutulur; kilo alımı hedefi hekimle belirlenir.

Sigara ve alkol bırakılır.

Dinlenme dönemleri planlanır; yorgunluk bu gebelikte belirgindir.

Erken doğum bulguları öğrenilir: düzenli kasılmalar, bel ve kasıkta baskı, su gelmesi, kanama.

Uzun süre ayakta kalmaktan ve ağır kaldırmaktan kaçınılır.

Doğum ve doğum sonrası için önceden plan yapılır; yenidoğan birimi bulunan merkez seçilir.

Destek ağı kurulur; doğum sonrası dönem tekil gebelikten çok daha yoğun geçer.

Çoğul gebelikte günlük düzen, hem yakınmaları azaltır hem erken doğum riskini yönetmeye yardım eder.

Kontrol randevuları takvime yazılır ve aksatılmaz.

Beslenme küçük ve sık öğünlerle sürdürülür; mide baskısı nedeniyle büyük öğünler zorlaşır.

Protein, demir ve kalsiyum açısından zengin beslenilir; hekimin verdiği destekler düzenli kullanılır.

Sıvı alımı artırılır.

Dinlenme aralıkları planlanır. Gün içinde sol yana yatarak dinlenmek kan akımını destekler.

Uzun süre ayakta kalınmaz; oturarak çalışılıyorsa ayaklar yükseltilir.

Ağır kaldırılmaz.

Destekli gebelik kemeri bel ağrısını azaltabilir.

Varis ve ödem için varis çorabı ve bacak yükseltme uygulanır.

Uyku için yastık desteği kullanılır; sol yana yatış tercih edilir.

Hafif ve düzenli hareket sürdürülür; hangi egzersizin uygun olduğu hekimle belirlenir.

Sigara ve alkol kullanılmaz.

Erken doğum bulguları ezberlenir ve yazılı olarak evde bulundurulur.

Doğum çantası erken hazırlanır; ikiz gebeliklerde doğum beklenenden önce olabilir.

Doğum sonrası için destek planlanır: emzirme desteği, uyku düzeni ve yardım alınacak kişiler önceden konuşulur.

Ruhsal olarak zorlanma paylaşılır; doğum sonrası depresyon riski bu grupta yüksektir.

Beklemeden başvurulması gereken durumlar şunlardır: düzenli ve sıklaşan kasılmalar, bel ile kasıkta sürekli baskı, vajinal kanama, su gelmesi, bebek hareketlerinde azalma, şiddetli baş ağrısı, görme bulanıklığı, ellerde ve yüzde ani şişme, karın üst bölümünde ağrı, nefes darlığı, ateş.