Grip mi soğuk algınlığı mı? Farkları ve evde bakım

Kışın burnunuz akmaya başladığında akla gelen ilk soru şu olur: bu grip mi, yoksa soğuk algınlığı mı? İkisi de virüslere bağlıdır ve ikisi de kendiliğinden geçer. Ama seyirleri, sizi yatağa düşürme güçleri ve dikkat edilmesi gerekenler farklıdır.

Farkı bilmek işe yarar. Çünkü gripte erken dönemde yapılabilecekler ve risk grubundaysanız izlenmesi gerekenler değişir.

Başlangıç biçimi en güvenilir ipucu

Soğuk algınlığı sinsi başlar. Önce boğazda hafif bir gıcık olur, ertesi gün burun akar ve hapşırık başlar. Yakınmalar bir iki gün içinde yavaş yavaş yerleşir.

Grip böyle davranmaz. Sabah iyiyken öğleden sonra ateş, üşüme ve kas ağrılarıyla kendinizi yatakta bulursunuz. Pek çok kişi gribin başladığı saati hatırlar; soğuk algınlığında böyle bir an yoktur.

Bu tek ayrım bile çoğu zaman yeterlidir.

Belirtiler nerede ayrışıyor

Soğuk algınlığında burun öndedir: akıntı, tıkanıklık, hapşırık. Ateş çoğunlukla olmaz ya da hafif kalır. Kendinizi kötü hissedersiniz ama işe gidebilirsiniz.

Gripte tablo bedenseldir. Yüksek ateş, şiddetli kas ve eklem ağrıları, baş ağrısı, kuru öksürük ve derin bir halsizlik olur. Burun akıntısı ikinci plandadır.

Çocuklarda grip kusma ve karın ağrısıyla da seyredebilir; bu, erişkinlerde daha seyrektir.

Boğaz ağrısının tek başına ayırt edici değeri düşüktür. Her iki tabloda da görülür.

Evde bakım: aslında yapılacaklar kısa bir liste

Her iki tabloda da tedavi destekleyicidir. Amaç virüsü öldürmek değil, vücuda toparlanma alanı açmaktır.

Bol sıvı alın. Su, ıhlamur, çorba ve ayran işe yarar; içeceğin sıcak olması şart değildir.

Dinlenin. Ateşli dönemde spor yapmak ve zorlamak iyileşmeyi geciktirir.

Oda havasını nemli tutun. Kuru hava burun ve boğazı tahriş eder.

Burun tıkanıklığı için serum fizyolojikle yıkama en zararsız yöntemdir. Damar büzücü burun spreyleri birkaç günden uzun kullanılmaz; uzun kullanımda tıkanıklık kalıcı hâle gelir.

Ateş ve ağrı için hekimin önerdiği basit ilaçlar kullanılabilir. Çocuklarda doz kiloya göre belirlenir ve aspirin verilmez.

Sigara içiliyorsa bu dönemde bırakmak öksürüğü belirgin biçimde azaltır.

İşe yaramayan ve zarar veren alışkanlıklar

Antibiyotik virüse etki etmez. Soğuk algınlığında ve gripte antibiyotik başlamak iyileşmeyi hızlandırmaz; yan etki ve direnç riski getirir.

Balgamın renginin koyulaşması tek başına antibiyotik gerekçesi değildir. Viral enfeksiyonlarda da olur.

Kendi kararıyla alınan kortizonlu ilaçlar ve tanıdıklardan kalan reçeteler kullanılmaz.

Birden çok soğuk algınlığı ilacını üst üste almak riskli olabilir; bu ürünlerin çoğu aynı etken maddeyi içerir ve doz farkında olmadan katlanır.

Sirkeli bez ve alkolle silme gibi yöntemler bırakılmıştır.

Kimlerde daha ağır seyreder

Sağlıklı bir erişkinde grip birkaç gün yatak, bir hafta toparlanma demektir. Bazı gruplarda ise tablo daha ağır ilerler ve akciğer tutulumu gelişebilir.

Bu gruplar bellidir: altmış beş yaş üstü kişiler, gebeler, iki yaş altındaki çocuklar, süreğen akciğer ve kalp hastalığı olanlar, şeker hastaları, böbrek yetmezliği olanlar, bağışıklığı baskılanmış kişiler ve ileri derecede fazla kilolu kişiler.

Bu gruplarda hekim, yakınmaların ilk iki gününde başlanan grip ilacını değerlendirebilir. Bu ilaç herkese verilmez ve etkisi erken başlandığında anlam taşır.

Astımı olanlarda grip alevlenmeyi tetikleyebilir; kontrol ilaçları bu dönemde bırakılmaz.

Ne kadar sürer, işe ne zaman dönülür

Soğuk algınlığı yakınmaları çoğunlukla bir hafta içinde geriler; öksürük iki üç hafta sürebilir ve bu tek başına endişe nedeni değildir.

Gripte ateş üç ile beş gün sürer. Halsizlik ve çabuk yorulma iki haftaya kadar uzayabilir.

Bulaştırıcılık gripte belirtiler başlamadan bir gün önce başlar ve yaklaşık beş gün sürer; çocuklarda bu süre daha uzundur.

Ateş düşürücü almadan yirmi dört saat ateşsiz geçirdiyseniz işe ya da okula dönmek makul olur.

Toparlanma döneminde ağır egzersize hemen dönmeyin; kademeli artırın.

Korunma: en çok işe yarayan üç şey

El yıkama en basit ve en etkili adımdır. Virüs çoğunlukla elden yüze taşınır.

Grip aşısı, özellikle altmış beş yaş üstü kişiler, gebeler, kronik akciğer ve kalp hastalığı olanlar, şeker hastaları ve bağışıklığı baskılananlar için önerilir. Aşı her yıl yenilenir çünkü virüs değişir.

Hasta olduğunuzda evde kalmak hem sizi hem çevrenizi korur. Öksürürken dirseğin içine öksürmek damlacıkların yayılımını azaltır.

Kapalı ortamları havalandırmak da işe yarar.

Ne zaman hekime başvurmalı

Birkaç bulgu beklemeye gelmez: nefes darlığı, göğüs ağrısı, dudak ve tırnaklarda morarma, bilinç bulanıklığı, kan tükürme, ateşin birkaç gün sonra düşüp yeniden yükselmesi.

Bebeklerde beslenememe, sürekli uyku hâli, hızlı nefes alma ve göğüs kafesinde çekilme acil değerlendirme gerektirir.

Gebelerde, altmış beş yaş üstünde ve bağışıklığı baskılanmış kişilerde grip daha ağır seyreder; bu gruplarda erken başvurmak gerekir.

Yakınmalar on günü geçiyorsa ya da düzelmeye başlamışken yeniden ağırlaşıyorsa sinüzit ve akciğer enfeksiyonu açısından değerlendirme yapılır.

Astımı ve süreğen akciğer hastalığı olanlar bu dönemde ilaç düzenlerini kendi kararlarıyla değiştirmemelidir.