Burun estetiği nedir?

Burun estetiği, burnun biçimini ve gerektiğinde nefes alma işlevini düzeltmek için yapılan cerrahi işlemdir. Tıpta rinoplasti denir. Yalnız görünüme yönelik yapılabildiği gibi, çoğu ameliyatta işlev de birlikte ele alınır.

Burun yüzün ortasında durduğu için küçük değişiklikler bile belirgin görünür. Buna karşılık cerrahın çalıştığı yapı sanıldığı kadar esnek değildir: üstte kemik, ortada ve uçta kıkırdak, hepsinin üzerinde farklı kalınlıkta bir deri vardır. Sonucu belirleyen şey yalnız yapılan işlem değil, bu dokuların iyileşme biçimidir. Kalın deri şişliği uzun süre taşır ve ayrıntıyı gizler, ince deri her düzensizliği gösterir.

İşlev tarafı çoğu zaman aynı ameliyata girer. Burun kemiği eğriliği, burun etlerinin büyümesi ve burun ucunu taşıyan yapıların zayıflığı nefes almayı zorlaştırır. Bu sorunlar giderilmeden yapılan biçim değişikliği tıkanıklığı artırabilir; bu yüzden değerlendirmede burun içi de incelenir.

Yaş bir ölçüttür. Burun gelişiminin tamamlanması beklenir; bu genellikle kızlarda ve erkeklerde ergenliğin sonuna denk gelir. Yalnız nefes darlığı yaratan yapısal sorunlarda daha erken cerrahi gündeme gelebilir.

En çok gözden kaçan konu zamandır. Ameliyat birkaç saat sürer, iyileşme aylar alır. Şişliğin büyük bölümü ilk haftalarda geçer, burun ucundaki incelme bir yılı bulabilir. Son biçim hakkında karar vermek için beklemek gerekir.

Uygulama yetkisi de bellidir: bu ameliyat kulak burun boğaz ile plastik, rekonstrüktif ve estetik cerrahi uzmanları tarafından yapılır.

Değerlendirme muayeneyle başlar. Burnun dış yapısı, deri kalınlığı, kıkırdak desteği ve yüz oranları incelenir. Burun içi endoskopla görülür; kemik eğriliği, burun etleri ve kapakçık bölgesindeki daralma kaydedilir. Nefes yakınması varsa bu bulgular ameliyat planına doğrudan yansır.

Görüşmenin ikinci yarısı beklenti üzerinedir. Hastanın neyi değiştirmek istediği ve bunun yüz yapısıyla uyumlu olup olmadığı konuşulur. Bilgisayarlı görselleştirme kullanılıyorsa bunun bir öngörü olduğu, sonucun taahhüdü olmadığı belirtilir. Bu konuşma, ameliyatın kendisi kadar belirleyicidir.

Ameliyat genel anestezi altında yapılır ve genellikle iki ile üç saat sürer. İki yaklaşım kullanılır. Kapalı yöntemde tüm kesiler burun içindedir. Açık yöntemde iki burun deliği arasındaki deri köprüsüne küçük bir kesi eklenir; bu kesi iyileştikten sonra çoğunlukla belli belirsiz kalır ve karmaşık olgularda görüşü artırdığı için tercih edilir.

Cerrahi sırasında kemik ve kıkırdak yeniden şekillendirilir. Destek gerektiğinde kişinin kendi kıkırdağı kullanılır: burun içinden, kaburgadan ya da kulaktan alınabilir. Burun ucunun taşınması ve nefes kapakçıklarının desteklenmesi bugün ameliyatın standart parçalarıdır. Gerekiyorsa burun kemiği eğriliği düzeltilir ve burun etleri küçültülür.

Ameliyat sonunda burun üzerine atel ya da alçı konur, burun içine ince destekler yerleştirilebilir. Bunlar genellikle bir hafta içinde alınır.

İyileşme kademelidir. İlk günlerde göz çevresinde morarma ve şişlik olur, bir ile iki hafta içinde belirgin biçimde azalır. İkinci haftadan sonra çoğu kişi sosyal hayatına döner. Şişliğin büyük bölümü üç ayda geçer; burun ucundaki son incelme altı ay ile bir yıl arasında oturur. Kalın deride bu süre daha uzundur.

Burun estetiği hem cerrahi hem estetik bir işlem olduğu için riskleri iki başlıkta ele alınır.

Cerrahiye bağlı ve çoğu geçici olanlar şunlardır: göz çevresinde morarma ve şişlik, burun tıkanıklığı, kanlı akıntı, kabuklanma, burun ucunda uyuşukluk, üst dudakta gerginlik, geçici koku azalması. Bu bulgular haftalar içinde geriler; burun ucundaki his birkaç ay sürebilir.

Daha seyrek görülenler arasında kanama, enfeksiyon, burun içinde yapışıklık, burun bölmesinde delinme ve iyileşme sırasında düzensiz kabuklanma bulunur. Sigara kullanımı ve kontrolsüz kronik hastalıklar bu riskleri artırır.

Estetik sonuç tarafında en çok konuşulan konu düzeltme ameliyatıdır. Doku iyileşmesi kişiye göre farklı ilerlediği için bir bölüm hastada ikinci bir işlem gündeme gelebilir. Bu, cerrahinin başarısızlığı anlamına gelmez; iyileşmenin öngörülemeyen tarafıyla ilgilidir. Düzeltme ameliyatları için genellikle en az bir yıl beklenir.

İşlev kaybı ayrı bir risktir ve önlenebilir. Burun sırtı aşırı daraltıldığında ya da destek yapıları zayıflatıldığında nefes almada zorlanma gelişebilir. Bugünkü yaklaşımda desteklerin korunması ve gerektiğinde güçlendirilmesi bu yüzden esastır.

Beklenti yönetimi son ve belki en önemli başlıktır. Ameliyat burnu değiştirir, yüzü ve hayatı yeniden kurmaz. Sosyal medyada dolaşan görüntülerin bir bölümü ışık, açı ve düzenleme içerir. Beklentisi bu görüntülere dayanan hastalarda memnuniyetsizlik daha sık görülür. Görüşmede beklentinin açıkça konuşulması ve gerçekçi bir çerçeveye oturtulması gerekir.

Bir de yetki konusu var: bu ameliyat ilgili uzmanlık eğitimini almış hekimler tarafından, uygun sağlık kuruluşlarında yapılır.

İlk iki hafta bakımın en yoğun olduğu dönemdir.

Baş yüksekte yatılır. İki yastık ya da yatağın baş kısmını yükseltmek şişliği ve morarmayı azaltır. Yan yatmak ve yüzüstü uyumak ilk haftalarda önerilmez.

Soğuk uygulama ilk kırk sekiz saatte göz çevresine yapılır; buz doğrudan buruna değdirilmez.

Burun sert biçimde silinmez. İlk hafta burnu çekmek ve ıkınmak kanamayı tetikler. Hapşırma geldiğinde ağız açık tutulur. Tuzlu su spreyi hekimin verdiği sıklıkta kullanılır ve kabuklanmayı azaltır.

Ateli ıslatmamak gerekir. Duş alırken yüz dikkatle yıkanır, saç yıkama başı arkaya yatırarak yapılır.

Gözlük kullanımı sınırlanır. Burun sırtına oturan gözlükler kemik iyileşene kadar, genellikle altı hafta boyunca kullanılmaz; alternatif çözümler hekimle konuşulur.

Güneşten korunmak gerekir. İyileşen deri güneşte lekelenmeye yatkındır; koruyucu kullanmak ve doğrudan güneşten kaçınmak ilk aylarda önemli fark yaratır.

Spor kademeli açılır. Hafif yürüyüş erken başlar; ağır efor, eğilme ve ıkınma iki hafta, temas riski taşıyan sporlar ise çoğunlukla altı hafta ile üç ay arası ertelenir.

Sigara ve alkol iyileşmeyi bozar. Sigaranın bırakılması doku beslenmesi açısından belirgin katkı sağlar.

Kontroller sonucun parçasıdır. Burun içi temizliği ve iyileşmenin izlenmesi bu randevularda yapılır. Şişliğin dalgalanması, sabah daha belirgin olması ve hava değişimiyle değişmesi aylarca sürebilir; bu beklenen bir durumdur.

Beklemeden başvurulacak durumlar şunlardır: durmayan kanama, ateş ve titreme, artan ve dinmeyen ağrı, burunda yayılan kızarıklık ve akıntı, tek taraflı berrak ve su gibi akıntı, görme değişikliği, göz çevresinde hızla artan şişlik.